Najpierw Sykulowie (od nich pochodzi nazwa Sycylia), tajemnicze plemi\u0119 neolityczne, potem Fenicjanie, Grecy (to z Syrakuz wywodzi\u0142 si\u0119 Pindar, Ajschylos, Teokryt, a tak\u017ce Archimedes, dzi\u0119ki kt\u00f3rego wynalazkom miasto broni\u0142o si\u0119 przed najazdem trzy lata), Kartagi\u0144czycy, Rzymianie, Wandalowie, Bizancjum, Arabowie, w ko\u0144cu Normanowie czyli Wikingowie… Jeszcze przed pojawieniem si\u0119 dynastii, z kt\u00f3rej wywodzi\u0142 si\u0119 Roger II, ziemi\u0119 sycylijsk\u0105 naje\u017cd\u017ca\u0142y liczne ludy. A po nich byli jeszcze francuscy Andegaweni, hiszpa\u0144scy Aragonowie i Burbonowie – to jeszcze nie wszyscy… Dopiero od 1860 roku Sycylia to W\u0142ochy. Zaledwie p\u00f3\u0142 wieku przed pierwsz\u0105 wizyt\u0105 naszego kompozytora…
\nSzymanowski pojecha\u0142 na Sycyli\u0119 po raz pierwszy w 1911 roku ze swym przyjacielem Stefanem Spiessem; nie mia\u0142 jeszcze trzydziestki. Powr\u00f3ci\u0142 jeszcze po trzech latach, po drodze do Afryki. Przed podr\u00f3\u017c\u0105 przygotowywa\u0142 si\u0119 do niej; nie wiemy do ko\u0144ca, co przeczyta\u0142, ale wiadomo m.in. \u017ce czyta\u0142 ksi\u0105\u017cki prof. Tadeusza Zieli\u0144skiego, wybitnego znawcy antyku. By\u0142 mo\u017ce zna\u0142 te\u017c „Obrazy W\u0142och” Muratowa (po rosyjsku), by\u0107 mo\u017ce czyta\u0142 wcze\u015bniej o postaci kr\u00f3la Rogera II, w\u0142adcy zdecydowanego i ambitnego, ale tolerancyjnego, kr\u00f3la, kt\u00f3ry by\u0142 chrze\u015bcijaninem, ale ceni\u0142 uczonych muzu\u0142ma\u0144skich (na jego dworze dzia\u0142a\u0142 Muhammad Al-Idrisi, tw\u00f3rca mapy \u015bwiata; jego cieniem jest Edrisi z opery Szymanowskiego). A jednocze\u015bnie by\u0142 w stanie opanowa\u0107 p\u00f3\u0142nocne wybrze\u017ce Afryki.<\/p>\n
Najpierw Sykulowie (od nich pochodzi nazwa Sycylia), tajemnicze plemi\u0119 neolityczne, potem Fenicjanie, Grecy (to z Syrakuz wywodzi\u0142 si\u0119 Pindar, Ajschylos, Teokryt, a tak\u017ce Archimedes, dzi\u0119ki kt\u00f3rego wynalazkom miasto broni\u0142o si\u0119 przed najazdem trzy lata), Kartagi\u0144czycy, Rzymianie, Wandalowie, Bizancjum, Arabowie, w ko\u0144cu Normanowie czyli Wikingowie… Jeszcze przed pojawieniem si\u0119 dynastii, z kt\u00f3rej wywodzi\u0142 si\u0119 Roger II, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nTrzeba te\u017c przypomnie\u0107, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo mia\u0142o jeszcze w\u00f3wczas ca\u0142kiem inny koloryt ni\u017c znamy, taki, jaki dzi\u015b kojarzymy z Bizancjum – podzia\u0142 na ko\u015bci\u00f3\u0142 wschodni i zachodni nast\u0105pi\u0142 ca\u0142kiem niedawno (w 1054 roku; Roger II panowa\u0142 w latach 1112-1154). Wybudowane przez Rogera II katedra w Cefalu (dzi\u015b ogo\u0142ocona z wystroju poza mozaik\u0105 nad o\u0142tarzem), Cappella Palatina w pa\u0142acu w Palermo i tamtejszy ko\u015bci\u00f3\u0142 La Martorana, gdzie mo\u017cna znale\u017a\u0107 jedyny wizerunek kr\u00f3la, a tak\u017ce kapi\u0105ce od z\u0142ota mozaiki katedry w Monreale wybudowanej przez Wilhelma II (syna Wilhelma I, wnuka Rogera II), zmienione dzi\u015b nie do poznania wn\u0119trze katedry w Palermo – wsz\u0119dzie tam, gdzie nad o\u0142tarzem pojawia si\u0119 ogromna posta\u0107 Chrystusa Pantokratora, kt\u00f3ra tak zaw\u0142adn\u0119\u0142a wyobra\u017ani\u0105 Szymanowskiego, mo\u017cna dostrze\u0107 kulturowy stop bizantyjsko-arabsko-norma\u0144ski. (W La Martoranie dokonano barbarzy\u0144stwa: bizantyjskie mozaiki przeplataj\u0105 si\u0119 z barokowymi freskami… istna kakofonia!)
