{"id":21,"date":"2007-07-03T00:03:35","date_gmt":"2007-07-02T22:03:35","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=21"},"modified":"2007-07-03T00:03:35","modified_gmt":"2007-07-02T22:03:35","slug":"kto-moze-byc-klezmerem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2007\/07\/03\/kto-moze-byc-klezmerem\/","title":{"rendered":"Kto mo\u017ce by\u0107 klezmerem"},"content":{"rendered":"

Obieca\u0142am jeszcze nawi\u0105za\u0107 do moich zesz\u0142otygodniowych wra\u017ce\u0144 krakowskich. Tekst napisany, pojutrze w kioskach, a ja si\u0119 tu zajm\u0119 tytu\u0142owym pytaniem, do kt\u00f3rego zainspirowa\u0142y mnie warsztaty klezmerskie.
\nProwadzi\u0142 je klarnecista Christian Dawid (przez w), Niemiec, wbrew nazwisku raczej bez korzeni \u017cydowskich, ale zafascynowany muzyk\u0105 klezmersk\u0105 od dawna (jego pierwszy zesp\u00f3\u0142 nazywa\u0142 si\u0119 Klezgoyim \ud83d\ude42 ), podobnie jak towarzysz\u0105ca mu \u017cona, Holenderka Sanne Moericke. Warsztaty by\u0142y dla pocz\u0105tkuj\u0105cych i dla zaawansowanych. Ja odwiedzi\u0142am te ostatnie. Uczestnik\u00f3w by\u0142o kilkuna\u015bcioro, dominowa\u0142y skrzypce i klarnet. Christian najpierw uczy\u0142 ich melodii – na ucho, stosuj\u0105c swoist\u0105 mnemotechnik\u0119: pr\u00f3buj\u0105c dedukowa\u0107 sens danej frazy (energiczne otwarcie, utwierdzenie, kontrast) i zastanawia\u0107 si\u0119 wsp\u00f3lnie, co powinno teraz nast\u0105pi\u0107, czy przej\u015bcie do innej tonacji, a je\u015bli tak, to do jakiej. Bardzo to by\u0142o skuteczne, wci\u0105\u017c sobie t\u0119 melodi\u0119 nuc\u0119.
\nPotem powiedzia\u0142: no to niech b\u0119dzie jak na kursach mistrzowskich. Kto nam co\u015b zagra? Zg\u0142osi\u0142 si\u0119 m\u0142ody ch\u0142opak, Polak, tak\u017ce klarnecista, i zagra\u0142 melodi\u0119 klezmersk\u0105 u\u017cywaj\u0105c charakterystycznych sposob\u00f3w grania. By\u0142o to tylko mo\u017ce troch\u0119 za szybkie i Christian spyta\u0142: czy grasz ten utw\u00f3r do ta\u0144ca, czy do s\u0142uchania? Do s\u0142uchania, w\u0142a\u015bciwie tak dla siebie – odpowiedzia\u0142 ch\u0142opak. – Graj bardziej tajemniczo. Graj tak, jakby\u015b wymy\u015bla\u0142 t\u0119 muzyk\u0119 w tej chwili – poradzi\u0142 mu Christian.
\nNo i jak to jest? Niemiec uczy Polaka \u017cydowskiej muzyki. To mi przypomnia\u0142o, jak na pocz\u0105tek cyklu odczyt\u00f3w o muzyce \u017cydowskiej, jakie kiedy\u015b wyg\u0142asza\u0142am, zada\u0142am pytanie: co to w\u0142a\u015bciwie jest muzyka \u017cydowska? Czy to muzyka pisana przez \u017byd\u00f3w, czy na motywach \u017cydowskich oparta? Czy oratorium Mendelssohna o \u015bwi\u0119tym Pawle jest muzyk\u0105 \u017cydowsk\u0105, a Uwertura na tematy \u017cydowskie<\/em> Prokofiewa – nie? To troch\u0119 problem wymy\u015blony. Taki Ravel na przyk\u0142ad czu\u0142 muzyk\u0119 hiszpa\u0144sk\u0105 jak nikt inny, a by\u0142 p\u00f3\u0142-Francuzem, p\u00f3\u0142-Baskiem. (I on napisa\u0142 par\u0119 pi\u0119knych Pie\u015bni hebrajskich<\/em>…)
\nW zesz\u0142ym roku go\u015bci\u0142 w Warszawie Giora Feidman, jeden z najwspanialszych klarnecist\u00f3w \u017cydowskich. By\u0142o z nim spotkanie – do\u015b\u0107 kameralne, dla muzyk\u00f3w. To nie tylko genialny muzyk, ale fantastyczny cz\u0142owiek. Zacz\u0105\u0142 od pytania: kto jest klezmerem? Ot\u00f3\u017c klezmerem jest ka\u017cdy z nas. Dlaczego? Wyraz ten pochodzi od dw\u00f3ch s\u0142\u00f3w hebrajskich: kle<\/em> – narz\u0119dzie i zemer<\/em> – muzyka. A \u017ce i my sami mo\u017cemy wykonywa\u0107 muzyk\u0119, cho\u0107by wy\u0142\u0105cznie g\u0142osem, stajemy si\u0119 w tym momencie narz\u0119dziem muzyki.
\nOpowiada\u0142 r\u00f3\u017cne historie ze swego \u017cycia. Szczeg\u00f3lnie zapad\u0142o mi w pami\u0119\u0107, jak gra\u0142 w szpitalu w Izraelu dla chorych, a le\u017celi tam zar\u00f3wno \u017bydzi, jak Arabowie. Giora podchodzi\u0142 ch\u0119tnie do Arab\u00f3w, kt\u00f3rzy byli tam osamotnieni, bez odwiedzaj\u0105cych rodzin. Gra\u0142 bardzo r\u00f3\u017cne rzeczy, ma wszechstronny repertuar. Raz spyta\u0142 pewnego m\u0142odego Araba, co chcia\u0142by us\u0142ysze\u0107? „Zagraj mi t\u0119 sam\u0105 piosenk\u0119, kt\u00f3r\u0105 gra\u0142e\u015b wczoraj” – poprosi\u0142 Arab. Od s\u0142owa do s\u0142owa, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce chodzi\u0142o o woln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Koncertu A-dur Mozarta – jeden z najpi\u0119kniejszych (wed\u0142ug mnie przynajmniej \ud83d\ude42 ) utwor\u00f3w. „I zrozumia\u0142em, \u017ce to te\u017c jest piosenka” – spuentowa\u0142 Giora.
\nTutaj<\/a> mo\u017cna znale\u017a\u0107 troch\u0119 jego nagra\u0144. Bardzo r\u00f3\u017cne rzeczy – tak\u017ce przepi\u0119kny Piazzolla. W ko\u0144cu Giora urodzi\u0142 si\u0119 w Buenos Aires…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obieca\u0142am jeszcze nawi\u0105za\u0107 do moich zesz\u0142otygodniowych wra\u017ce\u0144 krakowskich. Tekst napisany, pojutrze w kioskach, a ja si\u0119 tu zajm\u0119 tytu\u0142owym pytaniem, do kt\u00f3rego zainspirowa\u0142y mnie warsztaty klezmerskie. Prowadzi\u0142 je klarnecista Christian Dawid (przez w), Niemiec, wbrew nazwisku raczej bez korzeni \u017cydowskich, ale zafascynowany muzyk\u0105 klezmersk\u0105 od dawna (jego pierwszy zesp\u00f3\u0142 nazywa\u0142 si\u0119 Klezgoyim \ud83d\ude42 ), podobnie […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}