{"id":107,"date":"2008-02-08T00:02:01","date_gmt":"2008-02-07T23:02:01","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=107"},"modified":"2008-02-08T00:25:31","modified_gmt":"2008-02-07T23:25:31","slug":"iran-daleko-i-blisko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2008\/02\/08\/iran-daleko-i-blisko\/","title":{"rendered":"Iran: daleko i blisko"},"content":{"rendered":"

Wr\u00f3ci\u0142am w\u0142a\u015bnie z filmu Persepolis <\/em>– niekt\u00f3rzy z Was ju\u017c pewnie o tym filmie s\u0142yszeli, a nawet go widzieli; mo\u017ce widzieli te\u017c komiksy, kt\u00f3re by\u0142y jego podstaw\u0105, autorstwa Iranki Marjane Satrapi. Tu jest tekst<\/a> o niej z „Wysokich Obcas\u00f3w”, a tu\u00a0jest trailer<\/a> filmu. Marjane opowiada o swoim dzieci\u0144stwie w Iranie i wczesnej m\u0142odo\u015bci w Wiedniu, a potem z powrotem w Teheranie. Nie b\u0119d\u0119 opowiada\u0107; w powy\u017cszym tek\u015bcie jest to opisane, ale naprawd\u0119 warto to zobaczy\u0107.<\/p>\n

By\u0142am na projekcji zorganizowanej przez Feminotek\u0119, a przed ni\u0105 wypowiada\u0142o si\u0119 par\u0119 os\u00f3b: kompletnie ignorancki Max Cegielski i o wiele bardziej sensowne iranistki: Anna Pietruszka, autorka filmu o ira\u0144skich feministkach, i Magdalena Zaborowska. Podkre\u015blali oni w swoim wprowadzeniu, \u017ce obraz przedstawiony przez Satrapi to obraz w\u0105skiej grupy spo\u0142ecznej, w jakiej ona sama si\u0119 wychowa\u0142a: zamo\u017cnej inteligencji, kt\u00f3r\u0105 by\u0142o sta\u0107 na posy\u0142anie\u00a0c\u00f3reczki do francuskiej szko\u0142y, a potem na wys\u0142anie\u00a0jej do Wiednia. Inteligencja ta mia\u0142a sympatie marksistowskie – i tu jeszcze jeden aspekt, z jakiego chyba nie ca\u0142kiem sobie zdajemy spraw\u0119: \u017ce rewolucja, kt\u00f3ra obali\u0142a szacha Pahlawiego, zmienia\u0142a oblicze – podobnie jak ta rosyjska. Rewoltowali marksi\u015bci, feministki, robotnicy, dopiero potem szala przechyli\u0142a si\u0119 w stron\u0119 islamist\u00f3w. Z kolei w czasach szacha, kt\u00f3re z oddali postrzegali\u015bmy jako demokracj\u0119 w stylu zachodnim (ma\u0142a ciekawostka: wielu polskich muzyk\u00f3w gra\u0142o\u00a0w\u00f3wczas w\u00a0orkiestrze w Teheranie i powodzi\u0142o si\u0119 im znakomicie), wi\u0119ziono za przekonania – m.in. w\u0142a\u015bnie cz\u0142onk\u00f3w rodziny Marjane.<\/p>\n

