Pi\u0119\u0107 lat temu Sinfonia Iuventus, tak\u017ce pod batut\u0105 Moniki Woli\u0144skiej, r\u00f3wnie\u017c otwiera\u0142a Ogrody Muzyczne i by\u0142 to koncert inauguruj\u0105cy jej dzia\u0142alno\u015b\u0107. Dzi\u015b na pocz\u0105tek litewskiej prezydencji gra\u0142a program litewsko-polski. Ale w\u0142a\u015bciwie prawie ca\u0142kiem polski.<\/p>\n
<\/p>\n
No bo przecie\u017c kompozytor litewski Vytautas Bacevi\u010dius<\/a> by\u0142 rodzonym bratem polskiej kompozytorki Gra\u017cyny Bacewicz. Jak to si\u0119 sta\u0142o? By\u0142o w tym domu (w \u0141odzi) czworo rodze\u0144stwa, matka by\u0142a Polk\u0105, ojciec Litwinem. Obaj synowie poczuwali si\u0119 do litewsko\u015bci (z tym, \u017ce najstarszy z rodze\u0144stwa, Kiejstut, pozosta\u0142 w \u0141odzi, gdzie do p\u00f3\u017anych lat by\u0142 cenionym pedagogiem), a obie c\u00f3rki, Gra\u017cyna i poetka Wanda – do polsko\u015bci. Nie przeszkadza\u0142o to temu, \u017ce Gra\u017cyna z Witoldem\/Vytautasem \u015bwietnie si\u0119 rozumieli i wiele korespondowali, po polsku oczywi\u015bcie. Oboje byli interesuj\u0105cymi osobowo\u015bciami kompozytorskimi, cho\u0107 talent Gra\u017cyny by\u0142 bli\u017cszy niemal klasycznej dyscyplinie.<\/p>\n Co za\u015b do kompozytora uwa\u017canego za czo\u0142owego tw\u00f3rc\u0119 litewskiego, Mikalojusa Konstantinasa \u010ciurlionisa<\/a>, by\u0142 on oczywi\u015bcie urodzonym Litwinem, ale jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 litewskiej inteligencji nie zna\u0142 litewskiego, m\u00f3wi\u0142 tylko po polsku. W Polsce zreszt\u0105 studiowa\u0142 i tu zmar\u0142 (pochowano go jednak w Wilnie). Litewskiego zacz\u0105\u0142 si\u0119 uczy\u0107 dopiero pod koniec \u017cycia pod wp\u0142ywem \u017cony poetki. Tego zreszt\u0105 dowiedzia\u0142am si\u0119 stosunkowo niedawno, podczas zwiedzania jego domu urodzenia<\/a> w Wilnie (w angielskiej Wiki jest o tym, w polskiej nie ma).<\/p>\n Taki wi\u0119c program zabrzmia\u0142 dzi\u015b w namiocie na dziedzi\u0144cu Zamku Kr\u00f3lewskiego, uzupe\u0142niony przez Tryptyk \u015bl\u0105ski<\/em> Lutos\u0142awskiego. Nie dziwi\u0119 si\u0119, \u017ce Lutos nie znosi\u0142 go i nazywa\u0142 cha\u0142tur\u0105 stalinowsk\u0105 – jest to utw\u00f3r niezbyt zr\u0119cznie napisany, bo g\u0119sta orkiestra przykrywa brzmienie sopranu (chyba \u017ce jest nag\u0142o\u015bnione jak dzi\u015b), a poza tym jest w tym co\u015b sztucznego: wychodzi na estrad\u0119 pa\u0144cia i ludowe melodyjki wy\u015bpiewuje operowym g\u0142osem z wibracj\u0105. Marta Boberska zrobi\u0142a to oczywi\u015bcie pi\u0119knie, ale na sztuczno\u015b\u0107 tego nic nie mog\u0142a poradzi\u0107.<\/p>\n Na pocz\u0105tku jednak by\u0142 Po\u00e8me \u00c9lectrique <\/em>Bacevi\u010diusa. Utw\u00f3r, grywany ju\u017c zreszt\u0105 wcze\u015bniej w Polsce, wbrew tytu\u0142owi nie zawiera \u017cadnej elektroniki – zreszt\u0105 powsta\u0142 w 1932 r. Trzeba to widzie\u0107 raczej jako kolejny wykwit \u00f3wczesnej mi\u0142o\u015bci artyst\u00f3w do techniki, jak Odlewnia stali<\/em> Moso\u0142owa czy Stalowy krok<\/em> Prokofiewa. Neoklasyczna rytmiczno\u015b\u0107 zbli\u017ca go do tw\u00f3rczo\u015bci siostry, ale jej dzie\u0142o – wykonana po przerwie Muzyka na smyczki, tr\u0105bki i perkusj\u0119<\/em> –\u00a0jest bardziej przejrzyste i logicznie zbudowane (p\u00f3\u017aniejsze zreszt\u0105 o \u0107wier\u0107 wieku). Na koniec ci\u0119\u017cka artyleria – d\u0142ugi i dziwny poemat symfoniczny Morze<\/a><\/em> \u010ciurlionisa, troch\u0119 z pogranicza, bo jeszcze wyrastaj\u0105cy z neoromantyzmu, ale ju\u017c nie\u015bmia\u0142o tu i \u00f3wdzie cieniem impresjonizmu pobrzmiewaj\u0105cy. Cho\u0107 szczerze powiem, \u017ce malarstwo \u010ciurlionisa wydaje mi si\u0119 bardziej interesuj\u0105ce i odkrywcze.<\/p>\n PS. Jutro mia\u0142a na Ogrodach \u015bpiewa\u0107 Olga Pasiecznik, ale jest chora i recital prze\u0142o\u017cono na 17 lipca.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pi\u0119\u0107 lat temu Sinfonia Iuventus, tak\u017ce pod batut\u0105 Moniki Woli\u0144skiej, r\u00f3wnie\u017c otwiera\u0142a Ogrody Muzyczne i by\u0142 to koncert inauguruj\u0105cy jej dzia\u0142alno\u015b\u0107. Dzi\u015b na pocz\u0105tek litewskiej prezydencji gra\u0142a program litewsko-polski. Ale w\u0142a\u015bciwie prawie ca\u0142kiem polski.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3365"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3365"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3365\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3367,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3365\/revisions\/3367"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}