{"id":11646,"date":"2025-01-20T23:18:54","date_gmt":"2025-01-20T22:18:54","guid":{"rendered":"https:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=11646"},"modified":"2025-01-23T10:22:53","modified_gmt":"2025-01-23T09:22:53","slug":"ravel-i-cho","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2025\/01\/20\/ravel-i-cho\/","title":{"rendered":"Ravel i Cho"},"content":{"rendered":"\n

Mo\u017cna by pomy\u015ble\u0107, \u017ce zwyci\u0119zcy Konkurs\u00f3w Chopinowskich rywalizuj\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105 w dziedzinie repertuaru, bo po francuskiej p\u0142ycie Bruce’a Liu mamy teraz komplet Ravela Seong-Jin Cho. Ale nic dziwnego, bo weszli\u015bmy w\u0142a\u015bnie w Rok Ravela.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Kompozytor urodzi\u0142 si\u0119 150 lat temu, 7 marca, ale Francuzi b\u0119d\u0105 przez ca\u0142y rok obchodzi\u0107 t\u0119 rocznic\u0119 licznymi koncertami i imprezami (m.in. na prze\u0142omie sierpnia i wrze\u015bnia po francuskiej stronie Kraju Bask\u00f3w, w zwi\u0105zanych z kompozytorem miejscowo\u015bciach – Ciboure, gdzie si\u0119 urodzi\u0142, pobliskim Saint-Jean-de-Luz i innych, odb\u0119dzie si\u0119 po raz czwarty Festiwal Ravela<\/a>, kt\u00f3ry zapowiada si\u0119 bardzo ciekawie, sama ch\u0119tnie bym pojecha\u0142a), a i w innych krajach zostanie uczczony. Niesamowita by\u0142a to posta\u0107. Tajemnicza – by\u0142 elegancki, drobny (w I wojnie \u015bwiatowej nie chcieli go wzi\u0105\u0107 do wojska, w ko\u0144cu pozwolono mu s\u0142u\u017cy\u0107 jako kierowca ci\u0119\u017car\u00f3wki), skromny, nic nie wiadomo o jakimkolwiek jego \u017cyciu prywatnym (cho\u0107 by\u0142 bardzo towarzyski). A przy tym nie do\u015b\u0107, \u017ce geniusz, to jeszcze ta muzyka jest nies\u0142ychanie zmys\u0142owa, a przy tym intelektualna. Uwielbiam takie po\u0142\u0105czenie, uwielbiam Ravela. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przeci\u0119tnych ludzi, je\u015bli co\u015b jego w og\u00f3le zna, to Bolero<\/em>, kt\u00f3rego on sam nie lubi\u0142, a przecie\u017c stworzy\u0142 tyle cudowno\u015bci. Cho\u0107 liczbowo nie jest ich tak wiele.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142 niezwykle nowoczesnym cz\u0142owiekiem. Syn in\u017cyniera-wynalazcy, sam mia\u0142 poci\u0105g do rozmaitych mechanizm\u00f3w, kt\u00f3re zreszt\u0105 kolekcjonowa\u0142 obok porcelany i innych bibelot\u00f3w. S\u0142ycha\u0107 zreszt\u0105 te zami\u0142owania w niekt\u00f3rych jego dzie\u0142ach. Mo\u017ce sam nie by\u0142 skrajnie awangardowy (cho\u0107 jego cierpkie harmonie by\u0142y jedyne w swoim rodzaju), ale wspiera\u0142 Strawi\u0144skiego na pami\u0119tnej premierze \u015awi\u0119ta wiosny<\/em>. W og\u00f3le wspiera\u0142 wielu koleg\u00f3w wchodz\u0105cych w paryski \u015bwiat muzyczny (w tym Aleksandra Tansmana). Ze starszymi bywa\u0142o r\u00f3\u017cnie; z Debussym, kt\u00f3rego ogromnie szanowa\u0142 i oczywi\u015bcie by\u0142 pod jego wp\u0142ywem (ale nie uznawa\u0142 terminu impresjonizm w stosunku do muzyki), troch\u0119 si\u0119 z czasem drogi rozjecha\u0142y, z perspektywy patrz\u0105c – chyba z inspiracji os\u00f3b trzecich. By\u0142 wraz ze swoim pedagogiem Gabrielem Faur\u00e9 i paroma innymi przyjaci\u00f3\u0142mi wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Soci\u00e9t\u00e9 Musicale Ind\u00e9pendante (1910), towarzystwa organizuj\u0105cego koncerty muzyki wsp\u00f3\u0142czesnej w opozycji do bardziej konserwatywnego Soci\u00e9t\u00e9 Nationale de Musique, zwi\u0105zanego z C\u00e9sarem Franckiem, Camille’em Saint-Sa\u00ebnsem, Paulem Dukasem, Emmanuelem Chabrierem, a nawet Debussym. Z drugiej strony wraz z zaprzyja\u017anionym muzykologiem Edouardem Ganche’em, postaci\u0105 dobrze znan\u0105 polskiej chopinologii, zak\u0142ada\u0142 te\u017c Towarzystwo Chopinowskie. By\u0142 prawdziwym francuskim patriot\u0105 (o czym \u015bwiadczy jego ch\u0119\u0107 walki na wojnie), ale przeciwnikiem jakichkolwiek nastroj\u00f3w nacjonalistycznych, zw\u0142aszcza w dziedzinie wykonawstwa muzyki (wy\u015bmia\u0142by zapewne dzisiejszy bojkot muzyki rosyjskiej, nie widzia\u0142 bowiem powodu, by banowa\u0107 w\u00f3wczas muzyk\u0119 niemieck\u0105 czy austriack\u0105). By\u0142 te\u017c przeciwnikiem kolonializmu, co wyrazi\u0142 we wspania\u0142ych Pie\u015bniach madagaskarskich<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

