Od pocz\u0105tku tygodnia obchodz\u0119 80-lecie wybuchu powstania w getcie warszawskim. W poniedzia\u0142ek i wtorek w POLIN, we \u015brod\u0119 wybieram si\u0119 do Opery Narodowej.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Wystawa „Wok\u00f3\u0142 nas morze ognia” mia\u0142a wernisa\u017c w poniedzia\u0142kowy wiecz\u00f3r i mo\u017cna ju\u017c j\u0105 zwiedza\u0107, ale niekoniecznie trzeba si\u0119 spieszy\u0107 – b\u0119dzie czynna a\u017c do 8 stycznia przysz\u0142ego roku. Robi wra\u017cenie. Po raz pierwszy spojrzano na powstanie nie z zewn\u0105trz czy te\u017c od strony bojownik\u00f3w, ale od strony ukrywaj\u0105cych si\u0119 cywil\u00f3w. Oparto si\u0119 na zachowanych tekstach wspomnie\u0144: prowadzi nas przez ten straszny czas kilkana\u015bcie os\u00f3b, nie wszystkim nazwiska i los znamy, kilkoro prze\u017cy\u0142o, w tym 91-letnia dzi\u015b (ale wygl\u0105da du\u017co m\u0142odziej) Krystyna Budnicka, czyli Hena Kuczer, obecna w tym filmie<\/a> i w reporta\u017cu w „Wyborczej”<\/a>. Scenografia, opracowana przez Ma\u0142gorzat\u0119 Szcz\u0119\u015bniak (t\u0119 od Warlikowskiego) i Saski\u0119 Hellmann, znakomicie oddaje klaustrofobiczn\u0105 atmosfer\u0119 piwnic i bunkr\u00f3w, wi\u0119kszych i mniejszych, na \u015bcianach s\u0105 cytaty z owych wspomnie\u0144, ale najcenniejsze s\u0105 zdj\u0119cia, w tym te niedawno odkryte, robione potajemnie przez polskich s\u0105siad\u00f3w, oraz przedmioty znalezione na terenie, na kt\u00f3rym obecnie stoi muzeum. Tak\u017ce „dziennik Marylki”, anonimowej m\u0142odej kobiety z warszawskiego getta, kt\u00f3ry zosta\u0142 znaleziony na Majdanku i w\u0142a\u015bnie teraz wydany, po tych 80 latach. Na zako\u0144czenie wystawy idzie si\u0119 jeszcze do g\u00f3ry, by z telebimu wys\u0142ucha\u0107 s\u0142ynnego przem\u00f3wienia Mariana Turskiego<\/a> o XI przykazaniu.<\/p>\n\n\n\n To jednak nie wszystko – warto przy wej\u015bciu wzi\u0105\u0107 aparacik ze s\u0142uchawkami, kt\u00f3ry tym razem nie pe\u0142ni funkcji audioprzewodnika, lecz s\u0142u\u017cy uzupe\u0142nieniu o d\u017awi\u0119k. S\u0105 tu wi\u0119c szersze cytaty, jak r\u00f3wnie\u017c inne d\u017awi\u0119ki – troch\u0119 muzycznych, a troch\u0119 odg\u0142os\u00f3w strza\u0142\u00f3w i ognia, ale st\u0142umionych, jakby s\u0142uchanych w\u0142a\u015bnie w bunkrze. A na moment pojawia si\u0119 ta sama muzyka, kt\u00f3r\u0105 s\u0142ycha\u0107 w wy\u017cej zalinkowanym filmie, przypominaj\u0105ca na pocz\u0105tku woln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 z I Symfonii<\/em> Mahlera – to utw\u00f3r ma\u0142ej pianistki-kompozytorki z getta – Josimy Feldschuh (pisa\u0142am o niej kiedy\u015b tutaj<\/a>). Ca\u0142\u0105 t\u0119 \u015bcie\u017ck\u0119 d\u017awi\u0119kow\u0105 opracowa\u0142 Pawe\u0142 Mykietyn.