
{"id":12498,"date":"2026-04-18T01:21:14","date_gmt":"2026-04-17T23:21:14","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/?p=12498"},"modified":"2026-04-18T01:21:14","modified_gmt":"2026-04-17T23:21:14","slug":"premiera-pozegnan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2026\/04\/18\/premiera-pozegnan\/","title":{"rendered":"Premiera po\u017cegna\u0144"},"content":{"rendered":"\n<p>Ostatnia opera Verdiego, ostatnia premiera Patricka Fournilliera w Operze Narodowej, ostatnia realizacja autorstwa Marka Weissa. Cho\u0107 w to ostatnie chyba ma\u0142o kto wierzy.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Gdyby jednak okaza\u0142o si\u0119, \u017ce re\u017cyser rzeczywi\u015bcie tym spektaklem po\u017cegna\u0142 si\u0119 ze scen\u0105, to trzeba powiedzie\u0107, \u017ce zrobi\u0142 to z przytupem. Z efektown\u0105 stron\u0105 wizualn\u0105 (scenograf Wies\u0142aw Olko i autor projekcji Bartek Macias) oraz dobr\u0105 stron\u0105 wokaln\u0105. No i z troch\u0119 zmienion\u0105 wymow\u0105 dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Falstaff<\/em> jest jedyn\u0105 oper\u0105 komiczn\u0105 Verdiego, kt\u00f3ry porwa\u0142 si\u0119 na ten eksperyment (udany) maj\u0105c lat niemal 80. Podziwia\u0107. A to dzi\u0119ki temu, \u017ce mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie spotka\u0107 na swej drodze wybitnego librecist\u0119 Arriga Boita, z kt\u00f3rym wcze\u015bniej pracowa\u0142 jeszcze przy <em>Otellu<\/em>, czyli r\u00f3wnie\u017c dziele zaczerpni\u0119tym z Szekspira. Ten do orygina\u0142u &#8211; <em>Weso\u0142ych kumoszek z Windsoru<\/em> (po prawdzie to &#8222;weso\u0142ych \u017con&#8221;) doda\u0142 par\u0119 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w z innej sztuki, w kt\u00f3rej wyst\u0119puje Sir John Falstaff: <em>Henryk IV<\/em>. Marek Weiss doda\u0142 jeszcze inne nawi\u0105zania do tej sztuki, w formie sn\u00f3w Falstaffa: dzi\u0119ki temu sam pocz\u0105tek pokazuje nam \u015bredniowieczny Londyn (przypominaj\u0105cy co prawda raczej Edynburg), by ju\u017c po obudzeniu przenie\u015b\u0107 si\u0119 do jakiego\u015b klubu we wsp\u00f3\u0142czesnym londy\u0144skim City (zabawne: bar i kanapy, tym razem czerwone, mog\u0105 nam przypomnie\u0107 realizacje Mariusza Treli\u0144skiego).<\/p>\n\n\n\n<p>Inaczej te\u017c widzi Weiss posta\u0107 samego g\u0142\u00f3wnego bohatera. Odbieramy zwykle Falstaffa jako groteskowego t\u0142u\u015bciocha, kt\u00f3ry sam si\u0119 o\u015bmiesza nie maj\u0105c \u015bwiadomo\u015bci tego, a przez to budzi nasze rozbawienie. Mo\u017cna mie\u0107 do niego nawet cie\u0144 sympatii, cho\u0107 zachowuje si\u0119 paskudnie: pr\u00f3buje uwie\u015b\u0107 dwie m\u0119\u017catki naraz, wysy\u0142aj\u0105c do obu taki sam list. Re\u017cyser nadaje tej postaci rys demoniczno\u015bci cz\u0142owieka, kt\u00f3ry &#8211; jak twierdzi &#8211; wyrz\u0105dzi\u0142 w swoim \u017cyciu wiele z\u0142a i nadal je wyrz\u0105dza, a zarazem, jak wynika z wywiad\u00f3w udzielanych ostatnio przez Marka Weissa, jest &#8222;cz\u0142owiekiem d\u0105\u017c\u0105cym do \u015bmierci&#8221;, kt\u00f3ry &#8222;chce jednak, by przysz\u0142a do niego w zabawie&#8221;. I cho\u0107 w operze Falstaff jest tylko o\u015bmieszony, przyjmuje to &#8222;na klat\u0119&#8221; i wszyscy razem ostatecznie id\u0105 biesiadowa\u0107 \u015bpiewaj\u0105c s\u0142ynn\u0105 fug\u0119 &#8222;Ca\u0142y \u015bwiat to \u017cart&#8221;, to u Weissa podczas tej fugi bohater umiera. W\u0142a\u015bnie w zabawie.<\/p>\n\n\n\n<p>Podobno by\u0142o troch\u0119 k\u0142opot\u00f3w organizacyjnych z obsad\u0105 &#8211; paru zast\u0119pstw trzeba by\u0142o szuka\u0107 w ostatniej chwili. Sergio Vitale by\u0142 mo\u017ce zbyt atrakcyjnym Falstaffem, cho\u0107 wypina\u0142 brzuch (w cywilu nie jest a\u017c tak wystaj\u0105cy); nie odbiera\u0142o si\u0119 go te\u017c jako &#8222;w\u015bciek\u0142ego starucha&#8221;, jakim chcia\u0142 go widzie\u0107 re\u017cyser. W sumie zar\u00f3wno ekipa \u017ce\u0144ska, jak i m\u0119ska by\u0142a naprawd\u0119 przyzwoita &#8211; nie b\u0119d\u0119 ju\u017c wymienia\u0107, bo lista d\u0142uga. Trzeba doda\u0107, \u017ce <em>Falstaff<\/em>, podobnie jak pierwowz\u00f3r, to w\u0142a\u015bciwie feministyczny spektakl &#8211; grupa kobiet daje rad\u0119 wystrychn\u0105\u0107 na dudka nie tylko tytu\u0142owego bohatera, kt\u00f3ry jest wr\u0119cz uosobieniem postawy patriarchalnej, lecz tak\u017ce Forda, kt\u00f3remu nie udaje si\u0119 wyda\u0107 c\u00f3rki za upatrzonego przez siebie zalotnika. I cho\u0107 w finale \u015bpiewa si\u0119, \u017ce wszyscy zostaj\u0105 oszukani, to przecie\u017c wcale tak nie jest. Damska si\u0142a &#8222;rulez&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ostatnia opera Verdiego, ostatnia premiera Patricka Fournilliera w Operze Narodowej, ostatnia realizacja autorstwa Marka Weissa. Cho\u0107 w to ostatnie chyba ma\u0142o kto wierzy.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12498"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12498"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12498\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12499,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12498\/revisions\/12499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12498"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12498"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12498"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}