Niewiele si\u0119 wie o fascynacji Wagnera Polsk\u0105 i jej tragicznymi losami. Dowiedzia\u0142 si\u0119 o niej troch\u0119 wi\u0119cej, gdy uciekinierzy z powstania listopadowego w\u0119drowali przez Europ\u0119 i trafili tak\u017ce do jego rodzinnego Lipska. W 1832 r. wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w wydarzeniu, kt\u00f3re wywar\u0142o na nim wielkie wra\u017cenie. Mia\u0142 wtedy 19 lat.<\/p>\n
<\/p>\n
By\u0142a to uroczysto\u015b\u0107 z okazji rocznicy ustanowienia Konstytucji 3 Maja, zorganizowana przez grup\u0119 polskich emigrant\u00f3w. W Lipsku przyjmowano ich z otwartymi ramionami, powsta\u0142 nawet specjalny komitet, by im pomaga\u0107. Spotkali si\u0119 3 maja 1832 r. w restauracji gdzie\u015b pod Wiedniem, wynaj\u0119li orkiestr\u0119 d\u0119t\u0105, kt\u00f3ra gra\u0142a im pie\u015bni powsta\u0144cze, sami z ni\u0105 \u015bpiewali i bez ko\u0144ca dyskutowali. Wagnerowi tak si\u0119 to wbi\u0142o w pami\u0119\u0107, \u017ce po 40 latach relacjonowa\u0142 ten wiecz\u00f3r we wspomnieniach\u00a0Mein Leben<\/em>, cytuj\u0105c nawet, \u017ce s\u0142owem, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej tam pada\u0142o, by\u0142o s\u0142owo „oiczisna” (pisownia orygina\u0142u).<\/p>\n M\u0142ody kompozytor\u00a0wcze\u015bniej ju\u017c \u015bledzi\u0142 z podziwem zwyci\u0119stwa wojsk powsta\u0144czych i \u017ca\u0142owa\u0142 ich przegranej. Gdy resztki oddzia\u0142\u00f3w polskiej armii przyby\u0142y do Lipska, patrzy\u0142 na Polak\u00f3w jak na bohater\u00f3w. Zafascynowa\u0142a go zw\u0142aszcza posta\u0107 hr. Wincentego Tyszkiewicza. Dzi\u0119ki kontaktami z nim i jego otoczeniem uczestniczy\u0142 w owym trzeciomajowym spotkaniu, kt\u00f3re mia\u0142o charakter zamkni\u0119ty. Nie tylko go ono wzruszy\u0142o, lecz zap\u0142odni\u0142o muzycznie, cho\u0107 efekty, powiedzmy szczerze, nie by\u0142y szczeg\u00f3lnie oryginalne – s\u0105 dzi\u015b tylko \u015bwiadectwem ideowo\u015bci m\u0142odego kompozytora.<\/p>\n Pod wp\u0142ywem kontakt\u00f3w z Polakami napisa\u0142 wi\u0119c najpierw dwa polonezy, oba w D-dur. Jeden z nich, na cztery r\u0119ce<\/a>, zosta\u0142 wydany w tym samym 1832 r. jako op. 2 (przez pewien czas Wagner opusowa\u0142 swoje utwory). Dziarski, i owszem, ale czy kto\u015b by w tym dostrzeg\u0142 przysz\u0142ego autora Tristana i Izoldy<\/em>? Drugi, na fortepian solo<\/a>, jest jeszcze prostszy, powiedzia\u0142abym nawet – prymitywniejszy (trio jest oparte na tym samym materiale, co w polonezie na cztery r\u0119ce), i nawet m\u0142ody kompozytor nie zdecydowa\u0142 si\u0119 go wyda\u0107; ujrza\u0142 \u015bwiat\u0142o dzienne w druku dopiero w 1977 r.<\/p>\n W tym samym czasie Wagner wzi\u0105\u0142 si\u0119 za dzie\u0142o wi\u0119ksze – uwertur\u0119 Polonia<\/em>. Tu ju\u017c sz\u0142o mu wolniej, sko\u0144czy\u0142 utw\u00f3r cztery lata p\u00f3\u017aniej, a jego prawykonanie odby\u0142o si\u0119 w Kr\u00f3lewcu. Wrzucam to nagranie<\/a>, bo to ju\u017c totalne multikulti: utw\u00f3r z polskimi motywami niemieckiego kompozytora, orkiestra z Hongkongu, dyrygent (nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c dzi\u015b) urodzony w Bejrucie, o do\u015b\u0107 skomplikowanym \u017cyciorysie<\/a>, a wrzuci\u0142 niemiecki u\u017cytkownik YouTube. Nie wiem, czy musz\u0119 tu dok\u0142adniej opowiada\u0107, gdzie jest jaki motyw, bo przecie\u017c Witaj, Maj, Trzeci Maj<\/em> na pewno rozpoznajecie, Mazurka D\u0105browskiego<\/em> (lekko zmodyfikowanego i chwilami „na dwa”) pewnie te\u017c. Mniej rozpoznawalna wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie jest trzecia melodia, kt\u00f3ra rozpoczyna si\u0119 o 4’25” – Wion\u0105\u0142 wiatr b\u0142ogi przez Lechit\u00f3w ziemie<\/em>, czyli tzw. Litwinka<\/em> – pie\u015b\u0144 legion\u00f3w litewskich. Og\u00f3lnie – c\u00f3\u017c, nie jest to wielkie dzie\u0142o, ale ju\u017c do\u015b\u0107 sprawne warsztatowo, z wp\u0142ywami beethovenowskimi, ale posmakiem romantycznym.<\/p>\n No i to s\u0105 polonica wagnerowskie. Ale by\u0142 jeszcze jeden projekt. M\u0142ody Wagner by\u0142 zaprzyja\u017aniony z literatem Heinrichem Laube, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 dyrektorem teatr\u00f3w w Wiedniu i Lipsku. Laube by\u0142 tak\u017ce entuzjast\u0105 Polak\u00f3w i zamarzy\u0142o mu si\u0119, \u017ce razem z przyjacielem stworz\u0105 oper\u0119 Ko\u015bciuszko<\/em>. Napisa\u0142 libretto i da\u0142 je Wagnerowi. Ten pocz\u0105tkowo si\u0119 zapali\u0142, ale w ko\u0144cu zrezygnowa\u0142. R\u00f3\u017cne s\u0105 pogl\u0105dy na to, dlaczego ostatecznie nie zechcia\u0142 napisa\u0107 tej opery. Zaskakuj\u0105ca, i nigdzie indziej niespotykana, jest rzecz opowiedziana przez niejakiego Mariana Dienstla we wst\u0119pie (kt\u00f3ry mo\u017cna przeczyta\u0107 tutaj<\/a>)\u00a0do t\u0142umaczenia eseju Wagnera Opera i dramat<\/em>. Ot\u00f3\u017c powo\u0142uje si\u0119 on na rozmow\u0119 (nie swoj\u0105) z Wagnerem pod koniec jego \u017cycia, z kt\u00f3rej wynika, \u017ce jakie\u015b fragmenty muzyki mog\u0142y powsta\u0107! C\u00f3\u017c, nawet je\u015bli rzeczywi\u015bcie powsta\u0142y, to zagin\u0119\u0142y w pomroce dziej\u00f3w.<\/p>\n W ka\u017cdym razie Wagnerowi po latach zwi\u0105zane z Polakami wspomnienia by\u0142y tak bliskie, \u017ce nie do\u015b\u0107, \u017ce tak pi\u0119knie opisa\u0142 je w Mein Leben<\/em>, ale te\u017c uda\u0142o mu si\u0119 wygrzeba\u0107 partytur\u0119 Polonii<\/em> z domowych przepastnych archiw\u00f3w, zam\u00f3wi\u0107 przepisanie g\u0142os\u00f3w i wykona\u0107. Potem zn\u00f3w na lata s\u0142uch o niej zagin\u0105\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Niewiele si\u0119 wie o fascynacji Wagnera Polsk\u0105 i jej tragicznymi losami. Dowiedzia\u0142 si\u0119 o niej troch\u0119 wi\u0119cej, gdy uciekinierzy z powstania listopadowego w\u0119drowali przez Europ\u0119 i trafili tak\u017ce do jego rodzinnego Lipska. W 1832 r. wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w wydarzeniu, kt\u00f3re wywar\u0142o na nim wielkie wra\u017cenie. Mia\u0142 wtedy 19 lat.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3181"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3181"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3181\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3183,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3181\/revisions\/3183"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}