
{"id":12672,"date":"2026-08-24T00:11:25","date_gmt":"2026-08-23T22:11:25","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/?p=12672"},"modified":"2026-08-24T00:11:25","modified_gmt":"2026-08-23T22:11:25","slug":"od-pendereckiego-do-chopina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2026\/08\/24\/od-pendereckiego-do-chopina\/","title":{"rendered":"Od Pendereckiego do Chopina"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8230;a od Chopina do Szostakowicza. Takie skrajno\u015bci w programie koncertu inauguracyjnego festiwalu Chopin i Jego Europa w wykonaniu Orchestre Symphonique de Montr\u00e9al.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rafael Payare, drugie po Gustavo Dudamelu cudowne dziecko El Sistema &#8211; jak te cudowne dzieci rosn\u0105! Dudamel ma ju\u017c 45 lat, a Payare jest o rok starszy &#8211; uko\u0144czy\u0142 w\u0142a\u015bnie czwarty sezon jako dyrektor muzyczny tej orkiestry. Przekazuje jej to, co jest jego najbardziej rzucaj\u0105c\u0105 si\u0119 w oczy cech\u0105 &#8211; temperament. Czasem daje to efekty piorunuj\u0105ce, ale jak tych piorun\u00f3w jest za du\u017co, to ju\u017c trudniej si\u0119 je znosi (przynajmniej mnie).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">By\u0142 kiedy\u015b waltornist\u0105 w Sim\u00f3n Bol\u00edvar Symphony Orchestra, ale szybko zainteresowa\u0142 si\u0119 dyrygentur\u0105, a jego mentorami byli m.in. Lorin Maazel i&#8230; Krzysztof Penderecki. St\u0105d zapewne gest w\u0142\u0105czenia do programu, na sam pocz\u0105tek, <em>Sinfonietty Nr 1<\/em> Pendereckiego. Troch\u0119 zaskakuj\u0105ce brzmienie, bo zagra\u0142 j\u0105 ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 smyczk\u00f3w, w rezultacie pierwsze charakterystyczne akordy brzmia\u0142y niezwykle ostro, a ca\u0142o\u015b\u0107 do\u015b\u0107 masywnie &#8211; jeszcze takiej wersji nie s\u0142ysza\u0142am, ciekawe, co powiedzia\u0142by kompozytor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ci\u0119\u017cko wypad\u0142a te\u017c orkiestra w <em>Koncercie f-moll<\/em> Chopina, ale przynajmniej r\u00f3wno &#8211; mo\u017cna zagra\u0107 pocz\u0105tek II cz\u0119\u015bci czystymi pionami! Kevin Chen w pierwszej cz\u0119\u015bci wydawa\u0142 si\u0119 jeszcze troch\u0119 sztywny, ale w drugiej pi\u0119knie si\u0119 roz\u015bpiewa\u0142 i roz\u0107wierka\u0142, a i fina\u0142 by\u0142 \u017cywy i zadziorny. Pomy\u015bla\u0142am wtedy, \u017ce gdyby wybra\u0142 ten koncert i zagra\u0142 go na takim luzie jak II i III cz\u0119\u015b\u0107 dzi\u015b, to kto wie, czy nie wygra\u0142by konkursu. Jego <em>Koncert e-moll<\/em> w fina\u0142ach by\u0142 okropnie nu\u017c\u0105cy, a\u017c odnios\u0142am wra\u017cenie, \u017ce wzi\u0105\u0142 co\u015b na uspokojenie. Na bis by\u0142a <em>Wiosna<\/em> Chopina w opracowaniu Liszta &#8211; nietypowo skromnym (z cyklu <em><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=LUrz_GO9dLQ\">Sze\u015b\u0107 pie\u015bni polskich<\/a><\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dopiero w <em>X Symfonii<\/em> Szostakowicza, wykonanej w II cz\u0119\u015bci, orkiestra mog\u0142a pokaza\u0107 si\u0119 w pe\u0142ni. I w\u0142a\u015bnie II cz\u0119\u015b\u0107 oraz fina\u0142 zawiera\u0142y momentami zbyt wiele zbyt dono\u015bnych piorun\u00f3w jak na m\u00f3j gust. Brzmia\u0142o to wr\u0119cz gro\u017anie &#8211; i pewnie o to chodzi\u0142o, ale mia\u0142am te\u017c przesyt tym ha\u0142asem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Informacyjnie przypomn\u0119 tu jeszcze w aneksie do opis\u00f3w pomieszczonych w ksi\u0105\u017cce programowej, \u017ce po wielu latach zosta\u0142a odkryta w tej symfonii z 1953 r. zakodowana historia mi\u0142osna &#8211; dzi\u0119ki listom, kt\u00f3re ujawni\u0142a w latach 90. b\u0119d\u0105ca obiektem uczu\u0107 kompozytora jego studentka <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Elmira_Nazirova\">Elmira Nazirowa<\/a>. Wspomnia\u0142 o tym <a href=\"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2025\/11\/08\/muzyka-o-czyms\/\">w zesz\u0142ym roku Krzysztof Urba\u0144ski<\/a> wykonuj\u0105c t\u0119 symfoni\u0119 (ale nie\u015bci\u015ble). W III cz\u0119\u015bci pojawia si\u0119 cz\u0119sto motyw e-a-e-d-a, kt\u00f3ry oznacza E-La-MI-Re-A. Zawsze tak samo, w waltorni, a na niego odpowiada motyw Szostakowicza &#8211; D-Es-C-H. Wi\u0119c nie tylko o ci\u0119\u017ckich czasach stalinowskich w tej symfonii mowa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PS. Smutna wiadomo\u015b\u0107, kt\u00f3ra dotar\u0142a do mnie z op\u00f3\u017anieniem: w Sztokholmie zmar\u0142 znakomity skrzypek i ceniony pedagog Henryk Kowalski. Emigracja 68; ja akurat lepiej zna\u0142am jego m\u0142odszego brata, wiolonczelist\u0119 Jakuba. Henryk dzia\u0142a\u0142 g\u0142\u00f3wnie w Stanach i Szwecji; wraca\u0142 w ostatnich dekadach do Polski, by\u0142 jurorem pierwszych dw\u00f3ch Og\u00f3lnopolskich, a potem paru Mi\u0119dzynarodowych Konkurs\u00f3w na Skrzypce Solo im. Tadeusza Wro\u0144skiego (prof. Wro\u0144ski by\u0142 jego pedagogiem). Ciep\u0142o \u017cegna go <a href=\"https:\/\/www.thestrad.com\/news\/obituary-violinist-and-pedagogue-henryk-p-kowalski-1947-2026\/21678.article\">fachowe pismo &#8222;The Strad&#8221;<\/a> i <a href=\"https:\/\/www.violinist.com\/blog\/laurie\/20268\/30832\/\">jego studenci<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8230;a od Chopina do Szostakowicza. Takie skrajno\u015bci w programie koncertu inauguracyjnego festiwalu Chopin i Jego Europa w wykonaniu Orchestre Symphonique de Montr\u00e9al.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-12672","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12672"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12673,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12672\/revisions\/12673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}