{"id":1404,"date":"2011-10-13T00:52:06","date_gmt":"2011-10-12T22:52:06","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=1404"},"modified":"2011-10-13T00:58:20","modified_gmt":"2011-10-12T22:58:20","slug":"pol-tysiaclecia-zielenskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2011\/10\/13\/pol-tysiaclecia-zielenskiego\/","title":{"rendered":"P\u00f3\u0142 tysi\u0105clecia Ziele\u0144skiego"},"content":{"rendered":"

Nie wiemy o nim prawie nic. Ani gdzie i kiedy si\u0119 urodzi\u0142 (prawdopodobnie w Warce), ani jak d\u0142ugo \u017cy\u0142 i gdzie zmar\u0142. Wiadomo, \u017ce przez pewien czas dzia\u0142a\u0142 w P\u0142ocku i \u0141owiczu. Podobno studiowa\u0142 we W\u0142oszech – pewno\u015bci nie ma, ale dowodem jest jego muzyka. Dwa zbiory arcydzie\u0142, Offertoria totius anni<\/em> i Communiones totius anni<\/em>, wydane zosta\u0142y w 1611 r. w Wenecji. A styl tych utwor\u00f3w waha si\u0119 mi\u0119dzy polich\u00f3ralno\u015bci\u0105 na wenecki wz\u00f3r a oryginalnymi pomys\u0142ami (we wst\u0119pie kompozytor pisze o swoim\u00a0 dziele: „primum a Polono novo modo concinnata”).<\/p>\n

Powy\u017csze opieram na komentarzu zamieszczonym w programie koncertu Musicalische Compagney w ko\u015bciele \u015bw. Jacka. Dla mnie Miko\u0142aj Ziele\u0144ski \u0142\u0105czy si\u0119 \u015bci\u015ble z histori\u0105 mojego\u00a0\u015bpiewania w ch\u00f3rze. A ta historia, do\u015b\u0107 d\u0142uga i zmienna, nie\u017ale ilustruje ewolucj\u0119 wykonawstwa muzyki renesansu, jaka si\u0119 przez ten czas dokona\u0142a.<\/p>\n

W pocz\u0105tkach istnienia ch\u00f3ru Ars Antiqua, a by\u0142a to druga po\u0142owa lat 70. (niekt\u00f3rych z Was jeszcze na \u015bwiecie nie by\u0142o, panie bdziejku),\u00a0b\u0119bnili\u015bmy stale ten sam zestaw kilku, zwykle sze\u015bciu,\u00a0motet\u00f3w z Communiones<\/em>: Per signum crucis<\/em>, In monte Oliveti<\/em>, Viderunt omnes fines terrae<\/em>, Vox in Rama<\/em>, O gloriosa Domina<\/em> i na koniec energiczne Haec dies<\/em>. Przyci\u0119\u017ckie to by\u0142o, z lekka romantyczne zw\u0142aszcza w powolnych motetach, z egzaltowaniem si\u0119 straszliwym zw\u0142aszcza w Vox in Rama<\/a><\/em> (adekwatnie do dramatycznego tekstu m\u00f3wi\u0105cego o rozpaczy Rachel po \u015bmierci syn\u00f3w), czy ponurym In monte Oliveti<\/em> (do tej tradycji nawi\u0105zuje<\/a> dzisiejsza Ars Antiqua, nie maj\u0105ca nic wsp\u00f3lnego z dawn\u0105), z weso\u0142ym „podskakiwaniem” w Viderunt<\/em> czy Haec dies<\/em>. Mo\u017ce nie by\u0142o a\u017c tak<\/a>, pr\u0119dzej tak<\/a>. Lubili\u015bmy to, trzeba powiedzie\u0107.<\/p>\n

Lata p\u00f3\u017aniej wr\u00f3cili\u015bmy do Ziele\u0144skiego\u00a0z naszym dyrygentem, Ma\u0107kiem Ja\u015bkiewiczem, kt\u00f3ry jednak dzielnie przez ten czas \u015bledzi\u0142, co si\u0119 dzieje na \u015bwiecie i co m\u00f3wi\u0105 badania muzykologiczne – oczywi\u015bcie w granicach potrzebnych ch\u00f3rowi jednak amatorskiemu. Inna epoka: ju\u017c by\u0142o wiadomo, \u017ce te utwory wykonywa\u0142o si\u0119 z instrumentami. Sk\u0142ad naszego ch\u00f3ru by\u0142 ju\u017c wtedy troch\u0119 wi\u0119kszy, wi\u0119c mo\u017cna by\u0142o si\u0119 pokusi\u0107 o \u015bpiewanie paroch\u00f3rowych Offertori\u00f3w<\/em>, a nawet Magnificat<\/em> na trzy ch\u00f3ry. Pocz\u0105tkowo, bez instrument\u00f3w,\u00a0brzmia\u0142o to mniej wi\u0119cej podobnie<\/a>, potem\u00a0zosta\u0142y dookooptowane puzony renesansowe, flety proste i r\u00f3\u017cne tam takie. To brzmia\u0142o ju\u017c ca\u0142kiem inaczej: l\u017cej, p\u0142ynniej, zgrabniej. Troch\u0119 jakby tak<\/a>. Chyba jeszcze bardziej to lubili\u015bmy.<\/p>\n

