{"id":11939,"date":"2025-07-12T09:40:47","date_gmt":"2025-07-12T07:40:47","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/?p=11939"},"modified":"2025-07-13T00:35:35","modified_gmt":"2025-07-12T22:35:35","slug":"salome-w-mrocznym-ogrodzie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2025\/07\/12\/salome-w-mrocznym-ogrodzie\/","title":{"rendered":"Salome w mrocznym ogrodzie"},"content":{"rendered":"\n

Nawet nie pami\u0119ta\u0142am, \u017ce ta opera nie rozgrywa si\u0119 w pa\u0142acu Heroda (bo cz\u0119sto robi si\u0119 z niej „portret rodzinny we wn\u0119trzu”, jak np. w dawnej realizacji Treli\u0144skiego<\/a>), tylko przed nim – co okaza\u0142o si\u0119 odpowiednie dla sceny w Operze Le\u015bnej.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Tak gwoli \u015bcis\u0142o\u015bci, to ma by\u0107 nie ogr\u00f3d, lecz „taras ci\u0105gn\u0105cy si\u0119 wzd\u0142u\u017c komnaty biesiadnej”, na kt\u00f3rym znajduje si\u0119 wylot starej studni (gdzie przechowywany jest Jochanaan). Ale drzewa na scenie, uzupe\u0142niaj\u0105ce te prawdziwe za scen\u0105, komponuj\u0105 si\u0119 bardzo \u0142adnie. Troch\u0119 nie rozumiem idei wisz\u0105cego nad scen\u0105 bia\u0142ego kubika, w kt\u00f3rym Salome ze swymi s\u0142u\u017ckami raz przebywa, raz nie przebywa, i kt\u00f3ry jest symetryczny ze stoj\u0105c\u0105 pod nim skrzyni\u0105 zast\u0119puj\u0105c\u0105 ow\u0105 studni\u0105. Nie rozumiem te\u017c idei koczuj\u0105cych z boku ni to uchod\u017ac\u00f3w (raczej uchod\u017aczy\u0144), ni to demonstrant\u00f3w (-ek), czy te\u017c zamiany Judejczyk\u00f3w w… \u017co\u0142nierzy izraelskich pilnuj\u0105cych pa\u0142acu (s\u0105 przecie\u017c w libretcie inni \u017co\u0142nierze, a Judejczycy s\u0105 osobn\u0105 grup\u0105, kt\u00f3ra chce wydania im fa\u0142szywego proroka, czyli Jochanaana). Mniejsza z tym jednak, du\u017co to nie wnosi, taki akcent, \u017ce koniecznie chce si\u0119 jako\u015b nawi\u0105za\u0107 do problem\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, niewa\u017cne, czy bardziej, czy mniej trafnie.<\/p>\n\n\n\n

Naprawd\u0119 ciekawe jest, jak ta trudna przecie\u017c opera, ale o genialnej muzyce, wci\u0105gn\u0119\u0142a publiczno\u015b\u0107 w Operze Le\u015bnej (cho\u0107 przecie\u017c i warunki nie\u0142atwe) – wychodz\u0105c mo\u017cna by\u0142o us\u0142ysze\u0107 najr\u00f3\u017cniejsze komentarze psychologiczne, \u015bwiadcz\u0105ce o sugestywno\u015bci i uniwersalno\u015bci dzie\u0142a: i o tym, \u017ce „najgorzej to sprzeciwi\u0107 si\u0119 zakochanej ma\u0142olacie”, i o „matce dominuj\u0105cej i kastruj\u0105cej”; w og\u00f3le cz\u0119sty by\u0142 odbi\u00f3r konfliktu matki i c\u00f3rki (jedna pani stwierdzi\u0142a wychodz\u0105c, \u017ce teraz musi porozmawia\u0107 z c\u00f3rk\u0105). Mo\u017cna tu zobaczy\u0107 jeszcze co\u015b innego: Salome, owszem, jest rozpuszczon\u0105 ksi\u0119\u017cniczk\u0105, kt\u00f3ra zwyk\u0142a dostawa\u0107 wszystko, czego zechce, a uci\u0119cie g\u0142owy Jochanaanowi jest dla niej jedynym sposobem na zaspokojenie pragnienia „uca\u0142owania jego ust” (rozczarowuj\u0105cym jednak ostatecznie, bo jak\u017ce mog\u0142o by\u0107 inaczej). Ale to, co Jochanaan z siebie wydaje, to nie tylko urojenia („proroctwa”), ale przede wszystkim w\u015bciekle mizoginistyczny be\u0142kot incela. Boi si\u0119 Salome, bo ona jest z innego \u015bwiata, kt\u00f3ry tego, co m\u00f3wi, kompletnie nie rozumie – i wzajemnie. Tylko Herod czuje z t\u0105 jego mizogini\u0105 rodzaj m\u0119skiej solidarno\u015bci (nie znosi swojej \u017cony) i dlatego te\u017c pocz\u0105tkowo nie chce spe\u0142ni\u0107 \u017cyczenia Salome. I tak mo\u017cna snu\u0107 r\u00f3\u017cne interpretacje.<\/p>\n\n\n\n

