{"id":401,"date":"2009-10-07T12:29:03","date_gmt":"2009-10-07T10:29:03","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=401"},"modified":"2020-10-16T14:50:52","modified_gmt":"2020-10-16T12:50:52","slug":"miasto-beethovena-i-schumanna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2009\/10\/07\/miasto-beethovena-i-schumanna\/","title":{"rendered":"Miasto Beethovena i Schumanna"},"content":{"rendered":"

Jak m\u0105drzy ludzie si\u0119 skrzykn\u0105 i maj\u0105 do\u015b\u0107 determinacji, mog\u0105 niejedno uratowa\u0107. Tak by\u0142o w Bonn nie tylko z Beethovenfest przywr\u00f3conym melomanom po dziesi\u0119ciu latach, ale i z Schumannhaus, niegdy\u015b zak\u0142adem dla ob\u0142\u0105kanych na \u00f3wczesnym przedmie\u015bciu Endenich (dzi\u015b dzielnica miasta), w kt\u00f3rym Schumann sp\u0119dzi\u0142 ostatnie dwa lata \u017cycia i zmar\u0142. Ot\u00f3\u017c budynek zosta\u0142 w 1945 r. mocno zbombardowany i podnios\u0142y si\u0119 g\u0142osy, by go zburzy\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie przeciwstawiono si\u0119 temu i go odbudowano. Dzi\u015b jest tu centralna miejska biblioteka muzyczna, odbywaj\u0105 si\u0119 koncerty kameralne, a w dw\u00f3ch salkach, kt\u00f3re niegdy\u015b przys\u0142ugiwa\u0142y Schumannowi, urz\u0105dzono niewielkie, symboliczne w\u0142a\u015bciwie\u00a0muzeum pami\u0105tek po kompozytorze, jego wspania\u0142ej \u017conie Klarze i wybitnych przyjacio\u0142ach: Brahmsie i skrzypku Josephie Joachimie. Je\u015bli kto\u015b jeszcze nie widzia\u0142, to zdj\u0119cia s\u0105 tutaj<\/a>. Swoj\u0105 drog\u0105 to smutne, \u017ce Klara jest tu tak obecna, a gdy Robert tu przebywa\u0142, mia\u0142a od jego lekarza prowadz\u0105cego, a zarazem szefa kliniki dr Richarza zakaz odwiedzania m\u0119\u017ca. Mieszka\u0142a z dzie\u0107mi nadal w D\u00fcsseldorfie, poprzednim miejscu pracy Roberta (odwiedzi\u0142a go ostatecznie raz). Odwiedzali go natomiast Brahms i Joachim w\u0142a\u015bnie, czasem wychodzili z nim na miasto i spacerowali w pobli\u017cu pomnika Beethovena, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie Robert wywalczy\u0142.<\/p>\n

Dom zosta\u0142 zbudowany ok. 1790 r. i pocz\u0105tkowo by\u0142 po prostu rezydencj\u0105 wiejsk\u0105; w 1844 r. dr Richarz j\u0105 zakupi\u0142 i stworzy\u0142 w niej „prywatne sanatorium”, pono\u0107 w\u00f3wczas stosowano nowoczesne metody leczenia. Pocz\u0105tkowo przebywa\u0142o tam 15 pacjent\u00f3w, za czas\u00f3w pobytu\u00a0Schumanna – ju\u017c 30. Schumann trafi\u0142 tam po pr\u00f3bie samob\u00f3jczej (pr\u00f3bowa\u0142 utopi\u0107 si\u0119 w Renie) i pozosta\u0142 na w\u0142asne \u017c\u0105dania. Czy komponowa\u0142 – w gruncie rzeczy nie wiadomo, bo du\u017co papier\u00f3w spali\u0142 w piecyku w swoim pokoju. Zachowa\u0142 si\u0119 tylko chora\u0142<\/a>, a tak\u017ce akompaniament do jednego z kaprys\u00f3w Paganiniego. Schumann zmar\u0142 w\u0142a\u015bciwie w wyniku manii prze\u015bladowczej: zacz\u0105\u0142 si\u0119 panicznie ba\u0107, \u017ce go truj\u0105, w zwi\u0105zku z czym nie jad\u0142 prawie nic i byle przezi\u0119bienie go skosi\u0142o. Ale sk\u0105d jego ob\u0142\u0119d si\u0119 wzi\u0105\u0142 – nie wiadomo. Ju\u017c wiele dysertacji na ten temat powsta\u0142o, eksponuj\u0105cych r\u00f3\u017cne teorie.<\/p>\n

