{"id":10964,"date":"2023-10-08T00:24:43","date_gmt":"2023-10-07T22:24:43","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=10964"},"modified":"2023-10-08T00:24:43","modified_gmt":"2023-10-07T22:24:43","slug":"tychy-trzy-prawykonania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2023\/10\/08\/tychy-trzy-prawykonania\/","title":{"rendered":"Tychy: trzy prawykonania"},"content":{"rendered":"\n

Jedno co prawda tylko polskie, bo Rzeka podziemna 3<\/em> Zygmunta Krauzego zosta\u0142a ju\u017c wykonana 2 miesi\u0105ce temu w Ostrawie, ale pozosta\u0142e dwa – \u015bwiatowe.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Muzyka Krauzego by\u0142a obecna na pierwszej edycji festiwalu Auksodrone, a teraz mamy ju\u017c pi\u0105t\u0105 i jeszcze jeden wa\u017cny jubileusz: 85. urodziny kompozytora. Festiwal postanowi\u0142 to uczci\u0107 daj\u0105c dwugodzinny jego portret, b\u0119d\u0105cy w du\u017cej mierze autoportretem, albowiem kompozytor, a zarazem pianista, gra\u0142 najpierw swoje utwory solowe, a p\u00f3\u017aniej z muzykami AUKSO; tylko jeden utw\u00f3r oby\u0142 si\u0119 bez jego udzia\u0142u – Aus aller Welt stammende<\/em> z 1973 r. na smyczki. Po raz pierwszy us\u0142ysza\u0142am Sze\u015b\u0107 melodii ludowych<\/em> z 1958 r., powsta\u0142ych jeszcze przed rozpocz\u0119ciem studi\u00f3w kompozytorskich i wzoruj\u0105cych si\u0119 na Bart\u00f3ku, tyle \u017ce prawdziwych ludowych melodii tam nie ma. Z 1963 r. pochodzi Pi\u0119\u0107 kompozycji unistycznych<\/em>, czyli mo\u017cna by rzec preminimalistycznych, zainspirowanych malarstwem W\u0142adys\u0142awa Strzemi\u0144skiego. Zupe\u0142nie inn\u0105 epok\u0119, o dekad\u0119 p\u00f3\u017aniejsz\u0105, reprezentuj\u0105 Stone Music<\/em> i Gloves Music<\/em> z 1972 r.; pierwszy z tych utwor\u00f3w jest w r\u00f3wnej mierze performansem i wyrazem fascynacji brzmieniami strun pobudzanych kamieniami; drugi jest w\u0142a\u015bciwie bardziej aktorski ni\u017c muzyczny. Pomi\u0119dzy nimi p\u00f3\u017aniejsze Tango<\/em>, potem wspomniane Aus aller Welt stammende<\/em>, czyli tym razem prawdziwe melodie ludowe, ale grane nier\u00f3wnocze\u015bnie, wreszcie utwory najnowsze. Rivi\u00e8re souterraine 3<\/em> na fortepian, d\u017awi\u0119k elektroniczny (kt\u00f3ry powsta\u0142 we wsp\u00f3\u0142pracy z Wojciechem B\u0142a\u017cejczykiem, zreszt\u0105 niegdy\u015b studentem Krauzego) i orkiestr\u0119 kameraln\u0105 robi wra\u017cenie; kompozytor wyjawi\u0142, \u017ce zjawisko rzek podziemnych dzia\u0142a mu w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny na wyobra\u017ani\u0119. I na koniec Poemat Apollinaire’a<\/em> z 2016 r. na recytuj\u0105cego pianist\u0119 graj\u0105cego na rozstrojonym pianinie (w tej podw\u00f3jnej roli oczywi\u015bcie r\u00f3wnie\u017c kompozytor) i 12 dowolnych instrument\u00f3w; w recytowanym, niemal wykrzykiwanym tek\u015bcie dla kompozytora wa\u017cny jest apel o wolno\u015b\u0107 sztuki, ale w tych strasznych wojennych czasach na inne rzeczy w tym fragmencie zwracamy uwag\u0119. W sumie: kiedy pos\u0142ucha si\u0119 tego wszystkiego, mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce Krauze od pocz\u0105tku by\u0142 sob\u0105 i wci\u0105\u017c nim jest. Jak sam powiedzia\u0142, woli i\u015b\u0107 sobie dr\u00f3\u017ck\u0105 ma\u0142\u0105, ale w\u0142asn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Drugie prawykonanie to by\u0142a Muzyka na smyczki, perkusj\u0119 i urz\u0105dzenia elektroniczne<\/em> Mi\u0142osza P\u0119kali. Ten znakomity i bardzo zapracowany w r\u00f3\u017cnych dziedzinach perkusista zosta\u0142 poproszony o napisanie utworu po zesz\u0142orocznym rewelacyjnym pono\u0107 (niestety nie by\u0142am) wyst\u0119pie z utworem Xenakisa Psappha<\/em>. Jego w\u0142asne dzie\u0142o (solista nie ro\u015bci sobie praw do bycia kompozytorem, ale jednak nim bywa) wywodzi si\u0119 brzmieniowo z gier komputerowych z czas\u00f3w jego dzieci\u0144stwa i rzeczywi\u015bcie mo\u017cna ich echa tu us\u0142ysze\u0107; og\u00f3lnie muzyka ta ma posmak azjatycki, przede wszystkim japo\u0144ski (jeden z temat\u00f3w, kt\u00f3re zainspirowa\u0142y perkusist\u0119, jest autorstwa zmar\u0142ego niedawno Ry\u016bichiego Sakamoto.<\/p>\n\n\n\n