Wr\u00f3\u0107my jednak do sopockiego przedstawienia. I tu r\u00f3wnie\u017c praktycznie nie ma ta\u0144ca siedmiu zas\u0142on – to zwykle jedna z wi\u0119kszych bol\u0105czek przy wystawianiu tej opery: niewiele jest \u015bpiewaczek, kt\u00f3re potrafi\u0105 ta\u0144czy\u0107, a powinien to by\u0107 jeszcze taniec wyuzdany, po kt\u00f3rym nikt si\u0119 nie zdziwi, \u017ce Herod b\u0119dzie got\u00f3w spe\u0142ni\u0107 wszelkie \u017cyczenia Salome. A co by\u0142o tutaj? Pocz\u0105tek striptizu – Salome zdejmuje kapcie i szlafrok, a potem ju\u017c w\u0142a\u015bciwie nic. Wygl\u0105da wi\u0119c na to, \u017ce Herod podnieca si\u0119 czym\u015b, czego nie ma – to podniecenie zreszt\u0105 by\u0142o oddane w spos\u00f3b bardziej sugestywny, przez oblepiaj\u0105ce go postacie pomalowane na z\u0142oto, kt\u00f3re mia\u0142y jego \u017c\u0105dze symbolizowa\u0107. On sam g\u0142osowo (Gerhard Siegel) by\u0142 zreszt\u0105 najbardziej przekonuj\u0105c\u0105 postaci\u0105 tej inscenizacji. Salome – Jennifer Holloway, po komplementach, jakie wcze\u015bniej na jej temat s\u0142ysza\u0142am, troch\u0119 mnie rozczarowa\u0142a nadmiern\u0105 chwilami wibracj\u0105, ale ostatecznie ud\u017awign\u0119\u0142a t\u0119 karko\u0142omn\u0105 parti\u0119; Herodiada, Claudia Mahnke, te\u017c nie od razu zachwyci\u0142a barw\u0105 g\u0142osu. Bior\u0119 jednak du\u017c\u0105 poprawk\u0119 na warunki i na to, \u017ce w tym roku zdecydowano si\u0119 nie nag\u0142a\u015bnia\u0107 \u015bpiewak\u00f3w, co czasem by\u0142o zdradliwe, np. dla Jochanaana \u015bpiewaj\u0105cego z pud\u0142a (Oleksandr Pushniak, ten sam, kt\u00f3ry uratowa\u0142 zesz\u0142orocznego Holendra<\/em>). Jednak paru \u015bpiewak\u00f3w w rolach pobocznych (Omer Kobijak – Narraboth, Jan Jakub Monowid – Pa\u017a Herodiady, \u017co\u0142nierze i Judejczycy) znalaz\u0142o si\u0119 w tym nie\u017ale. Ale nie wiem, co by\u0142o s\u0142ycha\u0107 z ty\u0142u…<\/p>\n\n\n\n

Orkiestra pod batut\u0105 Yoela Gamzou da\u0142a z siebie wszystko – imponuj\u0105ce tym bardziej, \u017ce przecie\u017c Sinfonia Varsovia nie gra na co dzie\u0144 muzyki operowej, a ju\u017c Strauss jest wyj\u0105tkowo trudny, ale, jak twierdz\u0105, to wspania\u0142a dla nich okazja rozwoju. W Pasji<\/em> Pendereckiego b\u0119d\u0105 mieli mniej roboty, ale czeka ich jeszcze niedzielne powt\u00f3rzenie Salome<\/em>, tym razem pod batut\u0105 Piotra Jaworskiego, kt\u00f3re nawiasem m\u00f3wi\u0105c b\u0119dzie transmitowane na kanale Orlenu<\/a>, wi\u0119c jak kto\u015b nie dojedzie, a chce to zobaczy\u0107, ma przynajmniej tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nawet nie pami\u0119ta\u0142am, \u017ce ta opera nie rozgrywa si\u0119 w pa\u0142acu Heroda (bo cz\u0119sto robi si\u0119 z niej „portret rodzinny we wn\u0119trzu”, jak np. w dawnej realizacji Treli\u0144skiego), tylko przed nim – co okaza\u0142o si\u0119 odpowiednie dla sceny w Operze Le\u015bnej.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11939"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11939"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11939\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11941,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11939\/revisions\/11941"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11939"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11939"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11939"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}