Kto by si\u0119 spodziewa\u0142, \u017ce koncert zawieraj\u0105cy muzyk\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z Turcj\u0105 b\u0119dzie przypomina\u0142 s\u0142ynne noworoczne koncerty z Wiednia? A w pewnym sensie tak by\u0142o. Zreszt\u0105 sam Emre Arac\u0131, dyrygent i autor aran\u017cacji, w swoim komentarzu u\u017cy\u0142 nie bez kozery takiego por\u00f3wnania.<\/p>\n
<\/p>\n
Koncert by\u0142 wydarzeniem dyplomatycznym zorganizowanym przez ambasad\u0119 tureck\u0105 we wsp\u00f3\u0142pracy z Uniwersytetem Muzycznym\u00a0z okazji 90. rocznicy proklamowania Republiki Tureckiej i takiej\u017c rocznicy podpisania traktatu przyja\u017ani mi\u0119dzy Polsk\u0105 i Turcj\u0105. W przysz\u0142ym roku z kolei b\u0119dziemy obchodzi\u0107 600-lecie stosunk\u00f3w dyplomatycznych polsko-tureckich i w zwi\u0105zku z t\u0105 rocznic\u0105 organizowany jest\u00a0Rok Polski w Turcji (czego przedsmakiem by\u0142 koncert, na kt\u00f3ry kilka miesi\u0119cy temu pojecha\u0142am do Stambu\u0142u).<\/p>\n
Wspomniany wy\u017cej dyrygent, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 orkiestr\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 ze student\u00f3w UMFC,\u00a0jest r\u00f3wnie\u017c muzykologiem – mo\u017cna o nim przeczyta\u0107 tutaj<\/a> – i zapowiada\u0142 ka\u017cdy utw\u00f3r kompetentnie, wyczerpuj\u0105co i z wdzi\u0119kiem. M\u00f3wi\u0142 po angielsku, a t\u0142umaczenie wcze\u015bniej przygotowanego tekstu odczytywa\u0142a jedna ze skrzypaczek. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce z gatunkiem marsza tureckiego kojarzy\u0107 si\u0119 mo\u017ce Mozart czy Beethoven, a nawet Weber<\/a>. \u017baden z nich jednak w programie si\u0119 nie znalaz\u0142, cho\u0107 koncert rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 rzecz\u0105 bardzo znan\u0105: Marche pour la c\u00e9r\u00e9monie des Turcs<\/a><\/em> Lully’ego, kt\u00f3ry orkiestra (tylko smyczkowa) rozpocz\u0119\u0142a sama, a w \u015brodku wkroczy\u0142 dyrygent machaj\u0105c do rytmu instrumentem janczarskim z dzwoneczkami na kiju. Ale tylko w tym jednym utworze (paradoksalnie napisanym dla francuskiego dworu, ale na wizyt\u0119 tureck\u0105)\u00a0zosta\u0142 on u\u017cyty. Reszta by\u0142a ju\u017c grana wy\u0142\u0105cznie na instrumentach smyczkowych, ale jaka\u017c zaskakuj\u0105ca.<\/p>\n Ma\u0142o kto zapewne wie, \u017ce znany tw\u00f3rca operowy Gaetano Donizetti mia\u0142 starszego brata Giuseppe<\/a>, koleg\u0119 po fachu, kt\u00f3ry zatrudni\u0142 si\u0119 na dworze\u00a0su\u0142tana tureckiego Mahmuda II<\/a>. Ten by\u0142 wielbicielem muzyki europejskiej i zarazi\u0142 tym swego syna i nast\u0119pc\u0119<\/a>, dla kt\u00f3rego z kolei marsza napisa\u0142 autor \u0141ucji z Lammermoor<\/em>. Na dworze tureckim go\u015bcili muzycy z Europy i to ju\u017c sta\u0142o si\u0119 tradycj\u0105 – od Liszta (kt\u00f3ry mia\u0142 w programie m.in. Chopina) po Ignacego Friedmana.<\/p>\n Po\u0142ow\u0119 programu po\u015bwi\u0119cono kompozytorom europejskim pisz\u0105cym dla Turk\u00f3w, drug\u0105 – tw\u00f3rcom tureckim nawi\u0105zuj\u0105cym do muzyki europejskiej. Drugi syn<\/a> Mahmuda II, kt\u00f3ry panowa\u0142 po \u015bmierci pierwszego, sam by\u0142 r\u00f3wnie\u017c kompozytorem – jego Zaproszenie do walca<\/a><\/em> inne jest od Weberowskiego, ale\u00a0na sw\u00f3j spos\u00f3b\u00a0wdzi\u0119czne. Wyj\u0105tkiem stylistycznym by\u0142a przesmutna (czy\u017cby przeczucie?)\u00a0modlitwa<\/a> napisana przez\u00a0\u00f3wczesnego g\u0142\u00f3wnego muezzina, Rifata Beya, na ceremoni\u0119 koronacyjn\u0105 tragicznej postaci, jak\u0105 by\u0142 Murad V<\/a> – jak si\u0119 okazuje, tak\u017ce kompozytor, autor ok. tysi\u0105ca utwor\u00f3w (w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych pono\u0107 s\u0105 i mazurki); wiele z nich dopiero czeka na odkrycie. Nieprawdopodobne, \u017ce w tym ponurym po\u0142o\u017ceniu, gdy nie wolno mu by\u0142o cho\u0107by wyjrze\u0107 za mury pa\u0142acu nad Bosforem, pisa\u0142 tak pogodne walce przypominaj\u0105ce te tworzone przez rodzin\u0119 Strauss\u00f3w, jak np.\u00a0ten<\/a>. Muzyk\u0119 pisa\u0142y te\u017c c\u00f3rki su\u0142tan\u00f3w, jak np. Fehime Sultan<\/a>, kt\u00f3ra zmar\u0142a na wygnaniu w Nicei.<\/p>\n Niesamowite koleje losu. Tu jeszcze par\u0119 przyk\u0142ad\u00f3w: Marcia favorita del Gran Sultano Mahmud II<\/a><\/em> Giuseppe Donizettiego, niestety w wersji na keyboard (podobno z upodobaniem grywaj\u0105 go… Szwedzi), Lisztowskie opracowanie marsza jego brata<\/a>, marsz jeszcze innego W\u0142ocha<\/a> zatrudnionego u Turk\u00f3w (cytaty z God save the King<\/em> i Rule Britannia<\/em> podane w sosie tureckim) oraz\u00a0polka autorstwa baletmistrza francuskiego Charlesa d’Alberta, dzia\u0142aj\u0105cego w Londynie (tu w zaskakuj\u0105cym<\/a> kontek\u015bcie). A tutaj <\/a>jeszcze film o panu Arac\u0131, niestety po turecku, ale za to jest tam i muzyka, i pokazane partytury.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kto by si\u0119 spodziewa\u0142, \u017ce koncert zawieraj\u0105cy muzyk\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z Turcj\u0105 b\u0119dzie przypomina\u0142 s\u0142ynne noworoczne koncerty z Wiednia? A w pewnym sensie tak by\u0142o. Zreszt\u0105 sam Emre Arac\u0131, dyrygent i autor aran\u017cacji, w swoim komentarzu u\u017cy\u0142 nie bez kozery takiego por\u00f3wnania.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3658"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3658"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3658\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3660,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3658\/revisions\/3660"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3658"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3658"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3658"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}