{"id":20,"date":"2007-06-30T13:26:53","date_gmt":"2007-06-30T11:26:53","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=20"},"modified":"2007-06-30T13:33:39","modified_gmt":"2007-06-30T11:33:39","slug":"folk-lud-czy-cepelia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2007\/06\/30\/folk-lud-czy-cepelia\/","title":{"rendered":"Folk, lud czy cepelia?"},"content":{"rendered":"

Drogie Blogowisko! Zastanawiali\u015bcie si\u0119 ostatnio, jaka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy muzyk\u0105 ludow\u0105 a folkiem. Sk\u0142oni\u0142abym si\u0119 do wyja\u015bnienia takiego, jakie poda\u0142 foma<\/strong>, ale z pewnymi zastrze\u017ceniami. To nie jest raczej tak, \u017ce minister G. wprowadzi\u0142by ch\u0119tnie do szk\u00f3\u0142 muzyk\u0119 ludow\u0105: i w niej bywa istny hard core. Kiedy robili\u015bmy w wydawnictwie p\u0142yt\u0119 do podr\u0119cznika do wiedzy o kulturze, wybra\u0142am na ni\u0105 jako przyk\u0142ad autentycznego oberka – redaktorka by\u0142a w szoku, \u017ce to tak brzmi naprawd\u0119. To w\u0142a\u015bnie by\u0142y te bida-skrzypeczki nizinne z b\u0119benkiem, brzmi\u0105ce chrypliwie i transowo. To by\u0142oby za trudne nawet dla pana ministra. Muzyka ludowa kojarzy si\u0119 chyba jednak powszechnie z cepeli\u0105, czyli z u\u0142atwion\u0105, uproszczon\u0105 i ucukrowan\u0105 jej wersj\u0105.
\nFolk to muzyka, dla kt\u00f3rej tw\u00f3rczo\u015b\u0107 ludowa jest inspiracj\u0105. Tak si\u0119 to w najwi\u0119kszym skr\u00f3cie okre\u015bla, ale z tej definicji wynikaj\u0105 bardzo r\u00f3\u017cne konsekwencje, zale\u017cnie od wra\u017cliwo\u015bci danego artysty. Czy folk – jak twierdzi Witold<\/strong> – zna nuty w przeciwie\u0144stwie do muzyki ludowej? Te\u017c pewnie bywa r\u00f3\u017cnie, bo istniej\u0105 r\u00f3\u017cne amatorskie folkowe zespo\u0142y, w kt\u00f3rych nie wszyscy musz\u0105 nuty zna\u0107 – tak spekuluj\u0119, cho\u0107 nie wiem tego na pewno. W ka\u017cdym razie na funkcje spe\u0142niane przez folk trzeba patrze\u0107 inaczej. Folk mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 popularyzacji ludowych motyw\u00f3w, ale to inny gatunek. Cho\u0107 na pewno inaczej wygl\u0105da to w krajach takich jak skandynawskie, gdzie – jak ju\u017c m\u00f3wili\u015bmy – muzyka ludowa wci\u0105\u017c jest \u017cywa i nigdy nie by\u0142a ludziom obrzydzana. Wtedy przej\u015bcie z muzyki ludowej do folku jest bardziej p\u0142ynne. Inaczej jest w takich miejscach jak Polska, gdzie w pewnym momencie zacz\u0119\u0142o si\u0119 odkrywa\u0107 muzyk\u0119 tradycyjn\u0105 na nowo. S\u0105 u nas zespo\u0142y, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 swoist\u0105 rekonstrukcj\u0105 – i jest to, jak pisa\u0142am kiedy\u015b, \u015brodowisko raczej miejskiej, wykszta\u0142ciuchowskiej m\u0142odzie\u017cy, je\u017cd\u017c\u0105cej do wiejskich dziadk\u00f3w i babuleniek i ucz\u0105cych si\u0119 od nich. Sk\u0105din\u0105d szlachetne zaj\u0119cie.
