{"id":3145,"date":"2013-04-05T23:57:48","date_gmt":"2013-04-05T21:57:48","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=3145"},"modified":"2013-04-06T00:47:56","modified_gmt":"2013-04-05T22:47:56","slug":"mocny-lutos-mlody-debussy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2013\/04\/05\/mocny-lutos-mlody-debussy\/","title":{"rendered":"Mocny Lutos, m\u0142ody Debussy"},"content":{"rendered":"

„…w moim osobistym \u017cyciu Debussy r\u00f3wnie\u017c odegra\u0142 bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 i do dzi\u015b dnia jestem \u017carliwym s\u0142uchaczem jego muzyki…” ten cytat z Lutos\u0142awskiego umieszczono jako motto programu dzisiejszego (i jutrzejszego) koncertu w Filharmonii Narodowej. My\u015bl\u0119, \u017ce kompozytorowi chodzi\u0142o raczej o inne utwory ni\u017c kantata Syn marnotrawny<\/em>.<\/p>\n

<\/p>\n

Dobrze jednak by\u0142o pos\u0142ucha\u0107 tej mniej znanej ciekawostki, po prostu z powod\u00f3w poznawczych. Ten dosy\u0107 akademicki utw\u00f3r napisa\u0142 22-letni Debussy, by uzyska\u0107 Prix de Rome<\/a>; by\u0142o to jego trzecie podej\u015bcie, tym razem skuteczne. Tylko bardzo akademickie dzie\u0142a by\u0142y przepustk\u0105 do tej nagrody, kt\u00f3rej nie otrzyma\u0142 np. Ravel. Za to w wi\u0119kszo\u015bci nazwiska stypendyst\u00f3w<\/a> s\u0105 dzi\u015b prawie nieznane. No, s\u0105 wyj\u0105tki: Berlioz, Bizet, siostry Boulanger, Hal\u00e9vy, H\u00e9rold, Ibert, Massenet… z m\u0142odszych tak r\u00f3\u017cne osobowo\u015bci jak Georges Delerue i Henri Dutilleux.<\/p>\n

Kantata Debussy’ego<\/a> do libretta Edouarda Guinanda, opartego na znanej opowie\u015bci biblijnej (a raczej na samej jej ko\u0144c\u00f3wce, czyli powrocie Syna Marnotrawnego do domu), zosta\u0142a napisana bardzo bezpiecznie, jest s\u0142odka jak utwory Saint-Sa\u00ebnsa czy Masseneta w\u0142a\u015bnie, ale ju\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 motywy, kt\u00f3re znamy z p\u00f3\u017aniejszych dzie\u0142, cho\u0107by ten pocz\u0105tkowy; charakterystyczne jest te\u017c zwr\u00f3cenie si\u0119 w stron\u0119 Orientu. Dobrze, \u017ce wyst\u0105pili soli\u015bci francuscy; najs\u0142abszym ogniwem by\u0142 tenor\u00a0 Jean-No\u00ebl Briend o do\u015b\u0107 ostrej barwie (chyba \u017ce by\u0142 dzi\u015b nie przy g\u0142osie). Mi\u0142o, \u017ce <\/em>Fran\u00e7ois Le Roux wci\u0105\u017c trzyma klas\u0119. Jeszcze by\u0142a Norah Amsellem jako matka. W sumie bez pretensji, mi\u0142y odpoczynek po cz\u0119\u015bci pierwszej. Ale za to ta pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 koncertu tak mnie r\u0105bn\u0119\u0142a, \u017ce a\u017c mi si\u0119 nie chcia\u0142o wyj\u015b\u0107 na przerw\u0119, gada\u0107 z kimkolwiek…<\/p>\n

Na pocz\u0105tek koncertu Trzy postludia<\/em> z 1960 r. – utw\u00f3r, kt\u00f3rego sam Lutos\u0142awski z perspektywy raczej nie ceni\u0142. Ja przeciwnie (niedawno zgadali\u015bmy si\u0119 z Krzysztofem Meyerem, \u017ce mamy podobne zdanie o tym utworze) i uwa\u017cam go za co\u015b wi\u0119cej ni\u017c etap przej\u015bciowy mi\u0119dzy Muzyk\u0105 \u017ca\u0142obn\u0105<\/em> a Grami weneckimi<\/em>. Cho\u0107 s\u0105 to na sw\u00f3j spos\u00f3b etiudy stylistyczne. Pierwsze Postludium<\/em><\/a> uderza r\u00f3wnoleg\u0142o\u015bci\u0105 narracji: le\u017c\u0105cymi p\u0142aszczyznami i – na ich tle – pojedynczymi grupami nut, kt\u00f3re zag\u0119szczaj\u0105 si\u0119, by zdominowa\u0107 scen\u0119, i uspokajaj\u0105 si\u0119 z powrotem. Drugie<\/a> to szmer i p\u0119d,\u00a0z pocz\u0105tku troch\u0119 jak II cz\u0119\u015b\u0107\u00a0Koncertu na orkiestr\u0119<\/em>, w dalszej cz\u0119\u015bci zapowiada pewne momenty z Livre pour orchestre<\/em>. Trzecie<\/a> to po prostu, uwa\u017cam, przeb\u00f3j – rytmiczne, wyraziste, z zaskakuj\u0105cymi akcentami, bardzo efektownie si\u0119 ko\u0144czy i a\u017c s\u0142uchacz (taki jak ja, wi\u0119c mo\u017ce troch\u0119\u00a0nietypowy) dziwi si\u0119, \u017ce tak rzadko si\u0119 te Postludia<\/em> wykonuje.<\/p>\n

