{"id":12022,"date":"2025-09-01T23:06:57","date_gmt":"2025-09-01T21:06:57","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/?p=12022"},"modified":"2025-09-02T08:56:54","modified_gmt":"2025-09-02T06:56:54","slug":"muzyka-na-emigracje-wewnetrzna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2025\/09\/01\/muzyka-na-emigracje-wewnetrzna\/","title":{"rendered":"Muzyka na emigracj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105"},"content":{"rendered":"\n

Szostakowicz chcia\u0142 uczci\u0107 200. rocznic\u0119 \u015bmierci Bacha i wyszed\u0142 na formalist\u0119. Pierwszy zeszyt cyklu Preludi\u00f3w i fug<\/em> op. 87 genialnie zagra\u0142a dzi\u015b Yulianna Avdeeva; drugi zagra jutro.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Po obcowaniu z Bachem, zw\u0142aszcza pami\u0119tnym pandemicznym projekcie zwi\u0105zanym z Das wohltemperierte Klavier<\/em> (nie sko\u0144czy\u0142o si\u0119 to p\u0142yt\u0105, ale odcinki cyklu, po\u0142\u0105czone z ciekawymi komentarzami pianistki, wci\u0105\u017c wisz\u0105 na jej koncie YT<\/a>), naturalne by\u0142o zwr\u00f3cenie si\u0119 w stron\u0119 Szostakowicza, tym bardziej, \u017ce mija w tym roku p\u00f3\u0142wiecze od \u015bmierci kompozytora. Poza albumem, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 nak\u0142adem firmy Pentatone, te\u017c mamy na social mediach artystki projekt Szostakowiczowski<\/a>, z kt\u00f3rym warto si\u0119 zapozna\u0107 niezale\u017cnie od samego wykonania.<\/p>\n\n\n\n

Dziwny to cykl. Na\u015bladuje oczywi\u015bcie Bacha, ale momentami tylko, zw\u0142aszcza w fugach. Preludia s\u0105 raczej po prostu kr\u00f3tkimi w miar\u0119 swobodnymi kompozycjami, cho\u0107 i tu nawi\u0105za\u0144 nie brak. Pocz\u0105tkowe Preludium C-dur<\/em> zaczyna si\u0119 akordem w tym samym uk\u0142adzie, co pierwsze preludium WK, ale w formie pionowej, i jest pocz\u0105tkiem chora\u0142u rytmicznie przypominaj\u0105cego Haendlowskie Lascia qu’io pianga<\/em>. Preludium h-moll <\/em>przypomina z kolei rytmem uwertur\u0119 francusk\u0105. Bachowskie jest Preludium a-moll<\/em> czy A-dur<\/em>, cis-moll <\/em>nawi\u0105zuje wprost do Preludium Es-dur <\/em>z I tomu WK<\/em>, ale ju\u017c preludia G-dur<\/em> czy D-dur<\/em>, cho\u0107 nawi\u0105zuj\u0105 do muzyki z przesz\u0142o\u015bci, to raczej nie do Bacha. Preludium E-dur<\/em> jest po prostu bardzo rosyjskie, a fis-moll<\/em> i H-dur<\/em> to niemal polki. Natomiast Preludium gis-moll<\/em> ma form\u0119 passacaglii, jakby wspomnienia tej z I Koncertu skrzypcowego<\/em>, o par\u0119 lat wcze\u015bniejszego. A w Preludium E-dur<\/em> nagle us\u0142ysza\u0142am motyw z akompaniamentu do wstrz\u0105saj\u0105cej pie\u015bni Wajnberga Der jezojmes briwe\u0142e<\/em> z op. 13. Czy mo\u017cliwe, \u017ce to cytat? Owszem, te pie\u015bni powsta\u0142y w 1944 r., a Preludia i fugi<\/em> Szostakowicza kilka lat p\u00f3\u017aniej. Cytat \u015bwiadomy czy pod\u015bwiadomy?<\/p>\n\n\n\n

Z fugami inna sprawa – niekt\u00f3re maj\u0105 zupe\u0142nie karko\u0142omne tematy, bardzo d\u0142ugie, jak C-dur<\/em>, D-dur<\/em>, A-dur<\/em> (istne kuriozum – ca\u0142y oparty na jednym roz\u0142o\u017conym akordzie), H-dur<\/em>, a ju\u017c rekordowy jest fis-moll<\/em>, kt\u00f3ry ma a\u017c osiem takt\u00f3w. Ca\u0142a ta polifonia wok\u00f3\u0142 owych temat\u00f3w wydaje si\u0119 troch\u0119 sztuczna. Ale budzi szacunek. Og\u00f3lnie ten cykl nie jest moim ulubionym dzie\u0142em Szostakowicza, nie wydaje mi si\u0119 arcydzie\u0142em, ale w\u0142a\u015bnie prac\u0105, kt\u00f3ra budzi bardziej szacunek ni\u017c zachwyt.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast m\u00f3j zachwyt (i nie tylko m\u00f3j, s\u0105dz\u0105c po natychmiastowym i d\u0142ugim stojaku) wzbudzi\u0142o dzi\u015b wykonanie. Avdeeva gra\u0142a po prostu perfekcyjnie. Zupe\u0142nie inaczej ni\u017c pierwsza wykonawczyni Tatiana Niko\u0142ajewa, bardziej subtelnie (np. przepi\u0119kna w swojej delikatno\u015bci by\u0142a ta fuga z tematem na jednym akordzie), ale te\u017c momentami zadziornie, wr\u0119cz brawurowo. Ta muzyka doskonale le\u017cy pianistce. Dlatego te\u017c z niecierpliwo\u015bci\u0105 czekam na dalszy ci\u0105g jutro.<\/p>\n\n\n\n

A dlaczego tak zatytu\u0142owa\u0142am wpis? Ano, bo nie ma tu \u017cadnego ideolo, jest czysta muzyka. Formalizm, tak w\u0142a\u015bnie…<\/p>\n\n\n\n

PS. Podobno Avdeeva chcia\u0142a si\u0119 koniecznie dowiedzie\u0107, jakie utwory gra\u0142 Szostakowicz b\u0119d\u0105c uczestnikiem I Konkursu Chopinowskiego jako 20-latek w 1927 r. (otrzyma\u0142 w\u00f3wczas wyr\u00f3\u017cnienie; wypad\u0142by zapewne lepiej, gdyby nie spotka\u0142 go pechowo atak wyrostka robaczkowego). Niestety okaza\u0142o si\u0119 to niemo\u017cliwe. Szkoda, te\u017c by\u0142abym ciekawa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Szostakowicz chcia\u0142 uczci\u0107 200. rocznic\u0119 \u015bmierci Bacha i wyszed\u0142 na formalist\u0119. Pierwszy zeszyt cyklu Preludi\u00f3w i fug op. 87 genialnie zagra\u0142a dzi\u015b Yulianna Avdeeva; drugi zagra jutro.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12022"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12022"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12022\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12024,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12022\/revisions\/12024"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12022"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12022"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12022"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}