W niedziel\u0119 – skromny koncert kameralny przypominaj\u0105cy Karola Rathausa i koncert Orkiestry Polskiego Radia pod dyr. Micha\u0142a Klauzy, z bardzo mieszanym programem.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Rathaus to przypadek szczeg\u00f3lny. W polskiej Wiki opisany jako polski kompozytor \u017cydowskiego pochodzenia, w angloj\u0119zycznej jako niemiecko-austriacki \u017cydowski kompozytor, a w niemieckiej, \u017ceby by\u0142o \u015bmieszniej – tylko jako niemiecko-austriacki. Po francusku jest natomiast kompozytorem wy\u0142\u0105cznie polskim, a po rosyjsku chyba najzabawniej: niemieckim austriackiego pochodzenia. W ukrai\u0144skiej wersji czytamy: polski, niemiecki i ameryka\u0144ski kompozytor austriackiego pochodzenia – a w\u0142a\u015bciwie mogliby napisa\u0107, \u017ce by\u0142 tw\u00f3rc\u0105 ukrai\u0144skim… Bo urodzi\u0142 si\u0119 w Tarnopolu w 1895 r., czyli w tamtejszych czasach – w cesarstwie austriackim, w rodzinie spolonizowanych \u017byd\u00f3w (znamienne, \u017ce przez ca\u0142e \u017cycie u\u017cywa\u0142 polskiej wersji swojego imienia). I mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce w Polsce jako takiej nigdy nie by\u0142: z rodzinnego miasta pojecha\u0142 na studia do Wiednia, potem, za swoim profesorem Franzem Schrekerem – do Berlina, gdzie rozpocz\u0105\u0142 karier\u0119, m.in. jako autor b\u0142yskotliwej muzyki filmowej. Po doj\u015bciu Hitlera do w\u0142adzy przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Pary\u017ca, potem do Londynu, wreszcie wyl\u0105dowa\u0142 w Nowym Jorku, gdzie ju\u017c pozosta\u0142 do \u015bmierci w 1954 r. Polski nigdy nawet nie odwiedzi\u0142, ale Polakiem si\u0119 czu\u0142, dzia\u0142aj\u0105c w organizacjach polonijnych (ale te\u017c jednocze\u015bnie w \u017cydowskich). W Ameryce by\u0142 cenionym pedagogiem i o tej dzia\u0142alno\u015bci pami\u0119\u0107 jest \u017cywa. Muzyka jego przypominana jest w\u0142a\u015bciwie dopiero od niedawna.<\/p>\n\n\n\n
Trudno si\u0119 dziwi\u0107, poniewa\u017c nie jest \u0142atwa w s\u0142uchaniu – stylistycznie pomi\u0119dzy ekspresjonizmem i miejscami neoklasycyzmem, o brzmieniach chwilami szorstkich i zadziornych. Ale jest warto\u015bciowa i dobrze, \u017ce znale\u017ali si\u0119 tak\u017ce w Polsce muzycy, kt\u00f3rzy chc\u0105 j\u0105 gra\u0107 (bo zwykle byli to wykonawcy zagraniczni). Karol Rathaus Ensemble<\/a> za\u0142o\u017cy\u0142a pianistka Aleksandra Ha\u0142at, skupiaj\u0105c wok\u00f3\u0142 siebie kilkoro muzyk\u00f3w i w razie potrzeby dopraszaj\u0105c go\u015bci. Dzi\u015b s\u0142uchali\u015bmy Tria na klarnet, skrzypce i fortepian<\/em> (1944), Suity na skrzypce i fortepian<\/em> (1927), w kt\u00f3rej na skrzypcach zagra\u0142 Michael Guttmann, jeden z kurator\u00f3w festiwalu (tym razem prawie nie fa\u0142szowa\u0142) oraz Serenad\u0119 na skrzypce, wiolonczel\u0119 i fortepian<\/em> (1953). Warto by\u0142o pos\u0142ucha\u0107, zw\u0142aszcza \u017ce naprawd\u0119 dobrze wykonane (muzycy grali z r\u0119kopis\u00f3w!) denerwowa\u0142y tylko uparte oklaski mi\u0119dzy wszystkimi cz\u0119\u015bciami, kt\u00f3re zak\u0142\u00f3ca\u0142y percepcj\u0119 formy utworu jako ca\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Dawno nie s\u0142ysza\u0142am takiej mieszanki stylistycznej jak na