Trzy po trzech (nie trzy po trzy), wi\u0119c Trois po\u00e8mes d’Henri Michaux<\/em> (1963) –<\/em> i tu mniej dziwi, \u017ce nie wykonuje si\u0119 tego cz\u0119sto: bo trudne, potrzeba dw\u00f3ch dyrygent\u00f3w i poza tym bardzo anga\u017cuje emocjonalnie. Niedawno s\u0142ucha\u0142am tego utworu przez radio (o czym tu wspomina\u0142am), ale nie poruszy\u0142o mnie to a\u017c tak, jak s\u0142uchanie na \u017cywo. Niespokojne, ale estetyczne\u00a0Pens\u00e9es<\/a><\/em> (My\u015bli) nie przygotowuj\u0105 na \u015brodkow\u0105 Le grand combat<\/a><\/em>. O ile troch\u0119 mnie \u015bmiesz\u0105 teksty puszczane ostatnio np. przez Salonena (powiedzia\u0142 np. Agacie Kwieci\u0144skiej z radiowej Dw\u00f3jki, \u017ce cz\u0119sto po kulminacjach w utworach Lutos\u0142awskiego zdarza si\u0119, \u017ce wszystko si\u0119 uspokaja i na statycznym tle graj\u0105 dwa instrumenty – tak jest przyk\u0142adowo w Livre<\/em> – i\u00a0on to widzi jako dw\u00f3jk\u0119 ludzi spaceruj\u0105cych w\u015br\u00f3d ruin), to w tym wypadku uwa\u017cam, \u017ce ten jedyny raz Lutos\u0142awski dotkn\u0105\u0142 dos\u0142owno\u015bci czego\u015b strasznego. Tekst jest niezwykle okrutny, opisuje zagrzewanie do nier\u00f3wnej walki, kibicowanie zwyci\u0119zcy, wreszcie wsp\u00f3lne „szarpanie cia\u0142a na sztuki”\u00a0(dans la marmite de son ventre est un grand secret<\/em>). To wszystko g\u0142osem m\u00f3wionym, szeptem i krzykiem, do tego agresywne brzmienia instrument\u00f3w. Rzecz pisana na kilka lat przed Pasj\u0105<\/em> Pendereckiego. I na koniec przesmutny, pe\u0142en rezygnacji poemat Repose dans le\u00a0Malheur<\/a><\/em>. Te\u017c bardzo estetyczny, jakby dwiema skrajnymi cz\u0119\u015bciami Lutos\u0142awski chcia\u0142 zr\u00f3wnowa\u017cy\u0107 \u015brodkow\u0105. Ale nie da si\u0119.<\/p>\n

Dobrze spisa\u0142 si\u0119 ch\u00f3r FN, orkiestra te\u017c nienajgorzej. Dyrygowa\u0142 Katalo\u0144czyk Ernest Martinez Izquierdo; w Poematach<\/em> ch\u00f3r prowadzi\u0142 jego szef Henryk Wojnarowski. Cieszy, \u017ce frekwencja by\u0142a ca\u0142kiem przyzwoita, cho\u0107 martwi, \u017ce \u017caden z koleg\u00f3w po fachu nie by\u0142 uprzejmy si\u0119 pofatygowa\u0107. Jak kogo\u015b ciekawi, powt\u00f3rka jutro.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„…w moim osobistym \u017cyciu Debussy r\u00f3wnie\u017c odegra\u0142 bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 i do dzi\u015b dnia jestem \u017carliwym s\u0142uchaczem jego muzyki…” ten cytat z Lutos\u0142awskiego umieszczono jako motto programu dzisiejszego (i jutrzejszego) koncertu w Filharmonii Narodowej. My\u015bl\u0119, \u017ce kompozytorowi chodzi\u0142o raczej o inne utwory ni\u017c kantata Syn marnotrawny.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3145"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3145"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3145\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3154,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3145\/revisions\/3154"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3145"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3145"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3145"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}