Wreszcie g\u0142\u00f3wna premiera tego dnia: Rzeczy<\/em> Aleksandra Nowaka i Marcina Wichy wywodz\u0105ce si\u0119 z pami\u0119tnej ksi\u0105\u017cki Rzeczy, kt\u00f3rych nie wyrzuci\u0142em<\/em>. Ma to podtytu\u0142 „wodewil”, ale oczywi\u015bcie nie jest \u017cadnym wodewilem. Marcin Wicha, podobnie jak Szczepan Twardoch w przypadku \u015bl\u0105skiej trylogii, zrobi\u0142 rodzaj wyci\u0105gu z ksi\u0105\u017cki, a w\u0142a\u015bciwie tekst zbudowany na paru motywach. Posta\u0107 matki, reprezentowana tu przez Joann\u0119 Freszel, przedstawiona jest w swoim odchodzeniu i w ko\u0144cu odej\u015bciu. Temat przemijania jest g\u0142\u00f3wnym tematem Nowaka, wi\u0119c ta ksi\u0105\u017cka bardzo mu pasowa\u0142a. Jest jeszcze syn, w tej roli Karol Koz\u0142owski, kt\u00f3ry musi matk\u0119 po\u017cegna\u0107. I – na zasadzie Nowakowych „oper”, \u017ce jest on, ona i co\u015b – tu tak\u017ce jest trzeci g\u0142os, kt\u00f3ry bardzo si\u0119 od pozosta\u0142ych r\u00f3\u017cni. Kasia Mo\u015b – potrzebny by\u0142 tu g\u0142os swinguj\u0105cy i wysz\u0142o to \u015bwietnie – wy\u015bpiewuje tym g\u0142osem og\u0142oszenia o rzeczach oferowanych na portalu sprzeda\u017cowym. Ciekawy to pomys\u0142, zw\u0142aszcza kiedy muzyka w gruncie rzeczy swingu nie przypomina – jednak jest w \u015brodku utworu do rozpoznania dos\u0142owny cytat z Night and Day<\/em> Cole’a Portera. P\u0142yt s\u0142ucha\u0142 niegdy\u015b zmar\u0142y przed matk\u0105 ojciec protagonisty. Do nich te\u017c, a tak\u017ce do ksi\u0105\u017cki, nawi\u0105zywali dzi\u015b stali konferansjerzy, a w przerwach did\u017ceje Auksodrone’u, prezentuj\u0105c „p\u0142yty, kt\u00f3rych nie wyrzucili\u015bmy”.<\/p>\n\n\n\n

Utw\u00f3r przejmuje mo\u017ce w inny spos\u00f3b i w innym stopniu ni\u017c ksi\u0105\u017cka, ale jednak. Z tej wsp\u00f3\u0142pracy wynik\u0142a te\u017c ciekawa rzecz: Marcin Wicha odkry\u0142 nie tylko, \u017ce ta ksi\u0105\u017cka ma swoj\u0105 melodi\u0119, ale \u017ce w\u0142a\u015bciwie ka\u017cdy tekst j\u0105 ma. I spodoba\u0142o mu si\u0119 przekraczanie granic dziedzin; uwa\u017ca wr\u0119cz, \u017ce to, co przydarzy\u0142o si\u0119 tej ksi\u0105\u017cce, jest rodzajem karmicznej sprawiedliwo\u015bci, bo sam j\u0105 zawdzi\u0119cza „po\u017cyczkom” z innych dziedzin, jak anegdoty czy piosenki w\u0142a\u015bnie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jedno co prawda tylko polskie, bo Rzeka podziemna 3 Zygmunta Krauzego zosta\u0142a ju\u017c wykonana 2 miesi\u0105ce temu w Ostrawie, ale pozosta\u0142e dwa – \u015bwiatowe.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10964"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10964"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10964\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10965,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10964\/revisions\/10965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10964"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10964"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10964"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}