Ze \u015bwiata warszawskojesiennego, z towarzystwa m\u0142odych ludzi i antura\u017cu Hali nr 5 Studia T\u0119cza trafi\u0142am wczoraj wieczorem do towarzystwa \u0105 \u0119, w kreacjach i garniturach, w wi\u0119kszo\u015bci innego ni\u017c zwykle spotykam w Filharmonii Narodowej. (Nic dziwnego, skoro ceny bilet\u00f3w wynosi\u0142y od 250 do 350 z\u0142 – nawet na Zachodzie takie ceny to curiosum; wej\u015bci\u00f3wki kosztowa\u0142y pono\u0107 50 z\u0142, ale w szerszej sprzeda\u017cy ich nie by\u0142o.) No c\u00f3\u017c, ale warto by\u0142o.<\/p>\n
Filharmonicy Berli\u0144scy byli w Warszawie ostatni raz 17 lat temu, a Simon Rattle nieco p\u00f3\u017aniej (wyznawa\u0142 wtedy „Kocham Szymanowskiego!” i zabiera\u0142 si\u0119 do nagrywania serii jego dzie\u0142 z orkiestr\u0105 Birmingham, kt\u00f3r\u0105 w\u00f3wczas jeszcze kierowa\u0142). Wtedy jeszcze trudniej by\u0142o pojecha\u0107 do Berlina, \u017ceby ich pos\u0142ucha\u0107, teraz jest du\u017co \u0142atwiej – bardzo nam si\u0119 odleg\u0142o\u015bci europejskie zmniejszy\u0142y. Rozmawia\u0142am przed koncertem\u00a0z paroma osobami, kt\u00f3re stwierdzi\u0142y, \u017ce ju\u017c tyle razy s\u0142ucha\u0142y tej orkiestry, \u017ce teraz nie musz\u0105 i\u015b\u0107 na koncert, zw\u0142aszcza\u00a0za tak\u0105 cen\u0119 (ten ostatni argument ca\u0142kowicie rozumiem). Ale kreacja, jak\u0105 muzycy przedstawili wczoraj, by\u0142a niesamowita.<\/p>\n
Najpierw II Symfonia<\/em> Beethovena, jedno z jego najpogodniejszych dzie\u0142. Brzmienie mi\u0119kkie i lekkie, precyzja ogromna, cho\u0107 nie jaka\u015b pora\u017caj\u0105ca (z lekka niepewne wej\u015bcie waltorni w pewnym momencie przypomnia\u0142o, \u017ce za pulpitami siedz\u0105 ludzie, a nie maszyny), tempa idealne, Rattle niemal ta\u0144cz\u0105cy na podium. Ale po tym, jak muzycy wprawili nas w mi\u0142y nastr\u00f3j, jaki zwrot o 180 stopni po przerwie! IV Symfonia<\/em> Szostakowicza. Ta, kt\u00f3ra przez dziesi\u0119ciolecia le\u017ca\u0142a w szufladzie, niewykonana, a kompozytor nie chcia\u0142 nigdy w og\u00f3le o niej m\u00f3wi\u0107. Powsta\u0142a w strasznym roku 1936, trwa ponad godzin\u0119 (w wykonaniu Berli\u0144czyk\u00f3w – godzin\u0119 i kwadrans) i jest obrazem tego, co w\u00f3wczas prze\u017cywa\u0142 autor – przera\u017cenia, zagro\u017cenia, odczucia tchnienia lodowatego, polarnego zimna, ale i desperackiego sarkazmu (st\u0105d te\u017c zaskakuj\u0105cy fina\u0142 z\u0142o\u017cony z samych cyrkowych wyg\u0142up\u00f3w, z b\u0142aze\u0144skich wykrzywie\u0144 i grania na nosie; bardzo mahlerowska jest ta symfonia). Ju\u017c sam pocz\u0105tek, przera\u017caj\u0105cy szybki marsz, kt\u00f3ry nazywam „marszem si\u0142 z\u0142a”, uderza\u0142 po uszach. W tym utworze dopiero wyrazi\u0142a si\u0119 niesamowita wirtuozeria tej orkiestry (jest taki bardzo szybki fragment w pierwszej cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ry by\u0142 po prostu piorunuj\u0105cy), jak r\u00f3wnie\u017c umiej\u0119tno\u015b\u0107 budowania nastroj\u00f3w. To, co zrobi\u0142 z t\u0105 symfoni\u0105 Rattle, by\u0142o po prostu genialne. I pierwszy raz widzia\u0142am takie zjawisko, \u017ceby tego typu publiczno\u015b\u0107, biznesowa raczej ni\u017c meloma\u0144ska, zamilk\u0142a na minut\u0119 po zako\u0144czeniu utworu i po prostu wstrzyma\u0142a dech. Jak on to zrobi\u0142, nie wiem. Bis\u00f3w nie by\u0142o, bo by\u0107 nie mog\u0142o. Wszystkim polecam – jak tylko mo\u017cecie, wys\u0142uchajcie w poniedzia\u0142ek retransmisji w radiowej Dw\u00f3jce (19:05).<\/p>\n Dodam jeszcze, \u017ce pono\u0107 ludzie Deutsche Banku, kt\u00f3rzy stanowili du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tej publiczno\u015bci, zostali przez firm\u0119 przeszkoleni, jak si\u0119 zachowa\u0107 na koncercie (m.in. \u017ceby nie klaska\u0107 mi\u0119dzy cz\u0119\u015bciami). To rozumiem!<\/p>\n O konferencji prasowej napisz\u0119 na podstawie relacji z drugiej r\u0119ki, od kole\u017canki, bo sama by\u0142am w tym czasie na WJ. Ot\u00f3\u017c podkre\u015blano, \u017ce jest to koncert polityczny, jedyny, kt\u00f3ry Berli\u0144czycy grali na tym tournee za granic\u0105 (s\u0105 na trasie krajowej), a to w podzi\u0119ce za to, \u017ce „zacz\u0119\u0142o sie w Gda\u0144sku”, \u017ce to dzi\u0119ki Polsce i wydarzeniom sprzed\u00a020 lat\u00a0upad\u0142 mur berli\u0144ski i rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 zmiana. \u017be s\u0105 Polsce wdzi\u0119czni i \u017ce wci\u0105\u017c prosz\u0105 j\u0105 o wybaczenie. Tyle pani ambasador Niemiec. Co m\u00f3wi\u0142 Simon Rattle, mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 tutaj<\/a> i tutaj<\/a>. Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105co brzmi tu projekt wykonania cyklu utwor\u00f3w Lutos\u0142awskiego. Tutaj<\/a> jeszcze kilka s\u0142\u00f3w koncertmistrza, p. Daniela Stabrawy. Musia\u0142am si\u0119 naszuka\u0107 tych filmik\u00f3w na stronie „GW”, bo cho\u0107 jeszcze wczoraj istnia\u0142 na niej ca\u0142y serwis po\u015bwi\u0119cony koncertowi, dzi\u015b ju\u017c nie istnieje. Recenzja jaka\u015b? Szkoda gada\u0107. By\u0142o, min\u0119\u0142o. Bardzo zabawne zw\u0142aszcza w zestawieniu ze s\u0142owami Rattle’a o „najbardziej muzykalnym narodzie”…<\/p>\n