
{"id":11447,"date":"2024-09-23T00:07:21","date_gmt":"2024-09-22T22:07:21","guid":{"rendered":"https:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=11447"},"modified":"2026-01-08T19:17:18","modified_gmt":"2026-01-08T18:17:18","slug":"nieneutralni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2024\/09\/23\/nieneutralni\/","title":{"rendered":"Nieneutralni"},"content":{"rendered":"\n<p>I zn\u00f3w mieli\u015bmy koncert-przestrog\u0119 przed czym\u015b, co ju\u017c jest. Tym razem rzecz dotyczy\u0142a wojny.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>To by\u0142 projekt na sw\u00f3j spos\u00f3b dyplomatyczny. Inicjatywa wysz\u0142a ze strony szwajcarskiej, czyli orkiestry Basel Sinfonietty, do\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 strona polska, czyli Warszawska Jesie\u0144 i Instytut Adama Mickiewicza. Orkiestra zam\u00f3wi\u0142a utw\u00f3r u Sergeja Newskiego, Rosjanina mieszkaj\u0105cego od lat w Niemczech, i u szwajcarskiego tw\u00f3rcy Stefana Kellera (obaj z rocznika 1972, wi\u0119c w sile wieku). Polska strona &#8211; u dwojga m\u0142odych kompozytor\u00f3w: Polki Aleksandry S\u0142y\u017c i Ukrai\u0144ca Yuriia Pikusha. Koncert ten zostanie powt\u00f3rzony w Bazylei jako inauguracja sezonu orkiestry.<\/p>\n\n\n\n<p>Szef festiwalu Jerzy Kornowicz wspomnia\u0142 na wst\u0119pie, i\u017c pracowano nad tym projektem par\u0119 lat. Szerzej przedstawi\u0142 spraw\u0119 przed ostatnim utworem dyrygent, Titus Engel, i mezzosopranistka Christina Daletska, Ukrainka osiad\u0142a w Szwajcarii. Spotkali si\u0119 przy okazji premiery opery Newskiego i wsp\u00f3lnie wymy\u015blili koncert pod has\u0142em <em>Oni i My?<\/em> &#8211; kt\u00f3ry w gruncie rzeczy jest na temat: czy mo\u017cna by\u0107 neutralnym. Szwajcaria jako taka si\u0119 przedstawia, ale czy jej neutralno\u015b\u0107 jest czym\u015b chwalebnym? A je\u015bli kto\u015b usun\u0105\u0142 si\u0119 z pola konfliktu, czy nie jest tak, \u017ce mimo wszystko w nim pozostaje?<\/p>\n\n\n\n<p><em>Domi Res Militaris<\/em> Pikusha, cho\u0107 czysto instrumentalny, pr\u00f3bowa\u0142 to na sw\u00f3j spos\u00f3b pokaza\u0107 &#8211; tak przynajmniej wynika z om\u00f3wienia. Drugi instrumentalny wy\u0142\u0105cznie utw\u00f3r, <em>Suspended in Ratios<\/em> Aleksandry S\u0142y\u017c, by\u0142 przyk\u0142adem muzyki dronowej (nie od lataj\u0105cych dron\u00f3w, lecz od angielskiego <em>drone<\/em>) i nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 specjalnie od tego, co ta kompozytorka zwykle tworzy; dowodem jej zaanga\u017cowania ma by\u0107 &#8222;o\u015bwiadczenie polityczne&#8221; zamieszczone w programie, streszczaj\u0105ce ide\u0119, \u017ce nie mo\u017cna by\u0107 neutralnym. \u0141atwiej by\u0142o oczywi\u015bcie pokaza\u0107 to kompozytorom, kt\u00f3rzy w swoich dzie\u0142ach u\u017cyli tekst\u00f3w. A oba utwory by\u0142y mocne. <br><em>G\u00f6ttin<\/em> <em>der Geschichte<\/em> Newskiego wykorzystuje &#8211; w niemieckim t\u0142umaczeniu &#8211; wiersz <em>Bitwa azowska<\/em> Tomasa Venclovy, napisany w reakcji na obl\u0119\u017cenie Mariupolu. To wiersz, kt\u00f3ry wstrz\u0105sa, a i muzyka ze\u0144 wyp\u0142ywaj\u0105ca i mocno go komentuj\u0105ca &#8211; tak\u017ce. <strong>Gostek<\/strong>, z kt\u00f3rym mia\u0142am przyjemno\u015b\u0107 siedzie\u0107 tego wieczoru, stwierdzi\u0142, \u017ce co\u015b mu w tej ekspresji przypomina\u0142o Mahlera. Nie jestem pewna, czy akurat jego, ale rzecz by\u0142a bardzo emocjonalna.