{"id":2556,"date":"2012-09-04T23:22:19","date_gmt":"2012-09-04T21:22:19","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=2556"},"modified":"2012-09-04T23:22:43","modified_gmt":"2012-09-04T21:22:43","slug":"dwa-slowa-o-cageu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2012\/09\/04\/dwa-slowa-o-cageu\/","title":{"rendered":"Dwa s\u0142owa o Cage’u"},"content":{"rendered":"

Setna rocznica urodzin (5 wrze\u015bnia), dwudziesta \u015bmierci (min\u0119\u0142a w sierpniu), a kilka dni temu sze\u015b\u0107dziesi\u0105ta – pierwszego wykonania\u00a04’33”<\/em> – co najmniej trzy powody, \u017ceby w tym roku zajmowa\u0107 si\u0119 Johnem Cage’em i zastanawia\u0107 si\u0119, co nam da\u0142 i czy nam co\u015b dzi\u015b m\u00f3wi.<\/p>\n

<\/p>\n

Na pewno w wielu sprawach by\u0142 pierwszy. W ko\u0144cu by\u0142 synem wynalazcy, konstruktora \u0142odzi podwodnej (obaj \u017cyli przez lata z patent\u00f3w na urz\u0105dzenia techniczne). Po pierwszej podr\u00f3\u017cy do Europy, jako nastolatek, szybko wyzwoli\u0142 si\u0119 od wp\u0142ywu Schoenberga i zaj\u0105\u0142 si\u0119 perkusj\u0105. W 1939 (!) w Imaginary Landscape No.1<\/em> u\u017cy\u0142 dw\u00f3ch gramofon\u00f3w o zmiennych pr\u0119dko\u015bciach, generator\u00f3w oraz nagra\u0144 d\u017awi\u0119kowych na 20 lat przed powstaniem francuskiej muzyki konkretnej i \u0107wier\u0107 wieku przed stworzeniem pierwszego studia muzyki elektroakustycznej w Kolonii. W powsta\u0142ym w\u00f3wczas eseju Przysz\u0142o\u015b\u0107 muzyki: Credo<\/em> przewidywa\u0142 wykorzystanie nowych instrument\u00f3w elektronicznych (w tej samej dekadzie powsta\u0142y thereminovox, trautonium i fale Marthenota) i – pod wp\u0142ywem w\u0142oskiego futurysty Luigiego Russolo – nobilitacj\u0119 ha\u0142asu jako cz\u0119\u015bci muzyki. Sta\u0142 u pocz\u0105tk\u00f3w muzyki komputerowej. Z drugiej strony sta\u0142 te\u017c u pocz\u0105tk\u00f3w happeningu; pierwszy wpu\u015bci\u0142 do dzia\u0142a\u0144 artystycznych przypadek. No i cisz\u0119. I pierwszy podda\u0142 si\u0119 wp\u0142ywom Wschodu, przede wszystkim buddyzmu zen. (Przypadek przypadkiem, ale nie by\u0142 cz\u0142owiekiem improwizacji, nie znosi\u0142 jazzu…)\u00a0A co poza tym?<\/p>\n

Myli\u0142 tropy. Jedni twierdz\u0105, \u017ce by\u0142 cz\u0142owiekiem apolitycznym. Inni, \u017ce przeciwnie,\u00a0jako pacyfista bra\u0142 istotny udzia\u0142 w walce Amerykan\u00f3w z faszyzmem. Oczywi\u015bcie pokojowo i dyskretnie, poprzez muzyk\u0119. W 1942 r. z Merce’em Cunninghamem stworzyli balet In the Name of Holocaust<\/em>. W Imaginary Landscape No. 3<\/em> zilustrowa\u0142 d\u017awi\u0119ki wojny, a w Amores<\/em> – d\u017awi\u0119ki pokoju („muzyka ma wzbudza\u0107 uczucie mi\u0142o\u015bci”). Po wojnie w Black Mountain College (gdzie w 1952 r. odby\u0142 si\u0119 pierwszy happening)\u00a0 dzia\u0142a\u0142 z antyfaszystami-uciekinierami z niemieckiego Bauhausu. I tak dalej. Takie dzia\u0142ania by\u0142y w\u00f3wczas potrzebne. (Przypomina si\u0119, jak Alex Ross w\u00a0The Rest is Noise<\/em>\u00a0pisa\u0142, \u017ce w powojennych Niemczech dzia\u0142ania awangardy muzycznej finansowa\u0142o CIA…)<\/p>\n

Kim\u00a0by\u0142 – trudno dzi\u015b rozs\u0105dzi\u0107. Co zrobi\u0142 i jaki mia\u0142 wp\u0142yw na bieg wydarze\u0144 w rozwoju muzyki i sztuki w og\u00f3le – to ju\u017c nawet nie jest wymierne, tyle tego by\u0142o. Ale kiedy si\u0119 zastanawiam, co u Cage’a osobi\u015bcie najbardziej lubi\u0119, to stwierdzam, \u017ce wci\u0105\u017c z przyjemno\u015bci\u0105 s\u0142ucham starutkich Sonat i Interludi\u00f3w<\/a><\/em>. I wci\u0105\u017c mam w pami\u0119ci fragment Odczytu o niczym<\/em>, kt\u00f3ry wiele lat temu, jeszcze jako studentka,\u00a0powiesi\u0142am sobie nad tapczanem (t\u0142um. Micha\u0142 Bristiger):<\/p>\n

Nasza obecna poezja\/to zdanie sobie\/sprawy,\/\u017ce nie mamy\/nic.\/Dlatego\/ka\u017cda rzecz\/nas zachwyca\/(bo jej nie posia-\/damy)\/i\/nie musimy si\u0119 l\u0119ka\u0107, \u017ce j\u0105 stracimy\/…\/Nie musimy burzy\u0107\/przesz\u0142o\u015bci:\/ju\u017c przesz\u0142a;\/w ka\u017cdej chwili\/mo\u017ce si\u0119 zn\u00f3w pojawi\u0107 i\/wyda\u0107 si\u0119 obecna i\/sta\u0107 si\u0119 tera\u017aniejszo\u015bci\u0105\/…\/Czy by\u0142oby to\/powt\u00f3rzeniem?\/Tylko wtedy, gdyby\u015bmy my\u015bleli\/\u017ce\u015bmy j\u0105 posiedli, lecz\/poniewa\u017c tak nie my\u015blimy,\/jest ona swobodna\/i my tak\u017ce jeste\u015bmy wolni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Setna rocznica urodzin (5 wrze\u015bnia), dwudziesta \u015bmierci (min\u0119\u0142a w sierpniu), a kilka dni temu sze\u015b\u0107dziesi\u0105ta – pierwszego wykonania\u00a04’33” – co najmniej trzy powody, \u017ceby w tym roku zajmowa\u0107 si\u0119 Johnem Cage’em i zastanawia\u0107 si\u0119, co nam da\u0142 i czy nam co\u015b dzi\u015b m\u00f3wi.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2556"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2556"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2560,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2556\/revisions\/2560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}