
{"id":12219,"date":"2025-11-26T00:40:30","date_gmt":"2025-11-25T23:40:30","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/?p=12219"},"modified":"2025-11-26T00:40:30","modified_gmt":"2025-11-25T23:40:30","slug":"od-pendereckiego-do-pendereckiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2025\/11\/26\/od-pendereckiego-do-pendereckiego\/","title":{"rendered":"Od Pendereckiego do&#8230; Pendereckiego"},"content":{"rendered":"\n<p>Dzi\u015b w cyklu Scena Muzyki Polskiej w Filharmonii Narodowej wyst\u0105pi\u0142o Ciepli\u0144ski\/Bies Duo, czyli klarnecista Andrzej Ciepli\u0144ski i pianista Tymoteusz Bies.<\/p>\n\n\n\n<!--more P-->\n\n\n\n<p>Poznali si\u0119 studiuj\u0105c w Katowicach (obaj te studia uko\u0144czyli z wyr\u00f3\u017cnieniem) i w\u00f3wczas zacz\u0119li owocn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119. P\u00f3\u017aniej ich drogi nieco si\u0119 rozesz\u0142y &#8211; pianista pozosta\u0142 na \u015al\u0105sku, a klarnecista przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Warszawy. Ale po kilku latach przerwy wr\u00f3cili do wsp\u00f3lnego grania. Par\u0119 lat temu nagrali <a href=\"https:\/\/www.dux.pl\/penderecki-debussy-weinberg-poulenc-irrberge-cieplinski-bies.html\">debiutanck\u0105 p\u0142yt\u0119<\/a>, kt\u00f3ra otrzyma\u0142a nominacj\u0119 do Fryderyka. Grywali ten recital w r\u00f3\u017cnych miejscach, np. <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=pcUPxfvxkJc\">tutaj<\/a>. P\u00f3\u017aniej je\u017adzili jeszcze z <a href=\"https:\/\/nimit.pl\/wydarzenia\/andrzej-cieplinski-tymoteusz-bies-i-z-klasyka-przez-polske-2\/\">takim programem<\/a> (szykuj\u0105 si\u0119 do drugiej p\u0142yty, z sonatami Brahmsa). Dzisiejszy zestaw, te\u017c przeznaczony do szerszego prezentowania (Scena Muzyki Polskiej to akcja NIMiT-u, kt\u00f3ry wspiera koncerty z muzyk\u0105 polsk\u0105 w r\u00f3\u017cnych miejscach), ma to i owo wsp\u00f3lnego z repertuarem pierwszej p\u0142yty: utwory Pendereckiego na pocz\u0105tek i na koniec, a w \u015brodku <em>Sonata<\/em> op. 28 Wajnberga.<\/p>\n\n\n\n<p>Do polskiego programu muzycy dodali jeszcze nasuwaj\u0105ce si\u0119 w spos\u00f3b oczywisty <em>Preludia taneczne<\/em> Lutos\u0142awskiego, b\u0119d\u0105ce niez\u0142\u0105 paralel\u0105 do o dwa lata p\u00f3\u017aniejszej studenckiej <em>Sonaty<\/em> Pendereckiego, te\u017c jeszcze neoklasycznej, oraz opracowane przez Biesa na klarnet i fortepian <em>Pie\u015bni ksi\u0119\u017cniczki z ba\u015bni<\/em> Szymanowskiego. To by\u0142 \u015bwietny pomys\u0142, bardzo wzbogacaj\u0105cy literatur\u0119 klarnetowo-fortepianow\u0105, kt\u00f3rej przyby\u0142 w ten spos\u00f3b odpowiednik (w pewnym stopniu) <em>Mit\u00f3w<\/em> czy te\u017c fortepianowych <em>Masek<\/em>: kapry\u015bne biegniki, egzotyczne skale, rozmarzony nastr\u00f3j. Tak si\u0119 to podoba\u0142o, \u017ce jedn\u0105 z pie\u015bni muzycy zagrali r\u00f3wnie\u017c na bis.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Preludium na klarnet solo<\/em> Pendereckiego z 1987 r., nastrojowe i kontemplacyjne, stanowi\u0142o \u015bwietny wst\u0119p do programu, przed pierwsz\u0105 du\u017c\u0105 kulminacj\u0105, jak\u0105 by\u0142a sonata Wajnberga. To dzie\u0142o z 1945 r. jest melodyjne, melancholijne, z powracaj\u0105cymi motywami \u017cydowskimi, zw\u0142aszcza w \u015brodku cz\u0119\u015bci drugiej i w fina\u0142owym <em>Adagio<\/em>. Temat drugiej cz\u0119\u015bci, nawiasem m\u00f3wi\u0105c, jest niemal identyczny z <em>I Got Plenty O\u2019 Nuttin\u2019<\/em> z <em>Porgy and Bess<\/em> Gershwina, co wydaje si\u0119 niespodziank\u0105, podobnie jak zwariowana fuga na temat <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Cnr67zLDWz0\">irlandzkiego ta\u0144ca<\/a> w finale <em>Kwintetu fortepianowego<\/em> wcze\u015bniejszego o rok od sonaty. Mo\u017cna si\u0119 dziwi\u0107, sk\u0105d takie rzeczy do Wajnberga w odci\u0119tym od \u015bwiata Sowieckim Sojuzie, ale przecie\u017c m\u0142ody Mietek przed wojn\u0105 robi\u0142 za tapera, komponowa\u0142 i gra\u0142 na \u017cywo w filmach, wi\u0119c by\u0142 na pewno zorientowany w troch\u0119 l\u017cejszej muzie (<em>Porgy and Bess<\/em> jest z 1935 r.). Dzi\u015b jednak duet nie przyda\u0142 temu tematowi swingu. Ale nie szkodzi, skojarzenie nie musi by\u0107 tak oczywiste.<\/p>\n\n\n\n<p>Obaj muzycy to prawdziwe osobowo\u015bci, a przy tym ca\u0142kiem od siebie odmienne: klarnecista jest raczej sk\u0142onny do liryzmu i refleksji, pianista temperamentny, momentami niemal drapie\u017cny. Ka\u017cdy z nich jest znakomitym solist\u0105 (po tegorocznym Konkursie Chopinowskim zrozumia\u0142am, \u017ce 10 lat temu Bies r\u00f3wnie\u017c pad\u0142 ofiar\u0105 &#8222;kl\u0105twy pierwszego wykonawcy&#8221;, i to szczeg\u00f3lnie nies\u0142usznie). Ale w duecie uzupe\u0142niaj\u0105 si\u0119 znakomicie. A\u017c \u017cal, \u017ce koncert trwa\u0142 tylko godzin\u0119, ale taka jest formu\u0142a tego cyklu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dzi\u015b w cyklu Scena Muzyki Polskiej w Filharmonii Narodowej wyst\u0105pi\u0142o Ciepli\u0144ski\/Bies Duo, czyli klarnecista Andrzej Ciepli\u0144ski i pianista Tymoteusz Bies.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12219"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12219"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12220,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12219\/revisions\/12220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}