{"id":277,"date":"2009-02-02T22:59:36","date_gmt":"2009-02-02T21:59:36","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=277"},"modified":"2009-02-03T00:32:00","modified_gmt":"2009-02-02T23:32:00","slug":"szyfr-w-chopinie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2009\/02\/02\/szyfr-w-chopinie\/","title":{"rendered":"Szyfr w Chopinie"},"content":{"rendered":"

Jaki\u015b wysyp ostatnio ksi\u0105\u017cek sensacyjnych osnutych wok\u00f3\u0142 muzyki. Mo\u017ce moda? W Empiku w nowo\u015bciach mocno eksponuj\u0105 powie\u015b\u0107 Dziesi\u0105ta symfonia<\/a><\/em> (czyja, zgadnij, koteczku?), kt\u00f3r\u0105 napisa\u0142 autor hiszpa\u0144ski pod pseudonimem Joseph Gelinek. W\u0142a\u015bnie j\u0105 czytam i pewnie te\u017c o niej par\u0119 s\u0142\u00f3w potem\u00a0dodam. Jednak bli\u017csza koszula cia\u0142u, najpierw rzuci\u0142am si\u0119 na rzecz z Frycem w tytule, czyli Manuskrypt Chopina<\/a><\/em>.<\/p>\n

To ciekawostka. Znany tw\u00f3rca sensacji Jeffery Deaver<\/a>, zainspirowany wizyt\u0105 w Polsce<\/a>, zaproponowa\u0142\u00a014 kolegom po fachu zabaw\u0119 we wsp\u00f3lne pisanie krymina\u0142u. Napisa\u0142 pierwszy rozdzia\u0142 zawi\u0105zuj\u0105c akcj\u0119 (tu <\/a>jego fragment); kolejni przekazywali sobie\u00a0powie\u015b\u0107 z r\u0105k do r\u0105k dopisuj\u0105c po rozdziale, bez wytycznych, mog\u0105c skierowa\u0107 akcj\u0119 w jak\u0105kolwiek stron\u0119. Wreszcie rzecz wr\u00f3ci\u0142a do Deavera, kt\u00f3ry spuentowa\u0142 rzecz dwoma ostatnimi rozdzia\u0142ami. W\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142autor\u00f3w znalaz\u0142y si\u0119 takie s\u0142awy jak Erica Spindler, James Grady, Joseph Finder czy David Corbett, a tak\u017ce autorzy mniej znani.<\/p>\n

Deaver, kt\u00f3ry za m\u0142odu by\u0142 piosenkarzem folkowym i w og\u00f3le muzyk\u0119 lubi,\u00a0by\u0107 mo\u017ce\u00a0w wolnej chwili w Warszawie zajrza\u0142 do Muzeum Chopina; co\u015b te\u017c s\u0142ysza\u0142 o r\u0119kopisach muzycznych w Krakowie, chyba nie o\u00a0tych\u00a0w\u00a0Jagiellonce, tylko o muzykaliach w Bibliotece Muzeum Czartoryskich. \u015awiadczy o tym fakt, \u017ce tworz\u0105c w\u0105tek manuskrypt\u00f3w odkopanych w podziemiach starej cerkwi gdzie\u015b w Kosowie, a schowanych tam przez hitlerowc\u00f3w, nie nawi\u0105za\u0142 w \u017caden spos\u00f3b do niemal identycznego w\u0105tku z rzeczywisto\u015bci, czyli zdeponowaniu pruskiego skarbu w Krzeszowie (Gr\u00fcssau), zaraz po wojnie odkrytego przez Polak\u00f3w i przewiezionego do Krakowa. No, ale pojawienie si\u0119 by\u0142ej Jugos\u0142awii pozwala mu na wprowadzenie krwio\u017cerczych i zdradliwych Serb\u00f3w. Polacy jednak nie maj\u0105 a\u017c tak z\u0142ej opinii.<\/p>\n

Rzecz zaczyna si\u0119 w Warszawie, w jakiej\u015b tajemniczej „sali koncertowej niedaleko Rynku Starego Miasta”, gdzie zabity zostaje stroiciel fortepian\u00f3w. Pewien ameryka\u0144ski agent, a zarazem meloman, pozytywna posta\u0107, zostaje w to wpl\u0105tany poprzez fakt, \u017ce rozmawia\u0142 ostatni ze stroicielem, ma przy sobie r\u0119kopis Chopina (fa\u0142szywy), chce go wywie\u017a\u0107 z Polski, \u017ceby dalej go pobada\u0107, a ponadto walczy\u0142 ze z\u0142em w\u0142a\u015bnie w by\u0142ej Jugos\u0142awii, a wiadomo, \u017ce m\u0105ci\u0142y tu postacie stamt\u0105d. I tak dalej.<\/p>\n

