22 lipca kojarzy si\u0119 tym, co \u017cyli w PRL, z manifestem PKWN i z „dawniej E. Wedel”. Ale jest to te\u017c data rozpocz\u0119cia wyw\u00f3zki z getta warszawskiego do Treblinki. Tego dnia maszerujemy w Marszu Pami\u0119ci – w tym roku bohaterami byli muzycy.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
By\u0142 to cz\u0119sty zaw\u00f3d w\u015br\u00f3d warszawskich \u017byd\u00f3w. Wielu by\u0142o czynnych w instytucjach takich jak filharmonia, wielu robi\u0142o karier\u0119, ale daleko wi\u0119cej tworzy\u0142o \u017cycie artystyczne na r\u00f3\u017cnych poziomach, muzyk\u0119 teatraln\u0105 (dla teatr\u00f3w \u017cydowskich), kabaretow\u0105 czy filmow\u0105. Na r\u00f3\u017cne sposoby kontynuowali t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w getcie, p\u00f3ki mo\u017cna by\u0142o. Wstrz\u0105saj\u0105cym przyk\u0142adem by\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u017bydowskiej Orkiestry Symfonicznej, kt\u00f3rej sk\u0142ad po kolejnych akcjach wci\u0105\u017c si\u0119 zmienia\u0142 i zmniejsza\u0142, a\u017c ostatecznie j\u0105 rozwi\u0105zano, a skrzypek i dyrygent Szymon Pullman, jeden z patron\u00f3w dzisiejszego marszu, za\u0142o\u017cy\u0142 w\u00f3wczas w zamian kwartet smyczkowy, kt\u00f3ry przetrwa\u0142 par\u0119 miesi\u0119cy – potem wszystkich wywieziono.<\/p>\n\n\n\n
W broszurce przygotowanej przez \u017bydowski Instytut Historyczny, kt\u00f3ry jest organizatorem Marsz\u00f3w Pami\u0119ci, zamieszczono list\u0119 muzyczek i muzyk\u00f3w „przebywaj\u0105cych w getcie warszawskim”, na kt\u00f3rej widniej\u0105 372 pozycje. Mn\u00f3stwo tu nie\u015bcis\u0142o\u015bci, jest np. wymieniona wybitna pianistka R\u00f3\u017ca Etkin-Moszkowska, laureatka III nagrody na I Konkursie Chopinowskim, z nieznanymi datami urodzin i \u015bmierci – w rzeczywisto\u015bci s\u0105 znane (1908-1945), a artystka z m\u0119\u017cem nie przebywali w getcie, tylko ukrywali si\u0119 i wpadli. Jak ju\u017c przy Konkursach Chopinowskich jeste\u015bmy, to w getcie by\u0142 tak\u017ce Leon Boru\u0144ski (m\u0142odszy brat aktora W\u0142odzimierza), kt\u00f3ry na II Konkursie otrzyma\u0142 VII nagrod\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Jako patron\u00f3w marszu wymieniono siedem os\u00f3b: obok wspomnianego Pullmana – poetk\u0119 Pol\u0119 Braun (kt\u00f3ra tworzy\u0142a r\u00f3wnie\u017c muzyk\u0119 do swoich wierszy, niestety nie zachowan\u0105); pianistk\u0119 Janin\u0119 Familier-Hepner, te\u017c bardzo przed wojn\u0105 cenion\u0105; spopularyzowane od niedawna cudowne dziecko getta Josim\u0119 Feldschuh; Jakuba Glatsztejna, autora piosenek (nie myli\u0107 z poet\u0105 o tym samym imieniu i nazwisku, kt\u00f3ry tak samo i w tym samym roku urodzi\u0142 si\u0119 w Lublinie); znanego autora muzyki rozrywkowej Artura Golda (Jesienne r\u00f3\u017ce<\/em>, Szkoda twoich \u0142ez<\/em>) oraz jedynego z tej grupy, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142 wojn\u0119 – W\u0142adys\u0142awa Szpilmana. Nie wiem, czemu akurat taki wyb\u00f3r; s\u0105 jeszcze inne wybitne nazwiska: niedawno odkryty kompozytor Joachim Mendelson, wiolonczelista, kompozytor i dyrygent Marian Neuteich (za\u0142o\u017cyciel i szef \u017bydowskiej Orkiestry Symfonicznej) czy wiolonczelista Eli Kocha\u0144ski (brat Paw\u0142a, przed wojn\u0105 koncertmistrz wiolonczel Filharmonii Warszawskiej).<\/p>\n\n\n\n Trasa marszu prowadzi\u0142a dzi\u015b obok miejsc, w kt\u00f3rych odbywa\u0142y si\u0119 w getcie koncerty, takich jak teatr Femina (ulica Leszno by\u0142a w og\u00f3le nazywana „Broadwayem getta”) czy dawny gmach Biblioteki Judaistycznej, gdzie obecnie mie\u015bci si\u0119 \u017bIH. Miejscem docelowym by\u0142 Park Krasi\u0144skich, gdzie zorganizowano koncert. I tu troch\u0119 by\u0142 niewypa\u0142 – mo\u017cna by\u0142o go lepiej u\u0142o\u017cy\u0107, a ju\u017c fina\u0142owa improwizacja Ani Karpowicz i Dominika Strycharskiego na fletach z elektronik\u0105 do poci\u0119tych kawa\u0142eczk\u00f3w piosenek z przedwojennej wytw\u00f3rni Syrena Records by\u0142a zbyt d\u0142uga i nu\u017c\u0105ca dla tej publiczno\u015bci. Wcze\u015bniej Adam Ko\u015bmieja zagra\u0142 Mazurka<\/em> Szpilmana (przypomn\u0119, \u017ce to cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119kszego utworu Jej pierwszy bal<\/em> dla Wiery Gran) i w\u0142asne interpretacje piosenki gettowej Warszawo ma<\/em> (do melodii Miasteczka Be\u0142z<\/em>) oraz hymnu powsta\u0144c\u00f3w Zog niszt kiejnmo\u0142<\/em>. P\u00f3\u017aniej dwie piosenki Artura Golda, \u015bpiewane przez Mart\u0119 Wryk troch\u0119 za bardzo operowo. Jedno, co mia\u0142o warto\u015b\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105, to prawykonanie dw\u00f3ch pie\u015bni Jakuba Glatsztejna, kt\u00f3rych nuty znalezione zosta\u0142y w Archiwum Ringelbluma.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 22 lipca kojarzy si\u0119 tym, co \u017cyli w PRL, z manifestem PKWN i z „dawniej E. Wedel”. Ale jest to te\u017c data rozpocz\u0119cia wyw\u00f3zki z getta warszawskiego do Treblinki. Tego dnia maszerujemy w Marszu Pami\u0119ci – w tym roku bohaterami byli muzycy.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11950"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11950"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11950\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11952,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11950\/revisions\/11952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}