{"id":29,"date":"2007-08-05T20:12:56","date_gmt":"2007-08-05T18:12:56","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=29"},"modified":"2007-09-07T18:49:22","modified_gmt":"2007-09-07T16:49:22","slug":"urok-starszosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2007\/08\/05\/urok-starszosci\/","title":{"rendered":"Niech \u017cyje starszo\u015b\u0107!"},"content":{"rendered":"

Wbrew pozorom to nie b\u0119dzie podj\u0119cie tematu przewijaj\u0105cego si\u0119 w naszych ostatnich pogaduchach, a wynik\u0142ego z wymienienia przeze mnie pewnego filmu Zanussiego. B\u0119dzie to odpowied\u017a na apel Owczarka<\/strong> – bo jak\u017ce odm\u00f3wi\u0107 takiemu pi\u0119knemu zdaniu \u0142aci\u0144sko-g\u00f3ralskiemu (nie wiedzia\u0142am, \u017ce owczarki znaj\u0105 \u0142acin\u0119 \ud83d\ude42 )?
\nStarsi Panowie Dwaj. To jeden z tych artystycznych zwi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re wci\u0105\u017c zdumiewaj\u0105. Idealne porozumienie, idealne zgranie muzyki i s\u0142owa, a i ta muzyka, i to s\u0142owo w najlepszym gatunku. Wdzi\u0119k, dowcip, melancholia, rozmarzenie – ale przede wszystkim po\u0142\u0105czenie dw\u00f3ch, wydawa\u0142oby si\u0119, sprzecznych cech: elitarno\u015b\u0107 i prostota. Szlachetna prostota. Tyle lat min\u0119\u0142o, a wci\u0105\u017c tylu ludzi zna na pami\u0119\u0107 prawie wszystkie piosenki Kabaretu Starszych Pan\u00f3w (sama spotka\u0142am wiele takich os\u00f3b w bardzo r\u00f3\u017cnym wieku). P\u00f3ki tak jest, nie jest \u017ale…<\/p>\n


\nJerzego Wasowskiego, radiowego technika, i spikera Jeremiego Przybor\u0119 po\u0142\u0105czy\u0142o najpierw umi\u0142owanie jazzu, kt\u00f3rego s\u0142uchali razem jeszcze we wrze\u015bniu 1939 roku. Wojna ich rozdzieli\u0142a, ale par\u0119 lat po wojnie zn\u00f3w si\u0119 w radiu spotkali i rozpocz\u0119li wsp\u00f3\u0142prac\u0119 – szcz\u0119\u015bliwie dla siebie i dla nas. Najpierw by\u0142 teatrzyk radiowy „Eterek” (1948-1958), p\u00f3\u017aniej, w 1958 roku, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 siedmioletnia przygoda z Kabaretem Starszych Pan\u00f3w (potem by\u0142y jeszcze „Divertimenta”).
\nDlaczego starsi panowie? Przecie\u017c kiedy zak\u0142adali kabaret, Wasowski mia\u0142 45 lat, Przybora – 43, czyli byli, mo\u017cna powiedzie\u0107, w kwiecie wieku. Przybora opowiada\u0142<\/a>: „Tytu\u0142 tak naprawd\u0119 by\u0142 asekuracyjny – na wypadek, gdyby\u015bmy si\u0119 w tym kabarecie zestarzeli. Zreszt\u0105 Jerzy ju\u017c wtedy mia\u0142 g\u0142ow\u0119 tu i \u00f3wdzie przysypan\u0105 siwizn\u0105. Ja mia\u0142em g\u0142ow\u0119 tu i \u00f3wdzie przysypan\u0105 w\u0142osami i w tych miejscach charakteryzatorka mnie posiwia\u0142a, zgodnie z tekstem: Ju\u017c szron na g\u0142owie, ju\u017c nie to zdrowie…”.
\nTo takie niewinne t\u0142umaczenie. Wszystko – twierdzi\u0142 Pan Jeremi – robili intuicyjnie. Teksty nie by\u0142y \u015bwiadomym szyderstwem z systemu, ale te czasem same si\u0119 po prostu pojawia\u0142y, w formie aluzyjek, ale bardzo dyskretnych. (Mimo to w pewnej sprawie Starsi Panowie okazali si\u0119 prorokami<\/a> \ud83d\ude42 ) Jednak autorzy cz\u0119\u015bciej uciekali w \u015bwiat abstrakcji, bo abstrakcja – m\u00f3wi\u0142 Przybora – nie interesowa\u0142a cenzury. (To prawda, dlatego muzyce dano w tym czasie, po odwil\u017cy, \u015bwi\u0119ty spok\u00f3j.) W istocie ich starszo\u015b\u0107 (starszopa\u0144sko\u015b\u0107?) sugerowa\u0142a: przedwojenno\u015b\u0107, warto\u015bci, inteligencj\u0119, klas\u0119, kindersztub\u0119 po prostu. I poczucie humoru, bo bez niego inteligentny cz\u0142owiek nie istnieje.