<\/p>\n\n\n\n Josima po\u015brednio by\u0142a obecna r\u00f3wnie\u017c na wtorkowym koncercie (powt\u00f3rzenie w czwartek) Sinfonii Varsovii pod batut\u0105 Anny Duczmal-Mr\u00f3z. A to w tytule nowego utworu Hani Rani (kt\u00f3ra te\u017c gra\u0142a parti\u0119 solow\u0105), rodzaju koncertu fortepianowego, kt\u00f3ry nazywa si\u0119 po prostu Dla Josimy<\/em>. Nie ma tu jednak cytat\u00f3w, jest to, co zawsze, czyli muzyka repetycyjna, ni to filmowa, ni to ambient, \u0142agodna i prosta. Tak si\u0119 zastanawia\u0142am, jaki zwi\u0105zek mo\u017cna dostrzec mi\u0119dzy ni\u0105 a Josim\u0105, i stwierdzi\u0142am, \u017ce utwory obu autorek mo\u017cna zaliczy\u0107 do kategorii sztuki naiwnej, cho\u0107 ka\u017cda wychodzi\u0142a z innego punktu i do innego zdo\u0142a\u0142a doj\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Zacz\u0119\u0142am jednak od ko\u0144ca, bo to by\u0142a druga cz\u0119\u015b\u0107 koncertu. A w pierwszej? Na pocz\u0105tku prze\u015bliczna i narkotyczna Ko\u0142ysanka<\/a><\/em> Andrzeja Panufnika<\/a>, napisana zaraz po wojnie, a jeszcze przed wprowadzeniem socrealizmu, rozkosznie wyrafinowana i prosta zarazem. P\u00f3\u017aniej dwa utwory, kt\u00f3re mo\u017cna uzna\u0107 za eskapistyczne. Szymon Laks napisa\u0142 Poemat<\/a><\/em> na skrzypce i orkiestr\u0119<\/a> w 1954 r., wi\u0119c po dekad\u0119 po Auschwitz (by\u0142 szcz\u0119\u015bciarzem, bo prowadzi\u0142 tam orkiestr\u0119), i cho\u0107 nied\u0142ugo mia\u0142 uzna\u0107, \u017ce pisanie muzyki po tym wszystkim nie ma sensu, w tym danym momencie pr\u00f3bowa\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do przedwojennych stylistyk: pocz\u0105tek z harmoniami jak z Szymanowskiego, p\u00f3\u017aniej klimaty jak z Hindemitha, ale wszystko bardzo mi\u0142e w s\u0142uchaniu. Pi\u0119knie zagra\u0142 parti\u0119 solow\u0105 Jakub Jakowicz. Jeszcze ciekawszym przyk\u0142adem eskapizmu jest Concertino<\/a><\/em> na fortepian i orkiestr\u0119<\/a> W\u0142adys\u0142awa Szpilmana, pisane w 1940 r. w getcie, ale gdyby kto\u015b nie wiedzia\u0142, nigdy by nie zgad\u0142 – utw\u00f3r brzmi po prostu jak z Gershwina. Marek Bracha \u015bwietnie „czu\u0142 bluesa”, ostatni\u0105 kadencj\u0119 nawet troch\u0119 podkolorowa\u0142 po swojemu, zachowuj\u0105c jednak og\u00f3lny kszta\u0142t. I w sumie, mimo tragicznej rocznicy, mieli\u015bmy koncert lekki, \u0142atwy i przyjemny.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Od pocz\u0105tku tygodnia obchodz\u0119 80-lecie wybuchu powstania w getcie warszawskim. W poniedzia\u0142ek i wtorek w POLIN, we \u015brod\u0119 wybieram si\u0119 do Opery Narodowej.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10695"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10695"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10695\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10697,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10695\/revisions\/10697"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}