Jan\u00e1\u010dek, Szymanowski, Bart\u00f3k – wszystkie utwory napisane w przeci\u0105gu gdzie\u015b dw\u00f3ch dekad. Tak r\u00f3\u017cne, ale wiele wsp\u00f3lnego.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Kapry\u015bno\u015b\u0107 oraz motywy ludowe w po\u0142\u0105czeniu z modernizmem – to je \u0142\u0105czy. Ale spojrzenia s\u0105 z ca\u0142kowicie r\u00f3\u017cnych stron. Najstarszy z tej tr\u00f3jki, Jan\u00e1\u010dek, w II zeszycie cyklu Po zaro\u015bni\u0119tej \u015bcie\u017cce<\/em> (co ciekawe, skompilowanym ju\u017c po \u015bmierci kompozytora; on sam trzech z tych pi\u0119ciu miniatur nie chcia\u0142 publikowa\u0107) przemawia j\u0119zykiem jeszcze troch\u0119 tonalnym, postromantycznym, ale bardzo charakterystycznym dla siebie, odzwierciedlaj\u0105cym rytm i atmosfer\u0119 studiowanych przez lata pie\u015bni morawskich oraz melodyk\u0119 i rytm j\u0119zyka. W tym samym mniej wi\u0119cej czasie m\u0142odszy o prawie trzy dekady Bart\u00f3k komponuje cykl 14 Bagatel<\/em> op. 6, nowatorski, tryskaj\u0105cy wyobra\u017ani\u0105, kt\u00f3ry niestety nie zdoby\u0142 w swoich czasach takiego rozg\u0142osu, na jaki zas\u0142ugiwa\u0142. Melodie ludowe – jedna w\u0119gierska, druga s\u0142owacka – pojawiaj\u0105 si\u0119 tu w paru bagatelach, opracowane w spos\u00f3b, jaki mia\u0142 sta\u0107 si\u0119 dla niego charakterystyczny (w cyklach utwor\u00f3w fortepianowych Dla dzieci<\/em> i Mikrokosmos<\/em>); kompozytor by\u0142 ju\u017c po szeregu wypraw folklorystycznych. Za\u015b m\u0142odszy od Bart\u00f3ka o rok Szymanowski napisa\u0142 20 Mazurk\u00f3w<\/em> op. 50 w latach 1924-25, czyli zaledwie kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej. To z kolei folklor ca\u0142kowicie zmy\u015blony: rytmy chopinowskie, harmonie g\u00f3ralsko-modernistyczne. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce kompozytor chcia\u0142 by\u0107 drugim Chopinem, ale po swojemu.<\/p>\n\n\n\n Powiem od razu, \u017ce te\u017c zupe\u0142nie si\u0119 nie zgadzam z brytyjskimi recenzentami, kt\u00f3rym nie podoba si\u0119 interpretacja Jan\u00e1\u010dka; uwa\u017cam wr\u0119cz, \u017ce Anderszewski ca\u0142kowicie trafi\u0142 w istot\u0119 tych utwor\u00f3w. U niego nie s\u0105 po prostu melancholijne, ale maj\u0105 w sobie niepok\u00f3j; powt\u00f3rzenia s\u0105 niemal kompulsywne, a gdy pojawia si\u0119 forte, jest w nim jaka\u015b dziko\u015b\u0107. Jan\u00e1\u010dek pisa\u0142 te utwory kilka lat po tragediach, jakie zdarzy\u0142y si\u0119 w jego rodzinie: dwuletni synek Vladimir zmar\u0142 w 1890 r., a w 1903 r. – ukochana 21-letnia c\u00f3rka Olga (trzeci i czwarty z tych utwor\u00f3w s\u0105 wcze\u015bniejsze, z 1900 r.).<\/p>\n\n\n\n Z cyklu Szymanowskiego pianista wybra\u0142 sze\u015b\u0107 i jest to wyb\u00f3r nieoczywisty – tylko par\u0119 z nich jest cz\u0119\u015bciej grywanych, wi\u0119kszo\u015b\u0107 wykonywana jest rzadko, bo wydaj\u0105 si\u0119 trudniejsze w odbiorze, mniej chwytliwe. I tu s\u0105 skrajne emocje, od \u0142agodno\u015bci po szalone rozta\u0144czenie. S\u0105 grane, mo\u017cna powiedzie\u0107 z czu\u0142o\u015bci\u0105; a\u017c chcia\u0142oby si\u0119 us\u0142ysze\u0107 ca\u0142y cykl – to pewnie nierealne.<\/p>\n\n\n\n