
{"id":11591,"date":"2024-12-18T23:44:32","date_gmt":"2024-12-18T22:44:32","guid":{"rendered":"https:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=11591"},"modified":"2025-11-19T23:50:35","modified_gmt":"2025-11-19T22:50:35","slug":"wczesny-mendelssohn-pozny-beethoven","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2024\/12\/18\/wczesny-mendelssohn-pozny-beethoven\/","title":{"rendered":"Wczesny Mendelssohn, p\u00f3\u017any Beethoven"},"content":{"rendered":"\n<p>To prawie jedno i to samo &#8211; trudno uwierzy\u0107. Taki zestaw nam zaprezentowa\u0142 Royal String Quartet w pierwszy wiecz\u00f3r jubileuszowej, dwudziestej Kwartesencji.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p><em>Kwartet a-moll<\/em> op. 13 nr 2 napisa\u0142 18-letni kompozytor. M\u0142ody geniusz, ju\u017c maj\u0105cy na koncie takie arcydzie\u0142a jak <em>Oktet<\/em> czy <em>Uwertur\u0119<\/em> do <em>Snu nocy letniej<\/em>. P\u00f3\u017ane kwartety zmar\u0142ego zaledwie par\u0119 miesi\u0119cy wcze\u015bniej Beethovena zafascynowa\u0142y go, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 odbiorc\u00f3w ich po prostu nie rozumia\u0142a. Nie s\u0105 przecie\u017c \u0142atwe w odbiorze. Dla m\u0142odego Feliksa podj\u0119cie roboty tam, gdzie zostawi\u0142 j\u0105 Ludwig, by\u0142o w tym momencie czym\u015b zupe\u0142nie naturalnym. I zdumiewaj\u0105ce, \u017ce tyle zapo\u017cyczaj\u0105c od swojego idola pozosta\u0142 sob\u0105. Ale odniesie\u0144 jest wiele, i to nie tylko do ostatnich kwartet\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Tonacja a-moll \u0142\u0105czy go z <em>Kwartetem<\/em> op. 132 Beethovena, tym z <em>Pie\u015bni\u0105 dzi\u0119kczynn\u0105 uzdrowionego<\/em>. Wst\u0119p do fina\u0142u, przypominaj\u0105cy recytatyw operowy, troch\u0119 przypomina podobny wst\u0119p w tym w\u0142a\u015bnie kwartecie, cho\u0107 tak naprawd\u0119 ten recytatyw jest niemal identyczny z <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=MmHvFNKBu8Y\">tym z repryzy z I cz\u0119\u015bci<\/a> fortepianowej <em>Sonaty d-moll<\/em> op. 31 nr 2. To i owo \u0142\u0105czy go te\u017c z opusem 95: w wolnej cz\u0119\u015bci prawie identyczny temat <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=yUlzN3Q9BUw\">fugata ze \u015brodkowej cz\u0119\u015bci<\/a> (5:08). Jej pocz\u0105tek troch\u0119 z kolei przypomina <em>Cavatin\u0119<\/em> z op. 130. Z kolei \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 <em>Intermezza<\/em> podobna jest do innych zwiewnych scherz z ostatnich opus\u00f3w Beethovena. Ale jednak to nie Beethoven, to Mendelssohn &#8211; to jak z <em>I Symfoni\u0105<\/em> Brahmsa, kt\u00f3ry pono\u0107, gdy mu wypominano podobie\u0144stwo tematu fina\u0142u z tematem <em>Ody do rado\u015bci<\/em>, odburkiwa\u0142: Ka\u017cdy g\u0142upi to s\u0142yszy. Ale do kwartetu Mendelssohna wracaj\u0105c, jest tam co\u015b, co nale\u017cy do kategorii jasnowidztwa: wst\u0119p i zako\u0144czenie w A-dur zawieraj\u0105 cytat z jego wcze\u015bniejszej pie\u015bni <em><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=IFaU50QZdCk\">Is est wahr?<\/a><\/em> (Czy to prawda?), ale przed tym cytatem jest kadencja w\u0142a\u015bciwie identyczna z t\u0105 rozpoczynaj\u0105c\u0105 (i tak\u017ce ko\u0144cz\u0105c\u0105)&#8230; cykl Schumanna <em>Frauenliebe und -leben<\/em>, kt\u00f3ry powstanie trzy lata p\u00f3\u017aniej (zaledwie o p\u00f3\u0142 tonu wy\u017cej).<\/p>\n\n\n\n<p>RSQ, bior\u0105c na wzgl\u0105d \u00f3w pytaj\u0105cy tytu\u0142 zacytowanej pie\u015bni, kt\u00f3ry jest te\u017c analogi\u0105 do fina\u0142u ostatniej cz\u0119\u015bci <em>Kwartetu F-dur<\/em> op. 135 Beethovena, rozpoczynaj\u0105cej si\u0119 tak\u017ce od pytania: <em>Muss es sein?<\/em>, w\u0142a\u015bnie to dzie\u0142o wykona\u0142 jako drugie. Tu ju\u017c nie ma co opisywa\u0107 &#8211; wszystko wiadomo. Troch\u0119 mo\u017ce zbyt wiele by\u0142o dziko\u015bci w scherzu <em>Vivace<\/em>, co mia\u0142o momentami wp\u0142yw na intonacj\u0119, ale dzikie ono z natury jest. Na bis by\u0142 fina\u0142 <em>Kwartetu<\/em> KV 387 Mozarta &#8211; te\u017c <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=A3bAiTtM2Pc\">z fugatami<\/a>, czyli jakby zapowied\u017a tego, co by\u0142o przed chwil\u0105. Pi\u0119kna.<\/p>\n\n\n\n<p>Pojutrze drugi i ostatni koncert Kwartesencji &#8211; bardzo ciekawy. Wst\u0119p r\u00f3wnie\u017c wolny. Dzi\u015b co\u015b niedu\u017ca publiczno\u015b\u0107, rozumiem, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa w przed\u015bwi\u0105tecznym ferworze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>To prawie jedno i to samo &#8211; trudno uwierzy\u0107. Taki zestaw nam zaprezentowa\u0142 Royal String Quartet w pierwszy wiecz\u00f3r jubileuszowej, dwudziestej Kwartesencji.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11591"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11591"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11591\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12206,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11591\/revisions\/12206"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}