
{"id":12537,"date":"2026-05-20T20:01:28","date_gmt":"2026-05-20T18:01:28","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/?p=12537"},"modified":"2026-05-20T20:04:27","modified_gmt":"2026-05-20T18:04:27","slug":"jest-penderecki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2026\/05\/20\/jest-penderecki\/","title":{"rendered":"Jest &#8222;Penderecki&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<p>Rzadko si\u0119 chwal\u0119, ale tym razem musz\u0119 donie\u015b\u0107, \u017ce dzi\u015b ma swoj\u0105 premier\u0119 moja ksi\u0105\u017ceczka z serii Ma\u0142ych Monografii PWM.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Sko\u0144czy\u0142am j\u0105 co prawda w grudniu 2024 r., wi\u0119c troch\u0119 pole\u017ca\u0142a i nabra\u0142a mocy urz\u0119dowej, ale w ko\u0144cu jest w sprzeda\u017cy, o czym <a href=\"https:\/\/pwm.com.pl\/pl\/aktualnosci\/szczegoly\/3460762,miedzy-awangarda-a-neoromantyzmem-dorota-szwarcman-o-krzysztofie-pendereckim.html\">donosi wydawnictwo<\/a>. Jest to ju\u017c dwudziesta sz\u00f3sta pozycja z tej serii.<\/p>\n\n\n\n<p>Przygl\u0105dam si\u0119 Ma\u0142ym Monografiom od pocz\u0105tku &#8211; wbrew pozorom nie s\u0105 to tylko kr\u00f3tkie, przyst\u0119pne opowie\u015bci o kompozytorach i sama wiele ju\u017c si\u0119 z nich dowiedzia\u0142am, nawet o tych, o kt\u00f3rych pozornie wie si\u0119 wszystko. A\u017c si\u0119 zdziwi\u0142am, \u017ce np. wok\u00f3\u0142 Mozarta mo\u017cna by\u0142o ca\u0142kiem po nowatorsku poszpera\u0107, jak to zrobi\u0142a Danuta Gwizdalanka, czy jak wok\u00f3\u0142 Chopina zrobi\u0142 to Jakub Puchalski. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o tw\u00f3rcach mniej popularnych, jak Maria Szymanowska (r\u00f3wnie\u017c Gwizdalanka) czy W\u0142adys\u0142aw \u017bele\u0144ski (Maciej Negrey).<\/p>\n\n\n\n<p>Mam te\u017c jeszcze tak\u0105 refleksj\u0119, \u017ce ka\u017cda z tych monografii owszem, opowiada w jaki\u015b spos\u00f3b o swoim bohaterze\/bohaterce, lecz wiele r\u00f3wnie\u017c m\u00f3wi o swoim autorze\/autorce, ukazuj\u0105c w\u0142a\u015bciwe sobie podej\u015bcie do tematu. Zdarzaj\u0105 si\u0119 koncepcje opowiadania o samym \u017cyciu &#8211; tak robi np. wspomniana Danuta Gwizdalanka we wszystkich dot\u0105d napisanych monografiach: Lutos\u0142awskiego, Mozarta, Szymanowskiej i Wajnberga; nawiasem m\u00f3wi\u0105c w\u0142a\u015bnie w tej ostatniej jednak komentarzy do tw\u00f3rczo\u015bci mi brakuje. O Gra\u017cynie Bacewicz Joanna Send\u0142ak, jej wnuczka, r\u00f3wnie\u017c pisze jedynie w kontek\u015bcie historii \u017cyciowej, co zrozumia\u0142e, poniewa\u017c nie jest muzyczk\u0105 z zawodu, a w sprawach rodzinnych jest najlepiej poinformowana (zreszt\u0105 wok\u00f3\u0142 tw\u00f3rczo\u015bci Bacewicz ukaza\u0142o si\u0119 ostatnio rozszerzone wydanie ksi\u0105\u017cki Ma\u0142gorzaty G\u0105siorowskiej). Ale s\u0105 i ksi\u0105\u017ceczki po\u015bwi\u0119cone w\u0142a\u015bciwie niemal wy\u0142\u0105cznie om\u00f3wieniu dzie\u0142 &#8211; tu z kolei brak mi jakich\u015b wi\u0119cej danych o \u017cyciu: tak jest np. w monografii Tadeusza Bairda pi\u00f3ra Rafa\u0142a Augustyna, kt\u00f3ry nad \u017cyciem kompozytora prze\u015blizguje si\u0119 pobie\u017cnie na pocz\u0105tku, a potem skupia si\u0119 na obszernym, bardzo autorskim (co podkre\u015bla) om\u00f3wieniu tw\u00f3rczo\u015bci i nagra\u0144. Tak\u017ce wydana jako pierwsza monografia Paw\u0142a Szyma\u0144skiego, kt\u00f3r\u0105 napisa\u0142 Krzysztof Kwiatkowski, dotyczy niemal wy\u0142\u0105cznie jego muzyki. R\u00f3\u017cne te\u017c s\u0105 stylistyki i strategie autorskie.<\/p>\n\n\n\n<p>A jaka by\u0142a moja? Od razu wiedzia\u0142am, \u017ce musz\u0119 napisa\u0107 i o \u017cyciu, i o tw\u00f3rczo\u015bci Pendereckiego, bo jedno nierozerwalnie wi\u0105\u017ce si\u0119 z drugim. Wa\u017cne te\u017c dla mnie by\u0142o ukazanie paru rzeczy: przede wszystkim tego, \u017ce zmiany w jego stylu dokona\u0142y si\u0119 ewolucyjnie, nie rewolucyjnie, ale te\u017c np. faktu, jak wiele w jego tw\u00f3rczo\u015bci wynika\u0142o z naznaczenia wojn\u0105, z traumatycznych prze\u017cy\u0107 z dzieci\u0144stwa. Istotne te\u017c by\u0142o dla mnie, jak \u015bwiat reagowa\u0142 na jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107. Jego kariera by\u0142a tak spektakularna, \u017ce by\u0142a bardzo wdzi\u0119cznym materia\u0142em do opracowania cho\u0107by pobie\u017cnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Musz\u0119 te\u017c powiedzie\u0107, \u017ce pisanie tej ksi\u0105\u017ceczki sprawi\u0142o mi du\u017c\u0105 przyjemno\u015b\u0107. Znali\u015bmy si\u0119 wiele lat. Jeden z jego student\u00f3w powiedzia\u0142 kiedy\u015b, \u017ce kompozytor mia\u0142 kilka twarzy: oficjaln\u0105 &#8211; nieprzyst\u0119pn\u0105, profesjonaln\u0105 &#8211; profesora i autorytetu, i prywatn\u0105 &#8211; bardzo bezpo\u015bredni\u0105, o ogromnym poczuciu humoru. Osobi\u015bcie mia\u0142am szcz\u0119\u015bcie styka\u0107 si\u0119 tylko z t\u0105 ostatni\u0105, byli\u015bmy w bardzo dobrych kontaktach i lubili\u015bmy si\u0119, wi\u0119c pisa\u0142am z mi\u0142\u0105 my\u015bl\u0105, \u017ce sobie go na troch\u0119 o\u017cywiam. I czytelnikom \u017cycz\u0119 takiego odczucia &#8211; no i w og\u00f3le mi\u0142ej lektury.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rzadko si\u0119 chwal\u0119, ale tym razem musz\u0119 donie\u015b\u0107, \u017ce dzi\u015b ma swoj\u0105 premier\u0119 moja ksi\u0105\u017ceczka z serii Ma\u0142ych Monografii PWM.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12537"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12537"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12537\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12539,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12537\/revisions\/12539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12537"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}