Ma\u0142\u0105 kolekcj\u0119 pami\u0105tek w Schumannhaus podarowa\u0142 mu\u00a0pewien kolekcjoner; cz\u0119\u015b\u0107 z nich pochodzi od syna Schumanna Ferdynanda, cz\u0119\u015b\u0107 od c\u00f3rki Eugenii. Schumannowie mieli o\u015bmioro dzieci, jeden z syn\u00f3w zmar\u0142 w niemowl\u0119ctwie, inny jako 27-latek, ostatni Felix, urodzony ju\u017c po hospitalizowaniu Roberta, prze\u017cy\u0142 tylko 25 lat; z syn\u00f3w najd\u0142u\u017cej \u017cy\u0142 Ludwig (51 lat) w\u0142a\u015bnie Ferdynand (42 lata). Klara prze\u017cy\u0142a\u00a0prawie wszystkich. C\u00f3rki mia\u0142y wi\u0119cej szcz\u0119\u015bcia: Maria i Eugenia do\u017cy\u0142y 86 i 87 lat, dzia\u0142aj\u0105c jako nauczycielki muzyki (obie niezam\u0119\u017cne), Eliza prze\u017cy\u0142a 85 lat, tylko Julia \u017cy\u0142a kr\u00f3cej: 27 lat (wysz\u0142a za W\u0142ocha i zd\u0105\u017cy\u0142a urodzi\u0107 dwoje dzieci; Eliza mia\u0142a czworo,\u00a0a Ferdynand a\u017c siedmioro).<\/p>\n

Pani szefowa, kt\u00f3ra nas oprowadzi\u0142a, \u017cali\u0142a si\u0119, \u017ce ci\u0105gle musi opowiada\u0107 o chorobie Schumanna zamiast o tym, \u017ce wielkim kompozytorem by\u0142. C\u00f3\u017c – g\u0142\u00f3wnym miejscem Schumanna pozostaje Zwickau, gdzie si\u0119 urodzi\u0142. Ale pami\u0119\u0107 o nim w Bonn te\u017c jest wzruszaj\u0105ca.<\/p>\n

Inaczej jest w Beethovenhaus – to w\u0142a\u015bnie jest g\u0142\u00f3wne miejsce Beethovena dzi\u015b. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce jest to pewien przemys\u0142, nie jest to miejsce tak domowe, tylko normalne muzeum z wieloma pami\u0105tkami; mo\u017cna zwiedza\u0107 z przewodnikiem, mo\u017cna wypo\u017cyczy\u0107 audioguide’a, o czym wspominam, bo kiedy jako niezorientowana w obyczajach sama si\u0119gn\u0119\u0142am po takiego, dosta\u0142am po \u0142apie od starszego pana, kt\u00f3ry je wydawa\u0142. Specyficzne nawi\u0105zanie do szorstkiego charakteru Beethovena? \ud83d\ude09\u00a0 Ale pami\u0105tki s\u0105 cenne, rozmieszczone w niewielkich pokoikach, o kt\u00f3rych rozmiarach wspomina\u0142<\/a> tu 60jerzy<\/strong>. Wra\u017cenie robi zw\u0142aszcza kolekcja r\u00f3\u017cnych rozmiar\u00f3w tr\u0105bek, kt\u00f3re przyjaciel Beethovena Johann Nepomuk M\u00e4lzl (ten od wynalazku metronomu; Beethoven „sportetowa\u0142” go dobrotliwie w II cz\u0119\u015bci VIII Symfonii<\/em>) zrobi\u0142 mu w nadziei, \u017ce u\u0142atwi mu to porozumiewanie si\u0119 z otoczeniem. Na audioguide’zie mo\u017cna pos\u0142ucha\u0107 pr\u00f3bek, jak Beethoven s\u0142ysza\u0142, kiedy dokonywano prawykonania V Symfonii<\/em>, a jak, kiedy wykonano Dziewi\u0105t\u0105<\/em>. Wra\u017cenie jest wstrz\u0105saj\u0105ce. Kole\u017canka z radia rumu\u0144skiego skusi\u0142a si\u0119 na p\u0142yt\u0119 z takimi przyk\u0142adami: do radiowej audycji to rzeczywi\u015bcie mo\u017ce by\u0107 \u015bwietne. W sklepiku sprzedaje si\u0119 te\u017c p\u0142yty nagrane na znajduj\u0105cych si\u0119 w muzeum instrumentach Beethovena – alt\u00f3wce i fortepianie (ostatni by\u0142 marki znanego nam Conrada Grafa; stoi tu te\u017c fortepian Broadwooda).<\/p>\n