D\u0142ugo by opowiada\u0107 o Ravelu, ale obieca\u0142am kilka s\u0142\u00f3w o nowej pozycji nagranej przez Cho. To dwup\u0142ytowy album zawieraj\u0105cy wszystkie utwory fortepianowe kompozytora (na jeden fortepian, bo napisa\u0142 te\u017c par\u0119 dwufortepianowych); premiera mia\u0142a miejsce w pi\u0105tek, a pod koniec lutego wyjd\u0105 jeszcze oba koncerty fortepianowe z Bosto\u0144sk\u0105 Orkiestr\u0105 Symfoniczn\u0105 pod batut\u0105 Andrisa Nelsonsa.\u00a0Jeszcze jest jedna rzecz kt\u00f3ra \u0142\u0105czy Cho z Bruce’em: obaj maj\u0105 zwi\u0105zki z Francj\u0105 (Cho studiowa\u0142 w Pary\u017cu u Michela Beroffa), wi\u0119c \u015bwietnie czuj\u0105 muzyk\u0119 francusk\u0105. Trudno powiedzie\u0107, czyj Ravel jest lepszy; dodatkowym walorem nowego albumu jest fakt, \u017ce to komplet. Utwory s\u0105 u\u0142o\u017cone chronologicznie i uwzgl\u0119dniaj\u0105 kilka mniej znanych miniatur. Rzadko mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 S\u00e9r\u00e9nade grotesque<\/em>, zaskakuj\u0105ce dzie\u0142o 18-letniego kompozytora, niby odrobin\u0119 pod wp\u0142ywem Debussy’ego, ale bardziej drapie\u017cne i dysonansowe, wyprzedzaj\u0105ce epok\u0119. Dwa dzie\u0142a studenckie, Menuet antique<\/em> i Pawan\u0119 dla zmar\u0142ej infantki<\/em> znamy ju\u017c lepiej; tu ju\u017c daje o sobie zna\u0107 inna cecha charakterystyczna muzyki Ravela – zami\u0142owanie do stylizacji. Potem najwi\u0119ksze hity dojrza\u0142ego Ravela: Jeux d’eau<\/em>, Sonatina<\/em>, cykle Miroirs<\/em> i Gaspard de la nuit<\/em>, Valses nobles et sentimentales<\/em> i na koniec Le Tombeau de Couperin<\/em> – przetkane jeszcze drobiazgami: Menuet sur le nom d’Haydn<\/em> (czyli nazwisko Haydna „przet\u0142umaczone” na d\u017awi\u0119ki), cudowne, jakby senne Preludium a-moll<\/em>, a tak\u017ce \u00c0 la mani\u00e8re de Borodine<\/em> i \u00c0 la mani\u00e8re de Chabrier<\/em> (z tematem z Fausta<\/em> Gounoda w tle).<\/p>\n\n\n\n

Cho gra Ravela z czu\u0142o\u015bci\u0105 i wyczuciem, bardzo precyzyjnie, ale nie bezdusznie; mam w og\u00f3le wra\u017cenie, \u017ce Ravel mu bardziej „le\u017cy” ni\u017c Chopin. Mo\u017ce nie wszystkie interpretacje mi do ko\u0144ca pasuj\u0105, np. brak upiorno\u015bci w Le Gibet<\/em> czy diabelstwa w Scarbo<\/em>, a mo\u017ce te\u017c zbyt „cienka” Fuga<\/em> z Le tombeau de Couperin<\/em> – cho\u0107 poza tym nie mam nic temu do zarzucenia. Z prawdziw\u0105 przyjemno\u015bci\u0105 zanurzamy si\u0119 z pianist\u0105 w ten fascynuj\u0105cy \u015bwiat, ciesz\u0105c si\u0119, \u017ce mo\u017ce tej muzyki b\u0119dzie s\u0142ycha\u0107 wi\u0119cej w tym roku tak\u017ce u nas.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mo\u017cna by pomy\u015ble\u0107, \u017ce zwyci\u0119zcy Konkurs\u00f3w Chopinowskich rywalizuj\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105 w dziedzinie repertuaru, bo po francuskiej p\u0142ycie Bruce’a Liu mamy teraz komplet Ravela Seong-Jin Cho. Ale nic dziwnego, bo weszli\u015bmy w\u0142a\u015bnie w Rok Ravela.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11646"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11646"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11646\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11653,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11646\/revisions\/11653"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}