{"id":12177,"date":"2025-11-08T00:50:27","date_gmt":"2025-11-07T23:50:27","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/?p=12177"},"modified":"2025-11-08T00:50:27","modified_gmt":"2025-11-07T23:50:27","slug":"muzyka-o-czyms","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2025\/11\/08\/muzyka-o-czyms\/","title":{"rendered":"Muzyka „o czym\u015b”"},"content":{"rendered":"\n

Wielki powr\u00f3t Szostakowicza na estrad\u0119 FN monumentaln\u0105 X Symfoni\u0105<\/em>, a wcze\u015bniej Koncert wiolonczelowy<\/em> Lutos\u0142awskiego z Sol Gabett\u0105 – to by\u0142 kolejny koncert miejscowej orkiestry pod batut\u0105 Krzysztofa Urba\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Solistka wykona\u0142a wobec nas \u0142adny gest, wybieraj\u0105c ten utw\u00f3r. Jednak cho\u0107 mo\u017ce wybrzydzam, ale mnie to wykonanie jako\u015b nie porwa\u0142o. Momenty bardziej liryczne by\u0142y w porz\u0105dku (i bis, czyli Sarabanda<\/em> z Suity d-moll<\/em> Bacha), ale ja za dobrze znam ten koncert, wi\u0119c wiem, gdzie trzeba by\u0142o zagra\u0107 bardziej zadziornie, gdzie by\u0142o za du\u017co fla\u017colet\u00f3w (w ko\u0144c\u00f3wce pocz\u0105tkowej kadencji), kt\u00f3ry motyw zosta\u0142 zredukowany do zawijasa (ten, o kt\u00f3rym Rostropowicz mawia\u0142, \u017ce w tym momencie on m\u00f3wi swoim prze\u015bladowcom: nu, my jeszczo uwidzim<\/em>) itp. Bo przypomn\u0119, \u017ce wedle adresata dedykacji tego utworu ta muzyka opowiada o jego walce z komun\u0105. Parti\u0119 symbolizuj\u0105 owe ha\u0142a\u015bliwe odzywki d\u0119tych blaszanych (w pewnym momencie graj\u0105 wszystkie, czyli – zn\u00f3w wedle Rostropowicza – „ca\u0142e KC”). Nic, \u017ce kompozytor protestowa\u0142, bo wcale nie mia\u0142 czego\u015b takiego na my\u015bli – ta interpretacja ju\u017c si\u0119 do utworu przyklei\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Muzyka Szostakowicza cz\u0119sto jest naprawd\u0119 „o czym\u015b”, z tym, \u017ce kompozytor nie zawsze chcia\u0142 opowiada\u0107, o czym. Ale opowiedzia\u0142 o tym przed wykonaniem dyrygent, pokazuj\u0105c te\u017c omawiane motywy. Wygl\u0105da to ju\u017c na jego sta\u0142\u0105 polityk\u0119 – troch\u0119 to system niemiecki, troch\u0119 ameryka\u0144ski. Cz\u0119\u015b\u0107 publiczno\u015bci s\u0142ucha tych wst\u0119p\u00f3w w zaciekawieniu, a cz\u0119\u015b\u0107 irytuje si\u0119. Tak, ludziom os\u0142uchanym to jest niepotrzebne, nawet dra\u017cni\u0105ce, ale tym os\u0142uchanym w mniejszym stopniu to si\u0119 mo\u017ce przyda\u0107. O ile tylko nie ma w tych wst\u0119pach przek\u0142ama\u0144 ani nadinterpretacji. Przed X Symfoni\u0105<\/em> Szostakowicza by\u0142a mowa o osobie, kt\u00f3ra dopiero w 1990 r. ujawni\u0142a prawd\u0119: ot\u00f3\u017c w tamtych czasach kompozytor podkochiwa\u0142 si\u0119 w swojej uczennicy Elmirze Nazirowej i jej imi\u0119 (zaszyfrowane w motywie e-a-e-d-a<\/em>, granym niezmiennie, wielokrotnie, przez waltorni\u0119) wpisa\u0142 do III cz\u0119\u015bci utworu. Motyw ten spotyka si\u0119 z emblematem samego Szostakowicza: d-es-c-h<\/em>, zwykle oddzielonym troch\u0119 od tamtego, dopiero w ko\u0144c\u00f3wce cz\u0119\u015bci si\u0119 spotykaj\u0105. Krzysztof Urba\u0144ski powiedzia\u0142, \u017ce Elmira i Szostakowicz mieli romans. Ale w rzeczywisto\u015bci nie by\u0142o tam romansu, by\u0142a przyja\u017a\u0144, a mi\u0142o\u015b\u0107 tylko w jedn\u0105 stron\u0119: jego do niej. To ju\u017c by\u0142a nie pierwsza taka historia w jego \u017cyciu: wcze\u015bniej podobnie by\u0142o z Galin\u0105 Ustwolsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Mniejsza z tymi wszystkimi romansami, dyrygent do tej symfonii naprawd\u0119 si\u0119 przy\u0142o\u017cy\u0142, a II cz\u0119\u015b\u0107 – ostre, brutalne scherzo – by\u0142a zagrana tak szybko i intensywnie, \u017ce potem trzeba by\u0142o zn\u00f3w si\u0119 nastroi\u0107. (Nawiasem m\u00f3wi\u0105c eksperymenty z usadzeniem orkiestry trwaj\u0105: dzi\u015b kontrabasy gra\u0142y spod organ\u00f3w, a fortepian sta\u0142 po prawej stronie, za alt\u00f3wkami.) Publiczno\u015b\u0107 w widoczny spos\u00f3b st\u0119skni\u0142a si\u0119 ju\u017c za Szostakowiczem i oklaskiwa\u0142a muzyk\u00f3w d\u0142ugo, na stojaku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wielki powr\u00f3t Szostakowicza na estrad\u0119 FN monumentaln\u0105 X Symfoni\u0105, a wcze\u015bniej Koncert wiolonczelowy Lutos\u0142awskiego z Sol Gabett\u0105 – to by\u0142 kolejny koncert miejscowej orkiestry pod batut\u0105 Krzysztofa Urba\u0144skiego.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12177"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12177"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12177\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12178,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12177\/revisions\/12178"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}