fina\u0142owym koncercie. Przyci\u0105gn\u0119\u0142a mnie g\u0142\u00f3wnie mo\u017cliwo\u015b\u0107 us\u0142yszenia I Symfonii<\/em> Paula Ben-Haima z 1940 r., napisanej ju\u017c w \u00f3wczesnej Palestynie, dok\u0105d kompozytor wyemigrowa\u0142 w 1933 r. z Niemiec (gdzie mia\u0142 na nazwisko Frankenburger). Jego z kolei pocz\u0105tki kariery przypomina\u0142y te Paw\u0142a Kleckiego: r\u00f3wnie\u017c by\u0142 m\u0142odym b\u0142yskotliwym dyrygentem i jednocze\u015bnie komponowa\u0142. W Palestynie te\u017c prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 dyrygenck\u0105, a w kompozycjach chcia\u0142 stworzy\u0107 nowy, izraelski styl. W I Symfonii<\/a><\/em>, pierwszym utworze tego gatunku powsta\u0142ym na tych ziemiach, skrajne cz\u0119\u015bci brzmi\u0105 do\u015b\u0107 bojowo, a \u015brodkowa ma charakter nokturnu.<\/p>\n\n\n\n W drugim utworze przy dyrygenckim pulpicie Micha\u0142a Klauz\u0119 zmieni\u0142 kompozytor i dyrygent francuski Laurent Couson, autor muzyki filmowej m.in. do film\u00f3w Claude’a Leloucha. Yiddish Concerto<\/em> na skrzypce i orkiestr\u0119 smyczkow\u0105 napisa\u0142 dla Michaela Guttmanna, kt\u00f3ry wyst\u0105pi\u0142 oczywi\u015bcie jako solista. C\u00f3\u017c powiedzie\u0107, po prostu szmonces, inaczej m\u00f3wi\u0105c muzyka dla ludzi, bo widzia\u0142am zadowolonych.<\/p>\n\n\n\n Od temat\u00f3w \u017cydowskich przeszli\u015bmy do chrze\u015bcija\u0144skich, a to za spraw\u0105… kompozytora z Krymu. Alemdar Karamanov (1934-2007) mia\u0142 przy tym cz\u0119\u015bciowo korzenie tureckie. Studiowa\u0142 w Moskwie, ale na Krym wr\u00f3ci\u0142; by\u0142 autorem hymnu Autonomicznej Republiki Krymu, ale te\u017c muzyki filmowej. III Koncert fortepianowy „Ave Maria”<\/em> to muzyka instrumentalna o tematyce religijnej (cz\u0119\u015bci nazywaj\u0105 si\u0119: Zwiastowanie<\/em>, Madonna z dzieci\u0105tkiem<\/em>, Ukrzy\u017cowanie<\/em>) – forma do\u015b\u0107 oryginalna, cho\u0107 mo\u017cna przypomnie\u0107 chocia\u017cby Siedem s\u0142\u00f3w<\/em>… Haydna czy w muzyce wsp\u00f3\u0142czesnej dzie\u0142a Sofii Gubajduliny. Styl, jak by tu powiedzie\u0107, eklektyczny, ale jako\u015b budzi szacunek; mo\u017cna pos\u0142ucha\u0107 utworu tutaj<\/a>. Solist\u0105 by\u0142 znakomity pianista z Odessy, Alexey Botvinov<\/a>. Na bis doprosi\u0142 Michaela Guttmanna i razem zagrali Melodi\u0119<\/em> Skoryka i Salut d’amour<\/em> Elgara. Koncert by\u0142 nagrywany przez Polskie Radio i zostanie odtworzony w poniedzia\u0142kowej Filharmonii Dw\u00f3jki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W niedziel\u0119 – skromny koncert kameralny przypominaj\u0105cy Karola Rathausa i koncert Orkiestry Polskiego Radia pod dyr. Micha\u0142a Klauzy, z bardzo mieszanym programem.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10608"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10608"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10608\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10610,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10608\/revisions\/10610"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10608"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10608"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10608"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}