Najbardziej mnie, przyznam, ciekawi\u0142o nie tyle, jak si\u0119 akcja potoczy i kto kogo za co, ale jak sobie poradz\u0105 kolejni autorzy z w\u0105tkiem muzycznym. No i r\u00f3\u017cnie. Niekt\u00f3rzy u\u0142atwiali sobie zadanie, w og\u00f3le nie ruszaj\u0105c tematu i ograniczaj\u0105c si\u0119 do fiko\u0142k\u00f3w sensacyjnych: S.J. Rozan (z wyj\u0105tkiem momentu, gdy bohaterka epizodu przebywaj\u0105ca w Afryce s\u0142ucha muzyki powa\u017cnej z iPoda: preludia Bacha, symfonie Szostakowicza, sonaty Beethovena i Chopin oczywi\u015bcie), Erica Spindler, John Ramsey Miller, Joseph Finder, Peter Spiegelman. Inni i owszem, wpadali na rozmaite pomys\u0142y…<\/p>\n

David Hewson wprowadza posta\u0107 m\u0142odej siostrzenicy stroiciela Felicji Kami\u0144skiej, skrzypaczki graj\u0105cej na ulicy w Rzymie (tu wykazuje pewn\u0105 powierzchown\u0105 znajomo\u015b\u0107 sytuacji Polak\u00f3w we W\u0142oszech). Potrafi ona zar\u00f3wno jazzowa\u0107, jak gra\u0107 „mazurka Obertas<\/em> Wieniawskiego, okraszonego fajerwerkami dwud\u017awi\u0119k\u00f3w, fla\u017colet\u00f3w i wykonywanym palcami lewej r\u0119ki pizzicato”. Goni\u0105 j\u0105 kolejne bandziory, z jednym ucieka. U kolejnego autora, Jamesa Grady’ego,\u00a0nawi\u0105zanie do muzyki sprowadza si\u0119 do fikcyjnej anegdoty ze \u015bwiata jazzu: „Legendarny pianista Night Train Jones zapytany kiedy\u015b, jak muzyk mo\u017ce przej\u015b\u0107 do swobodnej improwizacji, kt\u00f3rej sam ani nie rozpocz\u0105\u0142, ani nie sko\u0144czy, odrzek\u0142: Trzeba gra\u0107 obiema r\u0119kami”. David Corbett ka\u017ce agentowi podr\u00f3\u017cuj\u0105cemu samochodem z par\u0105 nieznajomych ws\u0142uchiwa\u0107 si\u0119 w… Ksi\u0119\u017cycowego Pierrota<\/em> Sch\u00f6nberga („Niezrozumia\u0142y ha\u0142as dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi, lecz nie dla Middletona, nie dla kogo\u015b, kto rozumia\u0142, kto potrafi\u0142 w nim us\u0142ysze\u0107 ostatnie tchnienie romantyzmu oraz echa nie tylko Mahlera i Straussa, ale i Bacha” (!) ). Przy okazji wychodzi na jaw, na ile autorzy nie uzgodnili zezna\u0144 – agent opiera swoje przekonanie o tym, \u017ce wieziony przeze\u0144 r\u0119kopis Chopina jest fa\u0142szywy, „na kilku pasa\u017cach dziwnie dysharmonicznych kadencji, zupe\u0142nie nie w stylu pedantycznej melodyki Chopina. A je\u017celi to jaki\u015b kod?” Inny autor rozs\u0105dnie podaje, \u017ce ten\u017ce agent w fa\u0142szerstwie zorientowa\u0142 si\u0119 ju\u017c widz\u0105c papier i atrament.<\/p>\n

U Johna Gilstrapa powraca Felicja, kt\u00f3rej zn\u00f3w udaje si\u0119 uciec przed niebezpiecze\u0144stwem, tym razem do lutnika polskiego pochodzenia, przyjaciela jej wuja. W tym rozdziale jest wi\u0119cej nawi\u0105za\u0144 do muzyki. „Tempo marszu przywiod\u0142o jej na my\u015bl brzmienie ameryka\u0144skiej muzyki bluegrass – kt\u00f3rej nigdy nie traktowa\u0142a powa\u017cnie, dop\u00f3ki nie us\u0142ysza\u0142a p\u0142yty z nagraniami Yo-Yo Ma. (…) Pr\u00f3bowa\u0142a je odtworzy\u0107 na swoich skrzypcach, lecz nigdy nie uda\u0142o sie jej odkry\u0107 ich do ko\u0144ca. Jak gdyby instrument Polki wychowanej na klasyce by\u0142 pozbawiony tej szczeg\u00f3lnej nici muzycznego DNA”. Lutnik pokazuje jej co\u015b, co dosta\u0142 od jej wuja: domniemany autentyczny autograf nieznanego koncertu fortepianowego Mozarta, kt\u00f3ry na dodatek ona powinna zawie\u015b\u0107 do USA i da\u0107 agentowi…<\/p>\n

