{"id":254,"date":"2008-12-10T00:39:41","date_gmt":"2008-12-09T23:39:41","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=254"},"modified":"2008-12-10T00:39:41","modified_gmt":"2008-12-09T23:39:41","slug":"wladca-ptactwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2008\/12\/10\/wladca-ptactwa\/","title":{"rendered":"W\u0142adca Ptactwa"},"content":{"rendered":"

Jak setne urodziny ma niejaki Olivier Messiaen, to jak tu nie pisa\u0107 o ptaszkach? Cho\u0107 to \u015brodek zimy. A mo\u017ce nawet tym bardziej, w nostalgii za latem, kt\u00f3re przecie\u017c gdzie\u015b tam jest, a ten pan i ptaszki egzotyczne<\/a> zatrudnia\u0142 – tu druga cz\u0119\u015b\u0107 nagrania<\/a>… (w tym utworze: z Chin, Malezji i obu Ameryk; kadencje solowego fortepianu oparte s\u0105 na g\u0142osach wydawanych przez znane czytelnikom zza Wielkiej Wody kardyna\u0142y oraz przez kpiarza z Karoliny.)<\/p>\n

Tadeusz Kaczy\u0144ski pisze w swojej monografii kompozytora, \u017ce gdyby na jednym koncercie wykona\u0107 wszystkie „ptasie” utwory Messiaena, to taki koncert musia\u0142by trwa\u0107 blisko 10 godzin. Kompozytor nazywa\u0142 ptaki swoimi najlepszymi nauczycielami, mistrzami, przyjaci\u00f3\u0142mi, pocieszycielami w strapieniu i sprawcami nieziemskiej rado\u015bci.<\/p>\n

\u015apiew ptasi studiowa\u0142 jeszcze od ch\u0142opi\u0119ctwa, od 15 roku \u017cycia. Notatki mia\u0142 wykorzysta\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. Nie do \u015bpiewu konkretnych ptak\u00f3w, ale do og\u00f3lnej idei ptasio\u015bci nawi\u0105za\u0142 w jednej z cz\u0119\u015bci Kwartetu na koniec czasu<\/em>, zwanej Otch\u0142a\u0144 ptak\u00f3w<\/a><\/em>, przeznaczonej na klarnet solo, a napisanej w 1941 r. w obozie jenieckim w Zgorzelcu. Kto nie czyta\u0142 mojego blogu w lipcu – pisa\u0142am o tym tutaj<\/a>, wspominaj\u0105c o genezie tytu\u0142u tej konkretnej cz\u0119\u015bci, zwi\u0105zanego z wierszem Polaka Zdzis\u0142awa Nardellego.<\/p>\n

Pierwszy w pe\u0142ni „ptasi” utw\u00f3r Messiaena pochodzi z 1952 r. – to Le Merle noir<\/em><\/a>, czyli kos<\/a>. Podobny? Przecie\u017c to nie fotografia, a kos to prawdziwy artycha, za ka\u017cdym razem \u015bpiewa inaczej. Mo\u017ce czasem tak jak u Messiaena? W rok p\u00f3\u017aniej powsta\u0142o\u00a0Przebudzenie ptak\u00f3w<\/em> na fortepian i orkiestr\u0119, w kt\u00f3rym zawar\u0142 \u015bpiew z r\u00f3\u017cnych p\u00f3r dnia, wydawany przez 38 ptak\u00f3w le\u015bnych – s\u0105 w\u015br\u00f3d nich kosy, drozdy, s\u0142owiki, wilgi, rudziki, czy\u017cyki, pieg\u017ce. „Nie ma w tej partyturze nic pr\u00f3cz \u015bpiewu ptak\u00f3w. Wszystkie zosta\u0142y us\u0142yszane w lesie i s\u0105 ca\u0142kiem autentyczne. Instrumenty maj\u0105 zatem dokona\u0107 pr\u00f3by odtworzenia, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci, ptasich intonacji i barw” – napisa\u0142 kompozytor w przedmowie do utworu.<\/p>\n

Potem powsta\u0142y wspomniane Ptaki egzotyczne<\/em> (1956) i zaraz potem zabra\u0142 si\u0119 za\u00a0Katalog ptak\u00f3w<\/em> na fortepian, dzie\u0142o w sumie a\u017c trzygodzinne! Messiaen chcia\u0142 tym katalogiem obj\u0105\u0107 ca\u0142\u0105 Francj\u0119. W osobnym zeszycie s\u0105 ptaki g\u00f3rskie, w osobnym nadmorskie, w innym wodne itp. Niekt\u00f3re cz\u0119\u015bci po\u015bwi\u0119cone s\u0105 pojedynczym gatunkom, w innych pojawia si\u0119 po kilka r\u00f3\u017cnych ptak\u00f3w. Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 Katalogu<\/em>\u00a0z\u0142o\u017cona z siedmiu zeszyt\u00f3w wysz\u0142a w 1964 r. (tu zeszyt pierwszy<\/a>, a tu\u00a0zeszyt si\u00f3dmy<\/a>); po sze\u015bciu latach powsta\u0142 dalszy ci\u0105g nazwany mianem jednego ptaka – La Fauvette des jardins<\/em> (Pokrzewka ogrodowa), ale nie tylko pokrzewka tam wyst\u0119puje. Kompozytor tak opisuje akcj\u0119: „Noc – falowanie wody – \u0142ysy wierzcho\u0142ek g\u00f3ry Grand Serre – przepi\u00f3rka – s\u0142owik – falowanie wody – g\u00f3ra Grand Serre – przepi\u00f3rka – jesiony – s\u0142owik – olchy – s\u0142owik – olchy – s\u0142owik – jezioro r\u00f3\u017cowe o brzasku – pokrzewka ogrodowa [tu dopiero!] – jesiony – s\u0142owik – skrzy\u017cyk – pokrzewka – olchy – fio\u0142kowor\u00f3\u017cowa mi\u0119ta i zielona trawa – dzi\u0119cio\u0142 zielony – skowronek polny – dzi\u0119cio\u0142 – zi\u0119ba…” itd. jeszcze\u00a0dwa razy tyle.\u00a0<\/p>\n

Wi\u0119cej wy\u0142\u0105cznie „ptasich” utwor\u00f3w Messiaen nie napisa\u0142, ale odzywaj\u0105 si\u0119 one w prawie wszystkich jego utworach, co w om\u00f3wieniach kompozytor skrz\u0119tnie odnotowuje.<\/p>\n

Tu film<\/a> o Messiaenie i jego ptasich\u00a0utworach. A tu o ptakach m\u00f3wi sam Messiaen<\/a> (na fortepianie gra jego \u017cona). Tutaj jest dalszy ci\u0105g<\/a>. A tu strona o Messiaenie<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak setne urodziny ma niejaki Olivier Messiaen, to jak tu nie pisa\u0107 o ptaszkach? Cho\u0107 to \u015brodek zimy. A mo\u017ce nawet tym bardziej, w nostalgii za latem, kt\u00f3re przecie\u017c gdzie\u015b tam jest, a ten pan i ptaszki egzotyczne zatrudnia\u0142 – tu druga cz\u0119\u015b\u0107 nagrania… (w tym utworze: z Chin, Malezji i obu Ameryk; kadencje solowego […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/254"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=254"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/254\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}