\nJak to jest na krakowskim Kazimierzu? Cepelia na ulicach – na ka\u017cdym kroku. Kto chce si\u0119 dowiedzie\u0107, jak \u017cydowski Krak\u00f3w wygl\u0105da\u0142 kiedy\u015b naprawd\u0119, polecam \u015bwietn\u0105 wystaw\u0119 „\u015awiat przed katastrof\u0105” w Mi\u0119dzynarodowym Centrum Kultury na Rynku (b\u0119dzie czynna a\u017c do 28 pa\u017adziernika). A teraz? Do cepeliowskiego kiczu mam stosunek raczej bezlitosny, czemu da\u0142am swego czasu wyraz tutaj<\/a> (zw\u0142aszcza we fragmencie „Nadmiar lataj\u0105cych k\u00f3z”). Czy jednak nic nie robi\u0107, czy lepiej robi\u0107 cokolwiek, jak pyta mt7<\/strong>? No c\u00f3\u017c… Moim zdaniem trzeba robi\u0107, co si\u0119 da, ale najpierw pewne rzeczy zrozumie\u0107.
\nNa przyk\u0142ad kwestia tzw. \u017cydowskich – m\u00f3wi\u0105c po Owcarkowemu – \u015bpas\u00f3w. Tu trzeba wyr\u00f3\u017cni\u0107 kilka pi\u0119ter. S\u0105 autentyczne \u017cydowskie przypowie\u015bci, o kt\u00f3rych pisze Helena<\/strong>. S\u0105 szmoncesy, czyli dowcipy z przedwojennych kabaret\u00f3w, nie zawsze wysokiego lotu, kt\u00f3re \u017bydzi opowiadali samym sobie, na\u015bmiewaj\u0105c si\u0119 z siebie. R\u00f3\u017cne mia\u0142y one odcienie, nierzadko by\u0142 to wyraz pogardy \u015brodowisk \u017byd\u00f3w zasymilowanych dla tych zacofanych, kt\u00f3rzy wci\u0105\u017c trzymali si\u0119 tradycji. (Przy okazji anegdota pro domo sua, cho\u0107 oczywi\u015bcie wtedy mi si\u0119 nie \u015bni\u0142o, \u017ce b\u0119d\u0119 pracowa\u0107 w „Polityce”: w 1968 roku Mieczys\u0142aw Rakowski nie zgodzi\u0142 si\u0119 na opublikowanie podes\u0142anemu mu przez mocodawc\u00f3w wrednego szmoncesu, cho\u0107 owi mocodawcy argumentowali: przecie\u017c to sami \u017bydzi tak o sobie m\u00f3wili. Owszem, ale w ca\u0142kiem innym kontek\u015bcie!) No i s\u0105 dowcipy antysemickie. Jak wida\u0107, granica mi\u0119dzy szmoncesami a dowcipami antysemickimi bywa p\u0142ynna. I teraz trzeba te subtelno\u015bci zna\u0107 i wiedzie\u0107, kiedy rzecz mo\u017ce urazi\u0107, kiedy nie. Pierwszy ze \u015bpas\u00f3w podanych przez passpartout<\/strong> jest na pewno autentycznym \u017cydowskim dowcipem. Ale dzi\u015b brzmi inaczej ni\u017c kiedy\u015b. To niestety bywa pole minowe. I cz\u0119sto zdarzaj\u0105 si\u0119 w og\u00f3le sytuacje, kiedy kto\u015b uwa\u017ca, \u017ce nie mia\u0142 nic z\u0142ego na my\u015bli, a jednak… W poprzednich „Wysokich Obcasach” pisarka Alona Frankel w ciekawym wywiadzie m\u00f3wi: „Jestem tak uwra\u017cliwiona na antysemityzm, \u017ce nawet w\u0105tpliwy komplement, kt\u00f3ry od czasu do czasu s\u0142ysz\u0119, \u017ce \u017byd\u00f3wki zawsze by\u0142y takie pi\u0119kne, uwa\u017cam za paskudny. Po prostu skr\u0119ca mnie, jak to s\u0142ysz\u0119”. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, podziwiam Misia 2<\/strong> za jego akcj\u0119 na ostro\u0142\u0119ckim portalu, ale czy kto\u015b tam si\u0119 rzeczywi\u015bcie czego\u015b nauczy\u0142? Te wypowiedzi s\u0105 przera\u017caj\u0105ce, cho\u0107 mnie bynajmniej nie dziwi\u0105.
