{"id":2255,"date":"2012-05-09T00:29:45","date_gmt":"2012-05-08T22:29:45","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=2255"},"modified":"2012-05-09T11:54:18","modified_gmt":"2012-05-09T09:54:18","slug":"jakim-bach-byl-czlowiekiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2012\/05\/09\/jakim-bach-byl-czlowiekiem\/","title":{"rendered":"Jakim Bach by\u0142 cz\u0142owiekiem"},"content":{"rendered":"<p>Wyk\u0142ad niemieckiego muzykologa <a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Christoph_Wolff\">prof. Christopha Wolffa<\/a> na Uniwersytecie Warszawskim mia\u0142 mniej wi\u0119cej taki temat &#8211; i z grubsza tym zajmuje si\u0119 te\u017c jego ksi\u0105\u017cka <em><a href=\"http:\/\/lokomobilaeu.home.pl\/Christoph_Wolff_Johann_Sebastian_Bach_Muzyk_i_uczony-677.html\">Bach &#8211; muzyk i uczony<\/a><\/em>. Ale powiedzmy sobie szczerze: wydedukowanie, jaki by\u0142 Bach, jaki mia\u0142 charakter, co lubi\u0142 itp., przy tej ilo\u015bci i charakterze materia\u0142\u00f3w, jakie si\u0119 zachowa\u0142y, jest r\u00f3wnie \u0142atwe jak proces poszlakowy. Bach nie pisywa\u0142 list\u00f3w osobistych, g\u0142\u00f3wnie oficjalne, z kt\u00f3rych\u00a0co\u015b czasem mo\u017cna wywnioskowa\u0107, ale to troch\u0119 za ma\u0142o. Jedynym tekstem, z kt\u00f3rego mo\u017cna si\u0119\u00a0co nieco\u00a0dowiedzie\u0107 o jego osobowo\u015bci, jest\u00a0tzw. <em>Nekrolog<\/em> napisany po jego \u015bmierci przez najstarszego syna Carla Philippa Emanuela\u00a0wraz z\u00a0uczniem, Johannem Friedrichem Agricol\u0105.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Na wyk\u0142adzie prof. Wolff\u00a0skupi\u0142 si\u0119 na okresie lipskim, trwaj\u0105cym w sumie 27 lat. Wiemy, gdzie Bach w\u00f3wczas mieszka\u0142, jakie mia\u0142 obowi\u0105zki i z czym musia\u0142 sobie radzi\u0107. Ale jak to si\u0119 praktycznie odbywa\u0142o, wiemy niedok\u0142adnie, z grubsza. Mieszka\u0142 wi\u0119c w budynku Szko\u0142y \u015bw. Tomasza (ko\u0142o Ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Tomasza, jak nietrudno si\u0119 domy\u015bli\u0107), mia\u0142 poza obowi\u0105zkami kantora obowi\u0105zek bycia pedagogiem tej szko\u0142y, nauczania w zakresie zar\u00f3wno muzyki wokalnej, jak instrumentalnej. By\u0142 odpowiedzialny za muzyk\u0119 w czterech lipskich ko\u015bcio\u0142ach i za prowadzenie zespo\u0142u Collegium Musicum.\u00a0Nie b\u0119d\u0119 streszcza\u0142a wyk\u0142adu, mo\u017cna o tym wszystkim przeczyta\u0107 w ksi\u0105\u017cce (warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce prof. Wolff jest dyrektorem Archiwum Bachowskiego w Lipsku, wi\u0119c jak najbli\u017cej \u017ar\u00f3de\u0142 tylko mo\u017cna).<\/p>\n<p>Par\u0119 rzeczy pokaza\u0142 na przyk\u0142adach muzycznych.\u00a0Nowatorstwo\u00a0zilustrowa\u0142 por\u00f3wnuj\u0105c dwa pocz\u0105tki\u00a0<em>Magnificat\u00f3w<\/em>: Kuhnaua i Bacha. Motet <em>Singet dem Herrn<\/em> pos\u0142u\u017cy\u0142 jako przyk\u0142ad \u015bwietnej pedagogiki wokalnej\u00a0oraz dow\u00f3d, \u017ce ka\u017cdy \u015bpiewak u niego musia\u0142 mie\u0107 kwalifikacje solisty (co nie znaczy wed\u0142ug Wolffa, \u017ce ch\u00f3ry bachowskie sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z solist\u00f3w, ale o tym tym razem nie by\u0142o). Zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce Bach zmieni\u0142 spos\u00f3b wykonywania swojej funkcji &#8211; po do\u015bwiadczeniach dworskich przeni\u00f3s\u0142 styl dworskiego