{"id":2237,"date":"2012-05-02T11:54:33","date_gmt":"2012-05-02T09:54:33","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=2237"},"modified":"2012-05-02T13:22:54","modified_gmt":"2012-05-02T11:22:54","slug":"staier-diabelli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2012\/05\/02\/staier-diabelli\/","title":{"rendered":"Staier – Diabelli!"},"content":{"rendered":"

Nale\u017ca\u0142am do grona szcz\u0119\u015bciarzy obecnych dwa lata temu<\/a> na recitalu Andreasa Staiera w Studiu im. Lutos\u0142awskiego w ramach festiwalu Chopin i Jego Europa. Ka\u017cde pokazanie si\u0119 tego wielkiego artysty jest wydarzeniem (jest on wymieniony tak\u017ce w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy nas odwiedz\u0105\u00a0w tym roku – na stronie NIFC ju\u017c wycofano poprzedni szkielet programu, bo wszystko jest wci\u0105\u017c w fazie dopracowywania i jaki\u015b czas jeszcze b\u0119dzie), ale to, obracaj\u0105ce si\u0119 wok\u00f3\u0142 tematu w gruncie rzeczy bardzo prostego, kt\u00f3ry jednak sta\u0142 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em jednego wielkiego arcydzie\u0142a i szeregu dzie\u0142ek\u00a0pomniejszych,\u00a0by\u0142o wyj\u0105tkowe. Dlatego te\u017c z niecierpliwo\u015bci\u0105 szuka\u0142am dobrego momentu, by otrzyman\u0105 niedawno p\u0142yt\u0119 wrzuci\u0107 do odtwarzacza – bo wiedzia\u0142am, \u017ce czeka mnie du\u017ce prze\u017cycie.<\/p>\n

<\/p>\n

S\u0142uchanie wykonania na \u017cywo ma swoje walory; g\u0142\u00f3wnym jest bezpo\u015bredni kontakt z muzykiem, mo\u017cliwo\u015b\u0107 obserwowania, jak do kt\u00f3rego fragmentu podchodzi. Ale w tym wypadku ja osobi\u015bcie mia\u0142am jedno obci\u0105\u017cenie: Staier grywa\u0142 w Warszawie na kopii instrumentu Conrada Grafa, a jest to instrument, kt\u00f3ry w du\u017cych salach po prostu \u017ale brzmi (ca\u0142kowicie popieram tu zdanie Wielkiego Wodza<\/strong>) – brak mu ni\u017cszych alikwot\u00f3w, d\u0142ugo musia\u0142am si\u0119 przyzwyczaja\u0107 do tego „uci\u0119tego” brzmienia, tylko artyzm solisty odrywa\u0142 moj\u0105 uwag\u0119 od tych niedostatk\u00f3w (Wariacje<\/em> gra\u0142 jednak na pleyelu). Na p\u0142ycie Harmonii Mundi gra w\u0142a\u015bnie na kopii Grafa, jednak odpowiednie ustawienie mikrofonu przywraca pe\u0142ni\u0119 d\u017awi\u0119kowi, nie pozbawiaj\u0105c go jednak waloru pewnej krucho\u015bci (nie wiem, prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, jak to nazwa\u0107).<\/p>\n

Zbi\u00f3r Vaterl\u00e4ndischer K\u00fcnstlerverein <\/em>(mo\u017cna o nim i jego genezie, a tak\u017ce o genezie cyklu Beethovena,\u00a0przeczyta\u0107 tutaj<\/a>, rozwijaj\u0105c plusik przy „om\u00f3wieniu programu”) nie zosta\u0142 przez Staiera ani na koncercie, ani na p\u0142ycie wykonany w ca\u0142o\u015bci. C\u00f3\u017c, dwa tomy, 83 wariacje r\u00f3\u017cnej jako\u015bci, to ponad si\u0142y chyba, cho\u0107 ciekawa by\u0142abym zapozna\u0107 si\u0119 z nimi. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce wybra\u0142 dziesi\u0119\u0107 najciekawszych, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych s\u0105 pr\u00f3by Czernego, Hummla, Kalkbrennera, Moschelesa, m\u0142odego Liszta (wszystkie te nazwiska kojarz\u0105 si\u0119 z epok\u0105 m\u0142odego Chopina), Mozarta juniora (tzw. lwowskiego) i wreszcie Schuberta, kt\u00f3r\u0105 mo\u017ce pami\u0119taj\u0105 ci, co widzieli film z Piotrem Anderszewskim, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie od Schubertowskiej wariacji si\u0119 zaczyna.<\/p>\n