Osobny rozdzia\u0142 to obyczajowa represyjno\u015b\u0107 obecnego systemu, zw\u0142aszcza\u00a0wobec kobiet, kt\u00f3ra okazuje si\u0119 jednak czym\u015b relatywnym. Anna Pietruszka opowiadaj\u0105c o swych spotkaniach z Irankami podkre\u015bla, \u017ce Iran to nie tylko Teheran, \u017ce na prowincji jest zupe\u0142nie inaczej. \u017be kobiety miejskie, kt\u00f3re mia\u0142y presti\u017c spo\u0142eczny i stanowiska, straci\u0142y wiele, ale te biedne – zyska\u0142y. Bo zak\u0142adaj\u0105c chust\u0119 paradoksalnie mog\u0142y ju\u017c wyj\u015b\u0107 z domu, przej\u015b\u0107 awans spo\u0142eczny, p\u00f3j\u015b\u0107 na studia. A absolwentki tych studi\u00f3w b\u0119d\u0105 ju\u017c inaczej wychowywa\u0107 swoje dzieci.\u00a0Dzi\u015b wi\u0119kszo\u015b\u0107 student\u00f3w to kobiety. Z tymi chustami to zreszt\u0105 ciekawa sprawa: jak pisze Olga Stanis\u0142awska w tek\u015bcie<\/a> o wspania\u0142ej artystce Shirin Neshat, kt\u00f3rej wystaw\u0119<\/a> mo\u017cna by\u0142o obejrze\u0107 w CSW kilka lat temu, w czasach szacha czador by\u0142 znakiem feministycznego na sw\u00f3j spos\u00f3b protestu, opozycji, buntu. Po latach kobiety buntuj\u0105 si\u0119 maluj\u0105c si\u0119 do czadoru…<\/p>\n

Co mnie jednak w Persepolis<\/em> najbardziej uderzy\u0142o, to szczeg\u00f3lny klimat,\u00a0kt\u00f3ry dostrzeg\u0142am wcze\u015bniej w przepi\u0119knych filmach ira\u0144skich sprzed kilku lat (kt\u00f3re zrobi\u0142y wtedy karier\u0119 na Zachodzie), a tak\u017ce w\u0142a\u015bnie w sztuce Shirin Neshat: te wszystkie dzie\u0142a s\u0105 bliskie cz\u0142owieka i\u00a0pe\u0142ne ciep\u0142a;\u00a0nawet kiedy opowiadaj\u0105 o cierpieniu, zawsze jest w tym pewna nuta \u0142agodno\u015bci, fatalizmu, pogodzenia si\u0119, cho\u0107 bohaterki czy bohaterowie pr\u00f3buj\u0105 przekroczy\u0107 bariery. Droga b\u0119dzie d\u0142uga, nikt nie wie, co go na niej spotka.\u00a0<\/p>\n

A jaki\u015b akcent muzyczny? W Persepolis<\/em> muzyka jest taka sobie (napisana przez Francuza), w tre\u015bci filmu jest mowa o fascynacji m\u0142odzie\u017cy ira\u0144skiej zachodnim rockiem i popem. Ale w samym Iranie, gdzie\u015b tam w interiorze, w specjalnych kr\u0119gach uprawia si\u0119 tradycyjn\u0105 muzyk\u0119 persk\u0105. M\u00f3j kolega, kompozytor-performer-multiinstrumentalista Mietek Litwi\u0144ski, zapalony podr\u00f3\u017cnik, sp\u0119dzi\u0142 niedawno wraz z \u017con\u0105 i ma\u0142ym synkiem prawie rok w Iranie, mieszka\u0142 u ludzi, od kt\u00f3rych uczy\u0142 si\u0119 ich muzyki. Szkoda, \u017ce nie mam nagrania… Chcia\u0142am co\u015b wrzuci\u0107, ale za ma\u0142o si\u0119 znam – w klipach na YouTube jest niema\u0142o kiczu<\/a>, takiego ichniego rodzaju muzyczki z Bollywood, troch\u0119 pseudorapu itp. Tu troch\u0119 chyba klasycznego perskiego grania<\/a>, ale w Ameryce, i sztywnego okropnie. Ju\u017c fajniejsze to pod\u015bpiewywanie przy ognisku<\/a>…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wr\u00f3ci\u0142am w\u0142a\u015bnie z filmu Persepolis – niekt\u00f3rzy z Was ju\u017c pewnie o tym filmie s\u0142yszeli, a nawet go widzieli; mo\u017ce widzieli te\u017c komiksy, kt\u00f3re by\u0142y jego podstaw\u0105, autorstwa Iranki Marjane Satrapi. Tu jest tekst o niej z „Wysokich Obcas\u00f3w”, a tu\u00a0jest trailer filmu. Marjane opowiada o swoim dzieci\u0144stwie w Iranie i wczesnej m\u0142odo\u015bci w Wiedniu, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=107"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}