<\/p>\n\n\n\n<p>Tak\u017ce ostatni utw\u00f3r, <em>Ein sicherer Hafen<\/em> Stefana Kellera, te\u017c by\u0142 mocny, ale inaczej &#8211; wi\u0119cej w nim by\u0142o poetyki pastiszu, ale gorzkiego. Tekst to opowiadanie Melindy Nadj Abonji, szwajcarskiej pisarki o w\u0119gierskich korzeniach, opowiadaj\u0105cy histori\u0119 emigranta Miszy &#8222;z Odessy i Petersburga&#8221;, kt\u00f3ry uciek\u0142 stamt\u0105d (z kotem), poniewa\u017c nie chcia\u0142 walczy\u0107. Mia\u0142 przyjaci\u00f3\u0142 w Ukrainie i w Rosji, by\u0142 mi\u0142o\u015bnikiem kultury rosyjskiej. Teraz siedzi w Szwajcarii z kuzynk\u0105 Kati\u0105 (i kotem) i ogl\u0105daj\u0105 wiadomo\u015bci z wojny na przemian, \u017ceby si\u0119 mniej denerwowa\u0107. Znalaz\u0142 prac\u0119 u fryzjera, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce Szwajcaria jest bezpiecznym portem. Ale czy jest nim rzeczywi\u015bcie, skoro mo\u017cna tu spotka\u0107 \u015bwietnie si\u0119 czuj\u0105cych rosyjskich oligarch\u00f3w, a nawet patriarch\u0119 Cyryla, kt\u00f3ry uwielbia tu je\u017adzi\u0107 na nartach? I czy &#8211; dopowiadamy &#8211; rzeczywi\u015bcie \u015bwiadczy to o neutralno\u015bci? Takie pytanie mo\u017ce sobie dzi\u015b zadawa\u0107 wiele kraj\u00f3w Europy. Ale raczej b\u0119d\u0105 to robi\u0107 tylko pojedyncze osoby &#8211; jak wykonawcy tego koncertu.<\/p>\n\n\n\n<p>PS. W tym roku nie tylko Pawe\u0142 Szyma\u0144ski ma jubileusz, ale tak\u017ce jego r\u00f3wnolatek Tadeusz Wielecki, jednak mia\u0142 on pecha urodzi\u0107 si\u0119 w lipcu, w \u015brodku wakacji, i trudno by\u0142o te urodziny obchodzi\u0107, cho\u0107 i wtedy <a href=\"https:\/\/www.polskieradio.pl\/8\/3664\/artykul\/3399653,tadeusz-wielecki-w-dwojce-to-radio-przyszlo-do-mnie-pierwsze\">audycja by\u0142a<\/a>. W najbli\u017cszym tygodniu b\u0119dzie bohaterem <em>Zapisk\u00f3w ze wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci<\/em>, a ponadto dw\u00f3ch audycji Nowa Polska, z kt\u00f3rych jedna ju\u017c si\u0119 odby\u0142a, ale <a href=\"https:\/\/www.polskieradio.pl\/8\/8315\/Artykul\/3425050,tadeusz-wielecki-i-muzyka-na-chinskie-instrumenty-tradycyjne\">jest do ods\u0142uchania<\/a>, a druga uka\u017ce si\u0119 na antenie w czwartek o godz. 15.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I zn\u00f3w mieli\u015bmy koncert-przestrog\u0119 przed czym\u015b, co ju\u017c jest. Tym razem rzecz dotyczy\u0142a wojny.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11447"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11447"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12299,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11447\/revisions\/12299"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}