Czeka\u0142am, a\u017c w ko\u0144cu kto\u015b odnotuje to, co od chyba miesi\u0105ca dzieje si\u0119 w sieci wok\u00f3\u0142 piosenki z ukrai\u0144skiego filmu, a co przypomina zjawiska sprzed dw\u00f3ch dekad.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
W tamtych czasach odnotowa\u0142am w papierowej „P” pami\u0119tn\u0105 fi\u0144sk\u0105 „polk\u0119 Ewy”<\/a> po\u0142\u0105czon\u0105 z obrazkiem z japo\u0144skiej animki, i tu by\u0142 sza\u0142 og\u00f3lno\u015bwiatowy. Chyba mniejszy, ale te\u017c szeroki mi\u0119dzynarodowy zasi\u0119g mia\u0142 w par\u0119 lat p\u00f3\u017aniej odnotowany te\u017c tutaj Jozin z bazin<\/a><\/em>. Kiedy\u015b u\u017cywano do tego zjawiska terminu fenomen internetowy, dzi\u015b m\u00f3wi si\u0119 po prostu wiral.<\/p>\n\n\n\n Wci\u0105\u017c r\u00f3\u017cne wirale chodz\u0105 po mediach, ale piosenkowego tego typu od dawna nie by\u0142o. Zreszt\u0105 teraz ju\u017c raczej tylko lokalnie dzia\u0142aj\u0105. Ostatnim o \u015bwiatowym zakresie by\u0142 chyba Gangnam Style<\/em>. Sympatyczne ta\u0144cuj\u0105ce zwierz\u0105tka i ro\u015blinki (ta\u0144cowa\u0142a ryba z rakiem, a pietruszka z pasternakiem) operuj\u0105 w Polsce, Ukrainie, Czechach i S\u0142owacji. Autor tekstu w „Wyborczej”<\/a> przekopuje si\u0119 przez dzieje piosenki, pr\u00f3buj\u0105c dociec, czy jest ukrai\u0144ska czy polska, czy te\u017c mo\u017ce czeska, bia\u0142oruska czy s\u0142owacka. Wspomina te\u017c wersj\u0119 \u015bl\u0105sk\u0105, ale do niej nie linkuje; tu trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce w ka\u017cdym przypadku, tak\u017ce podawanym w tym artykule, melodia jest inna, a \u015bl\u0105ska jest jeszcze inna. Ta historia w\u0119dr\u00f3wek tekst\u00f3w i ubierania ich w r\u00f3\u017cne melodie powtarza\u0142a si\u0119 w naszych kulturach wiele razy. Przypomina mi to przypadek z utworu Wa\u0142entyna Sylwestrowa<\/a> sprzed paru lat, w kt\u00f3rym tekst jest ten sam, a zale\u017cnie od j\u0119zyka i melodii jest to piosenka ukrai\u0144ska lub \u017cydowska.<\/p>\n\n\n\n Ryba z rakiem przerabiana jest przede wszystkim przez u\u017cytkownik\u00f3w TikToka na r\u00f3\u017cne sposoby, czy to animacyjnie, czy choreograficznie. I wydaje mi si\u0119, \u017ce sam mechanizm wiralowy jest podobny do tego jeszcze z czas\u00f3w Jozina. Pisa\u0142am w\u00f3wczas: „Co \u0142\u0105czy ten i inne przypadki? Musi by\u0107 element absurdu. \u201eJ\u00f3zek z bagien\u201d w filmiku jest prezentowany przez zesp\u00f3\u0142 Ivana Mladka, kt\u00f3ry to ogl\u0105daj\u0105c nie spos\u00f3b nie wymi\u0119kn\u0105\u0107 widz\u0105c podrygi blond Rumcajsa, niezapomniane ubranka z lat siedemdziesi\u0105tych czy d\u0119cie w bli\u017cej niezidentyfikowany instrumencik. Je\u015bli chodzi o piosenki, musz\u0105 by\u0107 rytmiczne, \u0142atwo wpadaj\u0105ce w ucho, ale nie za proste, jaka\u015b zagwozdka w nich musi by\u0107 \u2013 melodie musz\u0105 mie\u0107 sw\u00f3j wdzi\u0119k, a s\u0142owa najlepiej, jak s\u0105 w nieznanym j\u0119zyku, czy te\u017c w og\u00f3le odbieranym jako zabawny, jak my\u015bli o czeskim wielu Polak\u00f3w.” W zasadzie rzeczywi\u015bcie wiele element\u00f3w si\u0119 pokrywa: te\u017c jest dw\u00f3ch facet\u00f3w (Kozak\u00f3w z filmu Zagubiony list<\/em>), kt\u00f3rzy z absurdalnie ponurymi minami pod\u015bpiewuj\u0105 taneczn\u0105 melodyjk\u0119. „Zagwozdk\u0105” jest tu zaj\u0105kni\u0119cie si\u0119 na sylabach „a ce…”, kt\u00f3re jest wiernie odwzorowywane przez wszystkich interpretator\u00f3w, cho\u0107 to ewidentne potkni\u0119cie.<\/p>\n\n\n\n Ale obserwuj\u0105c te przer\u00f3bki widzimy, ile si\u0119 zmieni\u0142o. Dzi\u015b \u015brodki, jakimi dysponuje przeci\u0119tny internauta, s\u0105 du\u017co bogatsze i mo\u017cna ca\u0142kiem niema\u0142o zrobi\u0107. S\u0105 te\u017c deepfake’i – oszcz\u0119dz\u0119 wam Kaczy\u0144skiego, Tuska czy Brauna \u015bpiewaj\u0105cych ukrai\u0144sk\u0105 piosenk\u0119, ale mo\u017cecie uwierzy\u0107 na s\u0142owo, \u017ce zrobione jest to ca\u0142kiem nie\u017ale. Co tak\u017ce jest \u0142adnym absurdem, bo pami\u0119tamy wszyscy, jak Kaczy\u0144ski \u015bpiewa\u0142 hymn polski. Bo absurd jest tym jednym wymogiem, kt\u00f3ry si\u0119 nie zmienia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czeka\u0142am, a\u017c w ko\u0144cu kto\u015b odnotuje to, co od chyba miesi\u0105ca dzieje si\u0119 w sieci wok\u00f3\u0142 piosenki z ukrai\u0144skiego filmu, a co przypomina zjawiska sprzed dw\u00f3ch dekad.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11687"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11687"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11692,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11687\/revisions\/11692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}