Dalszym ci\u0105giem, du\u017co p\u00f3\u017aniej, by\u0142o takie wykonanie<\/a>. Na rynku pojawi\u0142o si\u0119 i takie<\/a>. To ju\u017c by\u0142 koniec z ci\u0119\u017ckim Ziele\u0144skim. A z czasem przyczyni\u0142 si\u0119 do tego te\u017c Holger Eichhorn<\/a>.<\/p>\n

To\u00a0ju\u017c legenda muzyki dawnej. Bydgoszczanin, po wojnie wychowany w Bremie, studiowa\u0142 w Berlinie nie tylko muzyk\u0119, ale te\u017c medycyn\u0119 i teologi\u0119. Prawdziwy erudyta, a przy tym utalentowany muzyk: grywa\u0142 na kilku instrumentach, w tym na kornecie, na kt\u00f3rym gra\u0107 nauczy\u0142 si\u0119 sam i z czasem sta\u0142 si\u0119 wr\u0119cz wirtuozem. Dzi\u015b ju\u017c niestety jest starszym panem i na kornecie nie gra, ale wci\u0105\u017c prowadzi za\u0142o\u017cony przez siebie w latach 70. zesp\u00f3\u0142 Musicalische Compagney i jest wierny wypracowanej przez siebie i wystudiowanej w \u017ar\u00f3d\u0142ach muzykologicznych estetyce. A tak\u017ce obszarowi muzycznemu: p\u00f3\u017any renesans\/wczesny barok. W tym dzie\u0142a polskie, a w\u015br\u00f3d nich (P\u0119kiela, Mielczewskiego itp.)\u00a0i Ziele\u0144ski.<\/p>\n

Przedstawiona nam wersja by\u0142a nader kameralna, na zasadzie: tak krawiec kraje, jak materia\u0142u staje. Zesp\u00f3\u0142 instrumentalny: dwoje skrzypiec, dwa kornety, puzony, organy i chitarrone; \u015bpiewak\u00f3w zaledwie sze\u015bciu. Jak tu kombinowa\u0107 dwa ch\u00f3ry Ziele\u0144skiego, a nawet trzy? Ot\u00f3\u017c bywa\u0142o tak, \u017ce z poszczeg\u00f3lnych ch\u00f3r\u00f3w \u015bpiewa\u0142 jeden g\u0142os, np. z jednej strony bas, z drugiej alt. A w Magnificat<\/em> by\u0142o ju\u017c wr\u0119cz skrajnie: pierwszy ch\u00f3r okrojony do drugiego sopranu, drugi pe\u0142ny, za to w trzecim wy\u0142\u0105cznie najwy\u017cszy tenor. Cienko to brzmia\u0142o. Ale zachowane zosta\u0142o owo brzmienie, kt\u00f3re tak w tej muzyce lubi\u0119: jasne, \u0142agodne i lekkie, uskrzydlone ozdobnikami skrzypiec i kornet\u00f3w. Na pewno bardziej mi si\u0119 podoba\u0142o ni\u017c rejestracja dzie\u0142 wszystkich Ziele\u0144skiego przez zespo\u0142y Stanis\u0142awa Ga\u0142o\u0144skiego, kt\u00f3r\u0105 przedstawia si\u0119 jako osi\u0105gni\u0119cie (tylko chyba dlatego, \u017ce jest pierwsza), a kt\u00f3ra dla mnie jest niestety do\u015b\u0107 nudna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie wiemy o nim prawie nic. Ani gdzie i kiedy si\u0119 urodzi\u0142 (prawdopodobnie w Warce), ani jak d\u0142ugo \u017cy\u0142 i gdzie zmar\u0142. Wiadomo, \u017ce przez pewien czas dzia\u0142a\u0142 w P\u0142ocku i \u0141owiczu. Podobno studiowa\u0142 we W\u0142oszech – pewno\u015bci nie ma, ale dowodem jest jego muzyka. Dwa zbiory arcydzie\u0142, Offertoria totius anni i Communiones totius anni, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1404"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1404"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1404\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1410,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1404\/revisions\/1410"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1404"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1404"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}