\nAle odeszli\u015bmy za daleko od muzyki. O tym, co us\u0142ysza\u0142am w Krakowie, jeszcze b\u0119d\u0119 pisa\u0107 (musz\u0119 napisa\u0107 tekst do wydania papierowego i nie chc\u0119 si\u0119 za bardzo powtarza\u0107 \ud83d\ude09 ). W skr\u00f3cie tylko: by\u0142a i rekonstrukcja, i folk w bardzo, bardzo r\u00f3\u017cnych odcieniach. Kiczu by\u0142o ma\u0142o i to pocieszaj\u0105ce \ud83d\ude42 .
\nfoma<\/strong> – pi\u0119kne to muzykowanie z Miko\u0142ajem! A historia Andrzeja Szyszkiewicza<\/strong> r\u00f3wnie \u0142adna. Skandynawskie \u015bpiewanie a cappella – \u015bwietne. Przypomn\u0119 tu jeszcze zesz\u0142oroczn\u0105 karier\u0119 „Ievan Polkka”, kt\u00f3r\u0105 \u015bpiewa\u0142 a cappella nieistniej\u0105cy ju\u017c zesp\u00f3\u0142 Loituma (jedna z jego cz\u0142onki\u0144 przewin\u0119\u0142a si\u0119 potem przez Hedningarna) – pisa\u0142am o tym tu<\/a>. Ciekawostka, \u017ce ta polka by\u0142a tylko przypadkowym \u017cartem (Loituma zajmowa\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie rzewnymi balladami z akompaniamentem ludowego instrumentu kantele) i my\u015bl\u0119, \u017ce nie zrobi\u0142aby a\u017c takiej furory, gdyby nie by\u0142a w\u0142a\u015bnie tak perfekcyjnie na g\u0142osy za\u015bpiewana.
\nTe\u017c kocham Bobby’ego McFerrina i zapewniam, \u017ce warszawska publiczno\u015b\u0107 w Sali Kongresowej by\u0142a r\u00f3wnie dobra jak w Montreux (by\u0142am na tym koncercie, te\u017c \u015bpiewa\u0142am \ud83d\ude00 ). A to inny fragment<\/a> tego koncertu \ud83d\ude06 By\u0142am te\u017c na koncercie Zorna w ramach Warsaw Summer Jazz Days, kt\u00f3rego kawa\u0142ek podes\u0142a\u0142a mt7<\/strong>. Hm… szkoda, \u017ce nie ma tam pocz\u0105tku tego koncertu, kiedy Zorn rzuci\u0142 w stron\u0119 fotograf\u00f3w ci\u0119\u017ck\u0105 wi\u0105zank\u0105 (nie b\u0119d\u0119 cytowa\u0107…) \ud83d\ude06
\nA jeszcze na koniec przewrotne pytanie do PAK-a<\/strong>: dlaczego emigrant nie mia\u0142by si\u0119 wzruszy\u0107 kol\u0119dami w opracowaniu Lutos\u0142awskiego? \ud83d\ude06 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Drogie Blogowisko! Zastanawiali\u015bcie si\u0119 ostatnio, jaka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy muzyk\u0105 ludow\u0105 a folkiem. Sk\u0142oni\u0142abym si\u0119 do wyja\u015bnienia takiego, jakie poda\u0142 foma, ale z pewnymi zastrze\u017ceniami. To nie jest raczej tak, \u017ce minister G. wprowadzi\u0142by ch\u0119tnie do szk\u00f3\u0142 muzyk\u0119 ludow\u0105: i w niej bywa istny hard core. Kiedy robili\u015bmy w wydawnictwie p\u0142yt\u0119 do podr\u0119cznika do wiedzy […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}