{"id":12271,"date":"2025-12-22T22:16:33","date_gmt":"2025-12-22T21:16:33","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/?p=12271"},"modified":"2025-12-22T22:16:33","modified_gmt":"2025-12-22T21:16:33","slug":"dudi-w-operze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2025\/12\/22\/dudi-w-operze\/","title":{"rendered":"Dudi w operze"},"content":{"rendered":"\n

Nieraz w niej bywa\u0142 z \u017con\u0105 Magd\u0105, ale tylko jako publiczno\u015b\u0107; cho\u0107 robi\u0142 plakaty teatralne, nie zrobi\u0142 nigdy dla TWON. Za to teraz ma wystaw\u0119 w Galerii Opera<\/a>, w 80. urodziny, ale niestety 3 lata po \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Kiedy kto\u015b zdobywa popularno\u015b\u0107 jako rysownik, ilustrator, satyryk, bywa niedoceniany w innych dziedzinach, je\u015bli je uprawia. Andrzej Dudzi\u0144ski jednym kojarzy si\u0119 z Ptakiem Dudim ze „Szpilek” z lat 70., innym z p\u00f3\u017aniejszym o kilkana\u015bcie lat Pokrakiem z „Tygodnika Powszechnego” – to byli najwa\u017cniejsi bohaterowie jego rysunk\u00f3w. Co wi\u0119cej, komentarze czy dialogi, jakimi by\u0142y te rysunki opatrywane, to osobny rozdzia\u0142; wiele tych tek\u015bcik\u00f3w jest wci\u0105\u017c zdumiewaj\u0105co aktualnych. Wystawa oczywi\u015bcie pokazuje oba stwory, ale te\u017c wiele innych aspekt\u00f3w tw\u00f3rczo\u015bci Dudzi\u0144skiego, wynikaj\u0105cych z jego nieokie\u0142znanej wyobra\u017ani. By\u0142 te\u017c po prostu \u015bwietnym malarzem, opowiadaj\u0105cym swoimi obrazami surrealistyczne historie. Zreszt\u0105 na wystawie s\u0105 nie tylko jego obrazy, ale te\u017c abstrakcyjne asembla\u017ce czy malunki na kopertach po korespondencji, kt\u00f3ra do niego przychodzi\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 nie jest pokazana chronologicznie; pierwsza sala po\u015bwi\u0119cona jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cnej cz\u0119\u015bci jego \u017cyciorysu, jak\u0105 by\u0142 pobyt w Stanach i wsp\u00f3\u0142praca z „New York Timesem”. \u015aciany s\u0105 wytapetowane reprodukcjami stron owej gazety (wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 te\u017c z innymi z ameryka\u0144skiej czo\u0142\u00f3wki) z jego ilustracjami, s\u0105 te\u017c autentyczne litografie, kt\u00f3re by\u0142y podstaw\u0105 tych ilustracji. To naprawd\u0119 \u015bwietna sprawa, bo w Polsce tego w\u00f3wczas z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w nie znali\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n

Inne, co jest szczeg\u00f3lnie pi\u0119kne na tej wystawie, to cykl haiku do poezji Czes\u0142awa Mi\u0142osza. To prawdziwe malarskie haiku, absolutnie oszcz\u0119dne, sprowadzone do znaku graficznego, trafne.<\/p>\n\n\n\n

Mam i ja swoje sprawy z Ptakiem Dudim, o kt\u00f3rych teraz par\u0119 s\u0142\u00f3w. Latem 1975 r. z niedawno powsta\u0142ym ch\u00f3rem Ars Antiqua (ciekawostka: filarem alt\u00f3w by\u0142a w\u00f3wczas Jadwiga Rapp\u00e9) sp\u0119dza\u0142am wakacje na pami\u0119tnym festiwalu FAMA w \u015awinouj\u015bciu, kt\u00f3ry cho\u0107 by\u0142 organizowany przez Alma Art, przybud\u00f3wk\u0119 Socjalistycznego Zwi\u0105zku Student\u00f3w Polskich, by\u0142 dosy\u0107 wywrotowy (nawet zosta\u0142 potem na kilka lat zawieszony). Naszym zadaniem by\u0142 udzia\u0142 w fina\u0142owym kabaretonie, opartym na opowie\u015bci o – najkr\u00f3cej m\u00f3wi\u0105c – walce Dobra ze Z\u0142em. \u00a0Z\u0142o symbolizowane by\u0142o przez nasze z\u0142owrogie mruczenie \u201ezym zym zym\u201d, co by\u0142o aluzj\u0105 do \u00f3wczesnego prezentera Dziennika Telewizyjnego Wojciecha Zymsa, przedstawionego tam jako Cz\u0142owiek w Ciemnych Okularach – a\u017c trudno uwierzy\u0107, \u017ce by\u0142o to 6 lat przed stanem wojennym Jaruzelskiego. Symbolem Dobra by\u0142 Ptak Dudi, kt\u00f3ry ratowa\u0142 bohater\u00f3w \u2013 cz\u0142onk\u00f3w Salonu Niezale\u017cnych (wykonali oni na potrzeb\u0119 kabaretonu film\u00a0Misja<\/em>, kt\u00f3ry mo\u017cna zobaczy\u0107 tutaj<\/a> i tutaj<\/a>; jest w nim fragment autentycznego DTV z Wojciechem Zymsem). O Ptaku Dudim \u015bpiewali\u015bmy radosn\u0105 pie\u015b\u0144 (nie pami\u0119tam, kto napisa\u0142 muzyk\u0119), kt\u00f3ra zaczyna\u0142a si\u0119 tak: \u201eDudi, Dudi, Dudi, \u015bmieszny Dudi\/Dudi, Dudi, Dudi, mi\u0142y Dudi\/Niech na fujarce nam gra,\/Dudidi dudidi dudi da\u201d. Nie musz\u0119 dodawa\u0107, \u017ce rzecz ko\u0144czy\u0142a si\u0119 happy endem.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy po latach zetkn\u0119\u0142am si\u0119 z autorem Ptaszyska osobi\u015bcie, opowiedzia\u0142am mu, \u017ce bra\u0142am w tym udzia\u0142 – ucieszy\u0142 si\u0119. A po tamtych czasach zosta\u0142a mi pami\u0105tka – festiwalowa przypinka z Dudim w trampkach i z prezerwatyw\u0105 zwisaj\u0105c\u0105 mu sm\u0119tnie z ogromnego dzioba.<\/p>\n\n\n\n

Tutaj<\/a> mo\u017cna poogl\u0105da\u0107 troch\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci Dudzi\u0144skiego – nie za du\u017co, ale daje obraz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nieraz w niej bywa\u0142 z \u017con\u0105 Magd\u0105, ale tylko jako publiczno\u015b\u0107; cho\u0107 robi\u0142 plakaty teatralne, nie zrobi\u0142 nigdy dla TWON. Za to teraz ma wystaw\u0119 w Galerii Opera, w 80. urodziny, ale niestety 3 lata po \u015bmierci.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12271"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12271"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12271\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12272,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12271\/revisions\/12272"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}