\nPani Wasowska wspomina m\u0119\u017ca<\/a>: „By\u0142 cz\u0142owiekiem \u0142atwym we wsp\u00f3\u0142\u017cyciu, poniewa\u017c by\u0142 \u015bwietnie wychowany. To by\u0142 pogodny i r\u00f3wnocze\u015bnie piekielnie smutny facet. Prawdopodobnie bra\u0142o si\u0119 to z ogromnej, \u015bcis\u0142ej wiedzy o tym Bo\u017cym swiecie i z niewiary, \u017ce \u017cywot cz\u0142owieka ma jaki\u015b g\u0142\u0119bszy sens. My\u015bl\u0119, \u017ce dlatego tylu rzeczy si\u0119 uczy\u0142: szuka\u0142 sensu”. By\u0142 cz\u0142owiekiem renesansu: in\u017cynierem d\u017awi\u0119ku, spikerem, aktorem, majsterkowiczem, mia\u0142 zdolno\u015bci graficzne. No i pisa\u0142 piosenki tak, jakby ptaszek \u015bpiewa\u0142. To znaczy pono\u0107 nie by\u0142o to takie pisanie „mozartowskie” (Mozarta obaj uwielbiali, co czasem w tych piosenkach s\u0142ycha\u0107), tylko cyzelowanie, ale efekt by\u0142 taki, jakby te nutki wypada\u0142y z r\u0119kawa. Kojarzymy go g\u0142\u00f3wnie z kabaretem, a napisa\u0142 tego tyle, \u017ce nawet nie zdajemy sobie sprawy, \u017ce to on by\u0142 autorem zupe\u0142nie innego rodzaju hit\u00f3w, i to bardzo r\u00f3\u017cnych: „Warszawa da si\u0119 lubi\u0107”, „Z\u0142oty pier\u015bcionek”, „Lubi\u0119 wrony” czy… „Po ten kwiat czerwony”. Paru mieli\u015bmy takich fantastycznych polskich Gershwin\u00f3w czy Cole Porter\u00f3w – drugim by\u0142 W\u0142adys\u0142aw Szpilman, ale ten by\u0142 regularnie wykszta\u0142conym kompozytorem i pianist\u0105, a Wasowski by\u0142 samoukiem, w co trudno uwierzy\u0107.
\nO piosenkach Starszych Pan\u00f3w Wis\u0142awa Szymborska napisa\u0142a kiedy\u015b<\/a>, \u017ce „nie da si\u0119 ich wykonywa\u0107 histerycznie. \u017badnego egzystencjalnego wycia i \u0142amania krzese\u0142”. A przeze wszystkim \u017cadnego fa\u0142szu. I w s\u0142owach, i w muzyce.
\nNie ma tu miejsca na analizowanie pojedynczych piosenek. Dodam wi\u0119c tylko: kiedy\u015b blogowisko Owczarka szuka\u0142o hymnu w\u0142\u00f3czykij\u00f3w. Nie odzywa\u0142am si\u0119 tam jeszcze wtedy, ale teraz napisz\u0119, \u017ce moim prywatnym Hymnem W\u0142\u00f3czykija jest:
\nNo i jak tu nie jecha\u0107,
\nKiedy tak nowy szlak nas urzeka?
\nKiedy dal oczy wabi,
\nChocia\u017c \u017cal tego, co za nami.
\nNie ma nic bez ryzyka,
\nTylko widz, tylko widz go unika,
\nA kto chce by\u0107 wewn\u0105trz zdarze\u0144,
\nMusi \u017cy\u0107 wci\u0105\u017c z baga\u017cem.
\nMusi mie\u0107 walizeczk\u0119 i koc
\nI latarenk\u0119 na noc.
\nZwr\u00f3\u0107cie uwag\u0119 na te kunsztowne rymy. I jak to jest oddane w muzyce!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wbrew pozorom to nie b\u0119dzie podj\u0119cie tematu przewijaj\u0105cego si\u0119 w naszych ostatnich pogaduchach, a wynik\u0142ego z wymienienia przeze mnie pewnego filmu Zanussiego. B\u0119dzie to odpowied\u017a na apel Owczarka – bo jak\u017ce odm\u00f3wi\u0107 takiemu pi\u0119knemu zdaniu \u0142aci\u0144sko-g\u00f3ralskiemu (nie wiedzia\u0142am, \u017ce owczarki znaj\u0105 \u0142acin\u0119 \ud83d\ude42 )? Starsi Panowie Dwaj. To jeden z tych artystycznych zwi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re wci\u0105\u017c […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}