Kapellmeistra do muzyki ko\u015bcielnej. Nie by\u0142o mu \u0142atwo si\u0119 przestawi\u0107 na absolutn\u0105 dyscyplin\u0119 lipskiego stanowiska, ale w ko\u0144cu musia\u0142 si\u0119 dostosowa\u0107. Wolff przedstawi\u0142 prawdopodobny rozk\u0142ad powstawania kolejnych kantat (najpierw by\u0142o szukanie tekst\u00f3w i przygotowywanie materia\u0142\u00f3w do pisania, od poniedzia\u0142ku zaczyna\u0142 komponowa\u0107, w czwartek utw\u00f3r by\u0142 gotowy i mo\u017cna by\u0142o zabra\u0107 si\u0119 do pr\u00f3b; pisa\u0142 prawdopodobnie w kolejno\u015bci: chora\u0142y, arie i na koniec to, co pomi\u0119dzy nimi, czyli recytatywy).<\/p>\n<p>O stosunkach rodzinnych Bacha mo\u017cna co\u015b wywnioskowa\u0107 jedynie z literatury pedagogicznej przeznaczonej dla dzieci i drugiej \u017cony, Anny Magdaleny (kt\u00f3ra, jak wiemy, dysponowa\u0142a \u0142adnym g\u0142osem, kopiowa\u0142a te\u017c jego utwory). \u017be byli ze sob\u0105 bardzo blisko, \u015bwiadczy tekst znanej pie\u015bni <em>Bist du bei mir<\/em>. Podstaw\u0105 funkcjonowania tej rodziny muzyka by\u0142a od zawsze. Rodzina i muzyka to by\u0142y dwie warto\u015bci najwa\u017cniejsze dla Bacha; \u015bwiadczy o tym fakt, \u017ce po wyj\u015bciu najstarszego syna z domu zacz\u0105\u0142 kre\u015bli\u0107 drzewo genealogiczne tego wyj\u0105tkowego rodu.<\/p>\n<p>Po wyk\u0142adzie by\u0142 czas na pytania. Jednego z nich nie dos\u0142ysza\u0142am, ale ogromnie zaciekawi\u0142a mnie odpowied\u017a. Ot\u00f3\u017c mowa by\u0142a z grubsza o stosunku Bacha do teatralno\u015bci. Oper\u0119 jako gatunek zna\u0142, odwiedza\u0142\u00a0teatr w Dre\u017anie. Ale jego zadania by\u0142y zupe\u0142nie inne. I tu bardzo wa\u017cna rzecz: w kontrakcie mia\u0142 wr\u0119cz zapisane, \u017ce jego muzyka nie mo\u017ce by\u0107 zbyt teatralna, s\u0142u\u017cy bowiem celom religijnym (w ksi\u0105\u017cce znalaz\u0142am adnotacj\u0119, \u017ce imiennie konsul Steger \u017c\u0105da\u0142 przy wyborze Bacha na stanowisko, by &#8222;komponowa\u0142 on utwory, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105 teatralne&#8221;). Owszem, zawiera ona\u00a0pewn\u0105 ilustracyjno\u015b\u0107, ale jedynie symbolicznie. Tak wi\u0119c &#8211; m\u00f3wi prof. Wolff (i to, jak si\u0119 domy\u015blacie, jest wod\u0105 na m\u00f3j m\u0142yn) &#8211; wsp\u00f3\u0142czesne przeteatralizowane wykonania nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z celem powstawania tych dzie\u0142. Zadaniem bowiem \u015bpiewaka w kantacie czy pasji nie jest odgrywanie okre\u015blonych r\u00f3l, wcielanie si\u0119 w nie. To nie opera.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wyk\u0142ad niemieckiego muzykologa prof. Christopha Wolffa na Uniwersytecie Warszawskim mia\u0142 mniej wi\u0119cej taki temat &#8211; i z grubsza tym zajmuje si\u0119 te\u017c jego ksi\u0105\u017cka Bach &#8211; muzyk i uczony. Ale powiedzmy sobie szczerze: wydedukowanie, jaki by\u0142 Bach, jaki mia\u0142 charakter, co lubi\u0142 itp., przy tej ilo\u015bci i charakterze materia\u0142\u00f3w, jakie si\u0119 zachowa\u0142y, jest r\u00f3wnie \u0142atwe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2255"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2255"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2255\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2263,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2255\/revisions\/2263"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}