{"id":247,"date":"2008-11-26T01:16:08","date_gmt":"2008-11-26T00:16:08","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=247"},"modified":"2008-11-26T01:16:08","modified_gmt":"2008-11-26T00:16:08","slug":"gra-i-buczy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2008\/11\/26\/gra-i-buczy\/","title":{"rendered":"Gra i buczy"},"content":{"rendered":"

Jak wspomina\u0142am pod poprzednim wpisem, nawi\u0105\u017c\u0119 tu do koncertu w Studiu Koncertowym im. Lutos\u0142awskiego, na kt\u00f3rym by\u0142am (jak r\u00f3wnie\u017c Gostek<\/strong>) w poniedzia\u0142ek. Ot\u00f3\u017c solist\u0105 tego koncertu by\u0142 Bruno Perrault, kt\u00f3ry wykona\u0142 z Polsk\u0105 Orkiestr\u0105 Radiow\u0105 pod batut\u0105 \u0141ukasza Borowicza\u00a0Koncert na fale Martenota i orkiestr\u0119<\/em> Andr\u00e9 Joliveta<\/a>. O tym instrumencie wspominali\u015bmy tu mimochodem przy okazji rozmowy o innym elektrycznym\u00a0zabytkowym instrumencie opartym na podobnej zasadzie – tereminie. Ale puszczony na sal\u0119 radiowy komentarz u\u015bwiadomi\u0142 mi, \u017ce falom M. w\u0142a\u015bnie w tym roku stukn\u0119\u0142a osiemdziesi\u0105tka! No to osobny wpis im si\u0119 nale\u017cy.<\/p>\n

Fale Martenota<\/a> by\u0142y i s\u0105 specjalno\u015bci\u0105 przede wszystkim francusk\u0105. W tym porz\u0105dnie zrobionym ha\u015ble Wiki jest co prawda podrozdzia\u0142 wymieniaj\u0105cy rozmaite filmy, w kt\u00f3rych wyst\u0119puj\u0105 d\u017awi\u0119ki tego instrumentu, a nawet \u017ce „ondzista” („falista”?) Thomas Bloch (za par\u0119 tygodni, 12 i 13 grudnia,\u00a0w Filharmonii Narodowej b\u0119dzie gra\u0142 w Turangalili<\/em> Messiaena) wyst\u0119powa\u0142 z Tomem Waitsem czy Marianne Faithful. Ale jednak jak spojrzymy na nazwiska kompozytor\u00f3w „powa\u017cnych”, to wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich to zdecydowanie frankofoni. Teremin<\/a>, o kt\u00f3rym, jak wspomnia\u0142am wy\u017cej, rozprawiali\u015bmy<\/a> tu przy ca\u0142kiem innej okazji, a tak\u017ce wywo\u0142ywali\u015bmy za jego pomoc\u0105 duchy<\/a>, to instrument stworzony w Rosji, ale bardziej mi\u0119dzynarodowy (o losach jego tw\u00f3rcy Petr Zelenka napisa\u0142 sztuk\u0119<\/a> wystawian\u0105 te\u017c w Polsce); w przysz\u0142ym roku b\u0119dzie obchodzi\u0142 swoje 90. urodziny jako najstarszy instrument tego typu. Niemcy za\u015b mieli swoje trautonium<\/a>, wynalezione w 1929 r., kt\u00f3re zgin\u0119\u0142o w pomroce dziej\u00f3w.<\/p>\n

Fale Martenota trwaj\u0105, poniewa\u017c powsta\u0142y dla nich (a raczej do wykonywania z ich udzia\u0142em) wybitne utwory wybitnych kompozytor\u00f3w,\u00a0w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych Olivier Messiaen<\/a> (za par\u0119 tygodni, 10 grudnia, s\u0105 jego setne urodziny!) jest zdecydowanie na czele. Znan\u0105 wykonawczyni\u0105 muzyki na ten instrument by\u0142a Jeanne Loriod<\/a>, siostra pianistki Yvonne<\/a>, \u017cony Messiaena (by\u0142a kiedy\u015b w Warszawie z za\u0142o\u017conym przez siebie zespo\u0142em sze\u015bciorga „ondyst\u00f3w”; mieli koncert w sali kameralnej Filharmonii Narodowej). Na pewno rodzinne zwi\u0105zki dodatkowo dopingowa\u0142y kompozytora, ale my\u015bl\u0119, \u017ce i samo, troch\u0119 „za\u015bwiatowe”, brzmienie instrumentu, a tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 swobodnych glissand przez skal\u0119 i paru innych efekt\u00f3w, dzia\u0142a\u0142y na jego wyobra\u017ani\u0119. Nas te efekty dzi\u015b troch\u0119 \u015bmiesz\u0105, kojarz\u0105 z filmem, kt\u00f3remu wci\u0105\u017c oddaj\u0105 nieocenione us\u0142ugi. Ale dzi\u0119ki Messiaenowi czy w\u0142a\u015bnie Jolivetowi instrument wpisa\u0142 si\u0119 do historii muzyki.<\/p>\n

A tu ma\u0142a lekcja pogl\u0105dowa<\/a> gry na falach Martenota. Dzisiejsze instrumenty s\u0105 ju\u017c mniejsze, unowocze\u015bnione; tworzy si\u0119 je na zam\u00f3wienie. A tu por\u00f3wnanie<\/a> fal z tereminem. Na YouTube jest du\u017co przyk\u0142ad\u00f3w z udzia\u0142em tych instrument\u00f3w, co \u015bwiadczy o tym, \u017ce wci\u0105\u017c \u017cyj\u0105, \u017ce jest moda na odkrywanie takich przyrodniczych ciekawostek. No bo niby syntezator czy sampler potrafi du\u017co wi\u0119cej, ale czy ma dusz\u0119? Jest znakomity do live electronic, do wielu r\u00f3\u017cnych spraw, ale czy nadaje si\u0119 do celebrowania? Nie bardzo. A fale – i owszem. I nawet je\u015bli zrozumia\u0142a jest reakcja Gostka<\/a><\/strong>, to jest w tym instrumencie pewien urok.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak wspomina\u0142am pod poprzednim wpisem, nawi\u0105\u017c\u0119 tu do koncertu w Studiu Koncertowym im. Lutos\u0142awskiego, na kt\u00f3rym by\u0142am (jak r\u00f3wnie\u017c Gostek) w poniedzia\u0142ek. Ot\u00f3\u017c solist\u0105 tego koncertu by\u0142 Bruno Perrault, kt\u00f3ry wykona\u0142 z Polsk\u0105 Orkiestr\u0105 Radiow\u0105 pod batut\u0105 \u0141ukasza Borowicza\u00a0Koncert na fale Martenota i orkiestr\u0119 Andr\u00e9 Joliveta. O tym instrumencie wspominali\u015bmy tu mimochodem przy okazji rozmowy […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=247"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}