Ci\u0105g owych – co tu du\u017co gada\u0107 – wst\u0119p\u00f3w od gigantu Beethovena oddzieli\u0142, a w\u0142a\u015bciwie po\u0142\u0105czy\u0142 pianista w\u0142asn\u0105 introdukcj\u0105, bardzo dopasowan\u0105 stylistycznie i przygotowuj\u0105c\u0105 wielkie wej\u015bcie ma\u0142ego walczyka. Bo zosta\u0142a ona wstawiona tak\u017ce po to, by przywr\u00f3ci\u0107 \u015bwie\u017co\u015b\u0107 tematowi Diabellego, kt\u00f3ry ju\u017c raz, na pocz\u0105tku si\u0119 pokaza\u0142. No i zaczyna si\u0119. Wariacje – nie wariacje, warto przypomnie\u0107, \u017ce w oryginale cykl Beethovena nazywa si\u0119 nie Variationen<\/em>, ale Ver\u00e4nderungen<\/em> – odmiany? przemiany? No tak, bo, w\u0142a\u015bciwie co wsp\u00f3lnego z tym walczykiem ma np. aluzja do\u00a0Notte e giorno faticar<\/em>, pierwszego wej\u015bcia Leporella z Don Giovanniego<\/em>? Nie m\u00f3wi\u0105c o r\u00f3\u017cnych fragmentach tak odbiegaj\u0105cych nastrojem, \u017ce a\u017c trudno je skojarzy\u0107 z tematem, jak wariacja XX, powolna, pos\u0119pna, w niskim rejestrze i z dziwnymi harmoniami; Staier nazywa j\u0105 „bardzo mistyczn\u0105” i oddaje ten nastr\u00f3j\u00a0doskonale za pomoc\u0105 (jak t\u0142umaczy w om\u00f3wieniu) peda\u0142u una corda<\/em> i moderatora, czyli t\u0142umika. Ale wariacje – m\u00f3wi Staier – oddaj\u0105 te\u017c porywczo\u015b\u0107 i\u00a0zmys\u0142 ironii\u00a0Beethovena.\u00a0W „hucznej” wariacji XXIII, b\u0119d\u0105cej\u00a0parodi\u0105\u00a0etiudy Czernego, pianista wprowadza co\u015b, co mnie poderwa\u0142o na fotelu (a czego nie by\u0142o w Warszawie –\u00a0pleyel chyba\u00a0tym nie dysponuje), czyli tzw. peda\u0142em janczarskim, powoduj\u0105cym, \u017ce akcentowany akord na pocz\u0105tku frazy brzmi jak z g\u0142o\u015bn\u0105 perkusj\u0105 – kot\u0142ami i talerzami.<\/p>\n

Jak dot\u0105d najulubie\u0144sz\u0105 dla mnie p\u0142yt\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 temu utworowi by\u0142a oczywi\u015bcie p\u0142yta Piotra Anderszewskiego. Od tej pory ta jest druga. A mam jeszcze trzeci\u0105 faworytk\u0119, kt\u00f3r\u0105 tylko s\u0142ysza\u0142am i fizycznie musz\u0119 zdoby\u0107 – ale to s\u0105 ju\u017c wariacje na temat wariacji, a raczej odmiany odmian. Chodzi o Uriego Caine’a.<\/p>\n

PS. Dzi\u015b po po\u0142udniu wsiadam do samolotu i lec\u0119 do Brukseli. Moim celem s\u0105 dwa koncerty: ten<\/a> i ten<\/a>. B\u0119d\u0119 relacjonowa\u0107 na bie\u017c\u0105co.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nale\u017ca\u0142am do grona szcz\u0119\u015bciarzy obecnych dwa lata temu na recitalu Andreasa Staiera w Studiu im. Lutos\u0142awskiego w ramach festiwalu Chopin i Jego Europa. Ka\u017cde pokazanie si\u0119 tego wielkiego artysty jest wydarzeniem (jest on wymieniony tak\u017ce w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy nas odwiedz\u0105\u00a0w tym roku – na stronie NIFC ju\u017c wycofano poprzedni szkielet programu, bo wszystko jest wci\u0105\u017c […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2237"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2237"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2237\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2242,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2237\/revisions\/2242"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}