{"id":38,"date":"2007-09-02T12:04:48","date_gmt":"2007-09-02T10:04:48","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=38"},"modified":"2007-09-24T14:05:46","modified_gmt":"2007-09-24T12:05:46","slug":"wdziek-starej-forteklapy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2007\/09\/02\/wdziek-starej-forteklapy\/","title":{"rendered":"Wdzi\u0119k starej forteklapy"},"content":{"rendered":"

Drogie Blogowisko, zaniedba\u0142am Was troch\u0119 ostatnio, na co si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o wiele przyczyn – nie tylko du\u017co imprez, jak s\u0142usznie pisze mt7<\/strong>, ale tak\u017ce ostatnie dopieszczanie ksi\u0105\u017ceczki<\/a>, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie posz\u0142a ju\u017c do druku. Produkt finalny ma by\u0107 gotowy przed Warszawsk\u0105 Jesieni\u0105, w ramach festiwalu promocja, b\u0119dzie pewnie i druga, ale za jaki\u015b czas.
\nMam wi\u0119c nadziej\u0119, \u017ce mi to zaniedbanie wybaczycie, i \u017ce wybaczycie mi r\u00f3wnie\u017c, i\u017c nie podejm\u0119 tematu proszk\u00f3w do prania, Marii Koterbskiej, Eweliny Flinty czy nawet Sz\u0142a dzieweczka do laseczka<\/em> \ud83d\ude06 , tylko jak rasowy blogger zajm\u0119 si\u0119 tematem wi\u0105\u017c\u0105cym si\u0119 z moimi niedawnymi prze\u017cyciami.<\/p>\n


\nW pi\u0105tek sko\u0144czy\u0142 si\u0119 festiwal Chopin i jego Europa. Jednym z jego sta\u0142ych (po trzeciej edycji ju\u017c to mo\u017cna powiedzie\u0107) element\u00f3w jest wykonywanie Chopina na instrumentach z epoki. To takie szczeg\u00f3lne upodobanie Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, kt\u00f3ry ma ju\u017c swoj\u0105 ma\u0142\u0105 kolekcj\u0119: Erarda z 1849 r., Pleyela z 1848 (na tych dw\u00f3ch ostatnich markach Chopin grywa\u0142, z Pleyelem, zarazem niez\u0142ym kompozytorem, by\u0142 nawet zaprzyja\u017aniony), a w tym roku doszed\u0142 jeszcze Graf – wsp\u00f3\u0142czesna kopia tzw. instrumentu schubertowskiego z 1819 r. NIFC regularnie wydaje p\u0142yty z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Chopina gran\u0105 na tych instrumentach: nam\u00f3wi\u0142 ju\u017c na nagrania Fou Ts’onga (Mazurki<\/em>), Nelsona Goernera (Ballady<\/em> plus trzy Nokturny<\/em>), Dang Thai Sona z Orkiestr\u0105 XVIII Wieku (koncerty fortepianowe), Ka-Ling Colleen Lee (Polonez-Fantazja<\/em>, Fantazja<\/em>, Sonata h-moll<\/em>, pojedyncze mazurki i preludia), Wojciecha \u015awita\u0142\u0119 (Preludia<\/em>) i Tatian\u0119 Szebanow\u0105 (Walce<\/em>, Barkarola<\/em>, Berceuse<\/em>, Ecossaises<\/em>).<\/p>\n