W muzeum s\u0105 te\u017c koncerty i wystawy czasowe, ale chwal\u0105 si\u0119 tu te\u017c „cyfrowym domem Beethovena” (okre\u015blenie z polskiej wersji miejscowej ulotki; coraz cz\u0119\u015bciej mo\u017cna spotka\u0107 w muzeach informacje po polsku, co, nie powiem, jest bardzo mi\u0142e) – stron\u0105<\/a>, kt\u00f3ra rzeczywi\u015bcie jest bardzo przyzwoicie zrobiona. Mo\u017cna wi\u0119c pochodzi\u0107 po muzeum wirtualnie<\/a>, a poza tym jest jeszcze jedna ciekawostka, kt\u00f3r\u0105 zwiedzili\u015bmy. Ot\u00f3\u017c w piwnicy mo\u017cna obejrze\u0107 wizualizacj\u0119<\/a> fragment\u00f3w Fidelia<\/em> pt. Fidelio XXI w.<\/em> – dwudziestominutowy kola\u017c z\u0142o\u017cony ze wst\u0119pu, pierwszej arii Florestana, ko\u0144cowym wej\u015bciu\u00a0i ujawnieniu si\u0119 Leonory oraz fina\u0142owym duecie bohater\u00f3w, gdzie bez przerwy rozbrzmiewa rym Brust\/Lust<\/em>. Ka\u017cd\u0105 z g\u0142\u00f3wnych postaci symbolizuje abstrakcyjna forma poruszaj\u0105ca si\u0119 po ekranie; pono\u0107 mo\u017cna cz\u0119\u015bciowo nimi samemu sterowa\u0107 (nie zauwa\u017cy\u0142am, by te operacje przynosi\u0142y skutki). Rozumiem pomys\u0142, ale wykonanie mnie nie zachwyca, a dla dzieciak\u00f3w, dla kt\u00f3rych zapewne w du\u017cym stopniu jest to przeznaczone, 20 minut to ju\u017c i tak za d\u0142ugo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak m\u0105drzy ludzie si\u0119 skrzykn\u0105 i maj\u0105 do\u015b\u0107 determinacji, mog\u0105 niejedno uratowa\u0107. Tak by\u0142o w Bonn nie tylko z Beethovenfest przywr\u00f3conym melomanom po dziesi\u0119ciu latach, ale i z Schumannhaus, niegdy\u015b zak\u0142adem dla ob\u0142\u0105kanych na \u00f3wczesnym przedmie\u015bciu Endenich (dzi\u015b dzielnica miasta), w kt\u00f3rym Schumann sp\u0119dzi\u0142 ostatnie dwa lata \u017cycia i zmar\u0142. Ot\u00f3\u017c budynek zosta\u0142 w 1945 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/401"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=401"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/401\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9326,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/401\/revisions\/9326"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}