\nA w tle – Grecja. \u015awi\u0105tynie przebudowywano na ko\u015bcio\u0142y. Takim jest katedra w Syrakuzach; by\u0142a nim te\u017c tzw. \u015awi\u0105tynia Zgody w Agrigento, ale tam ko\u015bci\u00f3\u0142 rozebrano w XVIII wieku pr\u00f3buj\u0105c przywr\u00f3ci\u0107 stan poprzedni. Niestety, nie wiemy, kogo Grecy tam czcili – nazwa pochodzi od s\u0142owa „concordia” wypisanego na znalezionej tabliczce. Grecja wci\u0105\u017c by\u0142a pod spodem. Grecja i epoki jeszcze wcze\u015bniejsze. Pasterz-Dionizos u Szymanowskiego te\u017c nie wzi\u0105\u0142 si\u0119 przypadkiem, cho\u0107 nie wiadomo nic o takim spotkaniu prawdziwego Rogera.
\nDionizyjsko\u015b\u0107 i apolli\u0144sko\u015b\u0107, kategorie z Nietzschego… Szymanowski chcia\u0142 przeciwstawi\u0107 sobie \u017cywio\u0142 i dyscyplin\u0119, instynkt i hierarchi\u0119, zbiorow\u0105 ekstaz\u0119 i indywidualne przemy\u015blenia. Kto zwyci\u0119\u017ca? Pozornie Pasterz – Kr\u00f3lowi wali si\u0119 ca\u0142e \u017cycie. Ale na ko\u0144cu to Roger w\u0142a\u015bnie odnajduje siebie…
\nA ja pisz\u0119 ogl\u0105daj\u0105c jednym okiem w TVN „Ojca chrzestnego” – tak si\u0119 przypadkiem z\u0142o\u017cy\u0142o. Ale mi smutno, bo na Sycylii i w og\u00f3le w po\u0142udniowych W\u0142oszech szalej\u0105 po\u017cary. Ja ju\u017c widzia\u0142am ich z kilkana\u015bcie, kiedy jecha\u0142am autobusem spod Taorminy do Palermo na lotnisko…
\nTeraz spodziewana niespodzianka: zapraszam do mojego albumiku<\/a>!
\nPS. W\u0142a\u015bnie jest koncert Stones\u00f3w. Nie posz\u0142am. Zawsze by\u0142am za Beatlesami… Torlin zabawnie napisa\u0142 u p. Szostkiewicza, \u017ce sp\u00f3r o to, czy lepsi s\u0105 jedni, czy drudzy, przypomina pytanie, kogo kochasz bardziej – mamusi\u0119 czy tatusia? A jednak… Beatlesi to muzyka, Stonesi to emocje. Beatlesi to arty\u015bci, Stonesi – buntownicy. Beatlesi (p\u00f3\u017aniejsi zw\u0142aszcza) s\u0105 apolli\u0144scy, a Stonesi – dionizyjscy \ud83d\ude06 Obie strony \u017cycia s\u0105 wa\u017cne. Ale, hm… dionizyjsko\u015b\u0107 wystarcza tylko na jaki\u015b czas. Apolli\u0144sko\u015b\u0107 zostaje \ud83d\ude09 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"