{"id":11694,"date":"2025-02-14T23:49:15","date_gmt":"2025-02-14T22:49:15","guid":{"rendered":"https:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=11694"},"modified":"2025-02-14T23:49:15","modified_gmt":"2025-02-14T22:49:15","slug":"ars-longa-vita-brevis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2025\/02\/14\/ars-longa-vita-brevis\/","title":{"rendered":"Ars longa, vita brevis"},"content":{"rendered":"\n

De arte, de homine<\/em> – nowy utw\u00f3r Zygmunta Krauzego dla Filharmonii \u0141\u00f3dzkiej z okazji jej 110-lecia, po\u015bwi\u0119cony jest W\u0142adys\u0142awowi Strzemi\u0144skiemu – wa\u017cnej postaci dla \u0141odzi i dla kompozytora.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Dzi\u015b odby\u0142o si\u0119 jego prawykonanie na uroczystym koncercie z tej okazji. Orkiestr\u0105 dyrygowa\u0142 jej szef artystyczny Pawe\u0142 Przytocki.<\/p>\n\n\n\n

Jak sam tytu\u0142 wskazuje, utw\u00f3r opowiada o sztuce i o cz\u0142owieku. Pierwsza jego cz\u0119\u015b\u0107 nawi\u0105zuje do idei unizmu, kt\u00f3r\u0105 kompozytor przej\u0105\u0142 od malarza. Chodzi\u0142o o jednorodno\u015b\u0107 materia\u0142u i ekspresji, „maksymalne ograniczenie, wybranie jednego elementu i\u00a0dr\u0105\u017cenie go” – jak t\u0142umaczy\u0142 w naszym niedawnym wywiadzie w „P”. To wi\u0119c, co s\u0142yszymy na pocz\u0105tku, bardzo przypomina m\u0142odzie\u0144cze utwory Krauzego: Piece for Orchestra No. 1<\/a><\/em> i Piece for Orchestra No. 2<\/a><\/em>, pisane na pocz\u0105tku lat 70., transowe, o g\u0119stej tkance. R\u00f3\u017cnica jest taka, \u017ce ta cz\u0119\u015b\u0107 napisana jest wy\u0142\u0105cznie na orkiestr\u0119 smyczkow\u0105, i zapewne dlatego brzmi to jeszcze bardziej arkadyjsko ni\u017c tamte dzie\u0142a. Sztuka oderwana od \u017cycia. Nie patrzy\u0142am, ile to trwa\u0142o, ale odnosi\u0142o si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce d\u0142ugo.<\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzy pierwsz\u0105 a drug\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ogl\u0105dali\u015bmy na ekranie wizualizacje autorstwa Piotra Bosackiego – to by\u0142 wk\u0142ad Muzeum Sztuki w \u0141odzi, kt\u00f3re by\u0142o partnerem koncertu. Nic skomplikowanego: po prostu pojawiaj\u0105ce si\u0119 linie, kt\u00f3re zawijaj\u0105 si\u0119 w zakr\u0119tasy i znikaj\u0105. Nie przypomina\u0142o to zreszt\u0105 Strzemi\u0144skiego. Druga cz\u0119\u015b\u0107 utworu przynios\u0142a ostry kontrast i inaczej by\u0107 nie mog\u0142o, skoro mia\u0142a opowiada\u0107 o Strzemi\u0144skim-cz\u0142owieku. \u017bycie mia\u0142 straszne, zreszt\u0105 sam te\u017c by\u0142 nader trudny (a nawet przemocowy, zw\u0142aszcza w stosunku do w\u0142asnej rodziny niestety), wi\u0119c tu ju\u017c nic arkadyjskiego nie mog\u0142o si\u0119 zdarzy\u0107, cho\u0107 pojawia si\u0119 w \u015brodku jakby cytat z cz\u0119\u015bci pierwszej, a jakby refrenem jest tu wybrzmiewaj\u0105ca w kolejnych instrumentach pie\u015b\u0144 bia\u0142oruska, z rodzinnych stron malarza. W sumie jednak mo\u017cna dopatrze\u0107 si\u0119 w tej cz\u0119\u015bci czego\u015b na kszta\u0142t formy sonatowej: pierwszym tematem s\u0105 brutalne, antyestetyczne, perkusyjne brzmienia, drugim – niespokojne, typowe dla Krauzego (znane cho\u0107by z jego oper) urywane motywy w smyczkach. Ta wi\u0119c cz\u0119\u015b\u0107, w przeciwie\u0144stwie do poprzedniej, przebiega niemal b\u0142yskawicznie. Jak w znanym powiedzeniu przypisywanym Hipokratesowi: ars longa, vita brevis<\/em>. Ca\u0142o\u015b\u0107 naprawd\u0119 robi wra\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n

Przedtem jeszcze s\u0142uchali\u015bmy Mozarta – Koncertu fortepianowego Es-dur<\/em> KV 271; troch\u0119 obciach, \u017ce nazwanego tu jeszcze „Jeunehomme”, cho\u0107 ju\u017c przecie\u017c potwierdzone jest, \u017ce powsta\u0142 dla pianistki Victoire Jenamy, c\u00f3rki baletmistrza Jeana-Georgesa Noverre’a (dla kt\u00f3rego rok p\u00f3\u017aniej napisa\u0142 z kolei urocze fragmenty baletowe Les petits riens<\/em>). Tak czy owak, pi\u0119kny ten i g\u0142\u0119boki utw\u00f3r zosta\u0142 bardzo przyzwoicie wykonany przez Szymona Nehringa; pianista zagra\u0142 te\u017c bis, jeden, ale za to d\u0142ugi: Rondo a la Mazur<\/em> Chopina, z wdzi\u0119kiem i pogod\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De arte, de homine – nowy utw\u00f3r Zygmunta Krauzego dla Filharmonii \u0141\u00f3dzkiej z okazji jej 110-lecia, po\u015bwi\u0119cony jest W\u0142adys\u0142awowi Strzemi\u0144skiemu – wa\u017cnej postaci dla \u0141odzi i dla kompozytora.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11694"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11694"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11694\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11695,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11694\/revisions\/11695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11694"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11694"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11694"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}