Zwykle te\u017c na festiwalu wyst\u0119puj\u0105 rozmaici piani\u015bci, dla kt\u00f3rych kontakt z dawnym instrumentem jest now\u0105 przygod\u0105 (w tym roku Michel Dalberto, kt\u00f3ry ca\u0142kiem zr\u0119cznie poradzi\u0142 sobie z Grafem) lub codzienno\u015bci\u0105 (\u015bwietny Rosjanin Alexander Melnikov, kt\u00f3ry wyst\u0105pi\u0142 z zespo\u0142em Concerto Koln, i – po raz drugi ju\u017c – znakomity Kristian Bezuidenhout z Orkiestr\u0105 XVIII Wieku). S\u0142ynna orkiestra Fransa Bruggena przyje\u017cd\u017ca na festiwal co roku na par\u0119 koncert\u00f3w; tym razem mia\u0142a zako\u0144czy\u0107 cykl chopinowski wykonaniem drobnych utwor\u00f3w na fortepian i orkiestr\u0119, ale z powodu choroby Goernera program zosta\u0142 zmieniony i Janusz Olejniczak zagra\u0142 na Erardzie (to ju\u017c dla niego te\u017c nie pierwszyzna) Koncert f-moll<\/em>. Jest wi\u0119c pretekst, aby przyjechali zn\u00f3w za rok, co mnie bardzo cieszy.
\nUwielbiam t\u0119 orkiestr\u0119. Co roku wydaje si\u0119, \u017ce to ju\u017c ich ostatni przyjazd, bo Bruggen, cho\u0107 jeszcze nie taki stary (73 lata), jest bardzo schorowany, chodzi zgi\u0119ty wp\u00f3\u0142 i dyryguje na siedz\u0105co. Ale nic to! W w\u0105t\u0142ym ciele wielki duch. Ja mawiam, \u017ce tej orkiestrze jestem w stanie wybaczy\u0107 nawet jak gra nier\u00f3wno czy komu\u015b si\u0119 kiksnie. W ich graniu jest przestrze\u0144, swoboda, ciep\u0142y stosunek do muzyki. Pewnie \u017ce s\u0105 zespo\u0142y lepsze, wytresowane do b\u00f3lu. Ale ten jest bardzo ludzki, i to jest jego przewaga.
\nW og\u00f3le kiedy s\u0142ucham orkiestr instrument\u00f3w z epoki graj\u0105cych np. Beethovena (Bezuidenhout z zespo\u0142em Bruggena gra\u0142 III <\/em>i IV Koncert fortepianowy<\/em>), widz\u0119, \u017ce paradoksalnie, poza moc\u0105 brzmienia wi\u0119ksz\u0105 u orkiestr wsp\u00f3\u0142czesnych, wiele stracili\u015bmy. Dopiero s\u0142ycha\u0107 w\u0142a\u015bciwe proporcje w samej orkiestrze, a tym bardziej mi\u0119dzy fortepianem a orkiestr\u0105: d\u017awi\u0119k fortepianu nie wybija\u0142 si\u0119 tak i nie zag\u0142usza\u0142 zespo\u0142u, mo\u017cna by\u0142o wys\u0142ysze\u0107 (czasem wr\u0119cz odkry\u0107) wszystkie rozmowy i przekomarzania si\u0119 solisty z poszczeg\u00f3lnymi instrumentami, a w\u0142a\u015bnie u Beethovena jest ich bardzo du\u017co. Nie m\u00f3wi\u0105c o tym, \u017ce brzmienie niekt\u00f3rych d\u0119ciak\u00f3w, np. oboju, o wiele bardziej mi si\u0119 podoba w wersji dawniejszej ni\u017c wsp\u00f3\u0142czesnej, zbyt ostrej jak na m\u00f3j gust.
\nGraj\u0105c na instrumentach z epoki mo\u017cna lepiej zrozumie\u0107 charakter muzyki. Sama te\u017c kiedy\u015b spr\u00f3bowa\u0142am. Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce na festiwalu muzyki dawnej w Starym S\u0105czu, podczas ostatniej edycji prowadzonej przez Marcina Bornusa-Szczyci\u0144skiego (potem przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 ze swoimi koncepcjami do Jaros\u0142awia), podczas uroczystego zako\u0144czenia festiwalu, kiedy „salonowy” koncert na pi\u0119trze restauracji „Marysie\u0144ka” przechodzi\u0142 ju\u017c p\u0142ynnie w fina\u0142owy bankiet, szef artystyczny zapragn\u0105\u0142, by kto\u015b na dziewi\u0119tnastowiecznym fortepianie, przywiezionym z Krakowa przez Mart\u0119 Czarny-Kaczmarsk\u0105, zagra\u0142 Chopina. Niestety obecni byli sami specjali\u015bci od baroku. Pad\u0142o wi\u0119c na mnie \ud83d\ude00 Siad\u0142am i zagra\u0142am Ko\u0142ysank\u0119<\/em>. Jak\u017ce\u017c to by\u0142 inny kontakt z Chopinem ni\u017c ten, jakiego do\u015bwiadcza\u0142am dotychczas pod klawiszami! Trzeba by\u0142o si\u0119 do tego przyzwyczai\u0107, ale wra\u017cenie by\u0142o bardzo pozytywne.
\nSk\u0105d wi\u0119c tytu\u0142 tej notki? St\u0105d, \u017ce w uchu tradycjonalisty stary fortepian brzmi jak zdezelowana forteklapa (jak si\u0119 m\u00f3wi\u0142o w szkole). Bo wielu jest takich, co tych brzmie\u0144 nie znosz\u0105. M\u00f3j ojciec mawia\u0142, \u017ce to rz\u0119polenie i \u017ce oni fa\u0142szuj\u0105 (instrumenty barokowe graj\u0105 w du\u017co ni\u017cszym stroju, klasyczne – ju\u017c w wy\u017cszym, ale te\u017c troch\u0119 ni\u017cszym ni\u017c wsp\u00f3\u0142czesny). Powiada\u0142, \u017ce kompozytorzy na pewno cieszyliby si\u0119 z dzisiejszych instrument\u00f3w i gdyby je znali, nigdy nie tkn\u0119li tych starych – przywo\u0142ywa\u0142 przyk\u0142ad Beethovena, kt\u00f3rego uwielbia\u0142, a kt\u00f3ry jako rasowy pianista wygl\u0105da\u0142 wszelkich fortepianowych nowinek. Podobnie zreszt\u0105 Chopin.
\nTo prawda, na pewno wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci by kompozytor\u00f3w ucieszy\u0142y. Ale ich nie znali i pisali na okre\u015blone instrumenty. Pisali wi\u0119c w\u0142a\u015bciwie ca\u0142kiem inn\u0105 muzyk\u0119 ni\u017c ta, kt\u00f3r\u0105 zwykle s\u0142yszymy. Inna sprawa, \u017ce prawdziwi arty\u015bci wspaniale zagraj\u0105 na wszystkich rodzajach instrument\u00f3w…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Drogie Blogowisko, zaniedba\u0142am Was troch\u0119 ostatnio, na co si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o wiele przyczyn – nie tylko du\u017co imprez, jak s\u0142usznie pisze mt7, ale tak\u017ce ostatnie dopieszczanie ksi\u0105\u017ceczki, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie posz\u0142a ju\u017c do druku. Produkt finalny ma by\u0107 gotowy przed Warszawsk\u0105 Jesieni\u0105, w ramach festiwalu promocja, b\u0119dzie pewnie i druga, ale za jaki\u015b czas. Mam wi\u0119c nadziej\u0119, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}