W\u0105tek szyfru w r\u0119kopisach-falsyfikatach tw\u00f3rczo rozwija niejaki Ralph Pezzullo: ot\u00f3\u017c mia\u0142y w nich by\u0107 zaszyfrowane przez hitlerowc\u00f3w formu\u0142y V-gaz\u00f3w! U Chopina najniebezpieczniejszy: VX. Dlaczego – nie wiadomo. Niecni Jugos\u0142owianie chc\u0105 oczywi\u015bcie wykra\u015b\u0107 formu\u0142\u0119 dla swych brudnych cel\u00f3w. A P.J. Parrish udaje znawczyni\u0119 i tu si\u0119 k\u0142adzie. Ka\u017ce Felicji rozczyta\u0107 r\u0119kopis Mozarta. Felicja najpierw odkrywa w rogu liczb\u0119 28 i przenika j\u0105 emocja, bo „skatalogowano tylko 27 koncert\u00f3w fortepianowych Mozarta. Wiele z orygina\u0142\u00f3w, kt\u00f3re po wojnie wydobyto na \u015bwiat\u0142o dzienne, znajdowa\u0142o si\u0119 dzi\u015b w Bibliotece Jagiello\u0144skiej w Krakowie”. Parrish odrobi\u0142a wi\u0119c lekcj\u0119 o Jagiellonce, ale gdzie\u015b czego\u015b nie doczyta\u0142a, bo 27 koncert\u00f3w to jest, jak si\u0119 doliczy koncerty na 2 i 3 fortepiany, co jest przecie\u017c osobnym gatunkiem, wi\u0119c Mozart m\u00f3g\u0142by napisa\u0107 co najwy\u017cej liczb\u0119 26. Pod koniec pierwszej cz\u0119\u015bci Felicja trafia na kadencj\u0119 i wtedy odkrywa, \u017ce to naprawd\u0119 fa\u0142sz, bo Mozart kadencji „nigdy nie zapisywa\u0142”. Ot\u00f3\u017c to bzdura. W niejednym kadencja jest wpisana, np. w Koncercie G-dur KV 453<\/em> (tutaj<\/a> w minucie 3’12”) czy w Koncercie A-dur KV 488<\/em> (tutaj<\/a> w minucie 8’28”) i zwykle w\u0142a\u015bnie je si\u0119 gra. Lee Child podejmuje ten w\u0105tek daj\u0105c do zrozumienia, \u017ce rzeczywi\u015bcie to nie by\u0142 wcale Mozart i \u017ce brzmia\u0142 jak pastisz. Pojawia si\u0119 te\u017c zn\u00f3w r\u0119kopis Chopina, w kt\u00f3rym tym razem czego\u015b brak: melodia „zawis\u0142a w powietrzu, ton\u0105c w absurdalnie fa\u0142szywym trylu”. Szyfrem ma tu by\u0107, \u017ce „dwie fa\u0142szywe nuty tworz\u0105 nieistniej\u0105c\u0105 trzeci\u0105. M\u00f3j wuj zawsze nazywa\u0142 to wilczym tonem” – m\u00f3wi Felicja. Ale wilcze tony<\/a> oznaczaj\u0105 co\u015b ca\u0142kiem innego i wyst\u0119puj\u0105 na skrzypcach, nie na fortepianie. I tu si\u0119 powtarzaj\u0105 brednie o Mozarcie z poprzedniego rozdzia\u0142u. Ale najlepsze jest ustalenie szyfru wedle cz\u0119stotliwo\u015bci d\u017awi\u0119k\u00f3w…<\/p>\n

Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od Chopina i na Chopinie si\u0119 ko\u0144czy. Pojawia si\u0119 autentyczny tym razem pono\u0107 r\u0119kopis nieznanego utworu. Jeffery Deaver, inicjator zabawy, obwieszcza, \u017ce „By\u0142a to sonata bez tytu\u0142u na fortepian i orkiestr\u0119 kameraln\u0105”. Nieznane dzie\u0142o ma zosta\u0107 wykonane w Waszyngtonie, oczywi\u015bcie przez Felicj\u0119, kt\u00f3ra, cho\u0107 skrzypaczka, twierdzi: „Z klawiszami te\u017c sobie radz\u0119”. Ale jednak by\u0142 w nutach kod, kt\u00f3ry mia\u0142 uruchomi\u0107 mechanizm zag\u0142ady… Jak si\u0119 sko\u0144czy\u0142o? B\u0119d\u0119 mia\u0142a lito\u015b\u0107 i nie powiem…<\/p>\n

No, ale jaka promocja dla Polski i Chopina…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jaki\u015b wysyp ostatnio ksi\u0105\u017cek sensacyjnych osnutych wok\u00f3\u0142 muzyki. Mo\u017ce moda? W Empiku w nowo\u015bciach mocno eksponuj\u0105 powie\u015b\u0107 Dziesi\u0105ta symfonia (czyja, zgadnij, koteczku?), kt\u00f3r\u0105 napisa\u0142 autor hiszpa\u0144ski pod pseudonimem Joseph Gelinek. W\u0142a\u015bnie j\u0105 czytam i pewnie te\u017c o niej par\u0119 s\u0142\u00f3w potem\u00a0dodam. Jednak bli\u017csza koszula cia\u0142u, najpierw rzuci\u0142am si\u0119 na rzecz z Frycem w tytule, czyli […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/277"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=277"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/277\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=277"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=277"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=277"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}