{"id":406,"date":"2009-10-16T00:48:13","date_gmt":"2009-10-15T22:48:13","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=406"},"modified":"2009-10-16T00:48:13","modified_gmt":"2009-10-15T22:48:13","slug":"habent-sua-fata-violinae","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2009\/10\/16\/habent-sua-fata-violinae\/","title":{"rendered":"Habent sua fata violinae"},"content":{"rendered":"

Nie jest to bardzo poprawna \u0142acina, bo skrzypce za czas\u00f3w rzymskich nie istnia\u0142y. Ale nie szkodzi. Te skrzypce, kt\u00f3re zabrzmi\u0105<\/a> 20 pa\u017adziernika w Filharmonii Cz\u0119stochowskiej i nast\u0119pnego dnia w Operze Narodowej, maj\u0105 bardzo bujn\u0105 histori\u0119. Mo\u017ce nie a\u017c tak dramatyczn\u0105, jak ta opisana w pami\u0119tnym filmie Purpurowe skrzypce<\/a><\/em>, ale trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce dosta\u0142y si\u0119 one w r\u0119ce w\u0142a\u015bnie tego artysty, kt\u00f3ry w tym filmie pod\u0142o\u017cy\u0142 d\u017awi\u0119k instrumentu, a nawet pokaza\u0142 si\u0119 na ekranie (w orkiestrze) w jednym z epizod\u00f3w.<\/p>\n

Joshua Bell sprzeda\u0142 swojego poprzedniego stradivariusa, \u017ceby kupi\u0107 tego w\u0142a\u015bnie, zwanego Gibson ex Huberman. Nie b\u0119d\u0119 tu powtarza\u0107 historii skrzypiec dwukrotnie kradzionych wielkiemu Bronis\u0142awowi Hubermanowi<\/a> – mo\u017cna j\u0105 przeczyta\u0107 w dzisiejszym „Du\u017cym Formacie” (linku do tego nie ma jeszcze, jak b\u0119dzie, to podrzuc\u0119), a tak\u017ce w „Rzepie”. <\/a>Ciekawsze (i smutne) jest to, co powtarza si\u0119 zar\u00f3wno w reporta\u017cu z „DF”, jak w tek\u015bciku w „Rzepie”: \u017ce Huberman jest w Polsce zapomniany.<\/p>\n

Ale troch\u0119 si\u0119 temu nie dziwi\u0119. Jego nagrania chodzi\u0142y w radiu jeszcze za mojego dzieci\u0144stwa – wychowa\u0142am si\u0119 na jego wykonaniu Koncertu<\/em> Beethovena, nikt nigdy nie gra\u0142 tego – nie \u015bpiewa\u0142 – tak jak on, co by\u0142o s\u0142ycha\u0107 nawet w takim nieremasterowanym nagraniu, cho\u0107 orkiestra brzmia\u0142a jak cymba\u0142ki. (Kiedy\u015b w rozmowie z prof. Bardinim zgada\u0142o si\u0119, \u017ce i on, i m\u00f3j ojciec – obaj \u0142odzianie – mieli szcz\u0119\u015bcie by\u0107 na tym samym wyst\u0119pie Hubermana przed wojn\u0105 w \u0141odzi, gdzie gra\u0142 w\u0142a\u015bnie Beethovena.) Ale potem ju\u017c ich nie odtwarzano.\u00a0C\u00f3\u017c, by\u0142 „syjonist\u0105” (zak\u0142ada\u0142 w latach 30. Palesty\u0144sk\u0105 Orkiestr\u0119 Symfoniczn\u0105, kt\u00f3ra potem przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w Filharmoni\u0119 Izraelsk\u0105; wielu muzyk\u00f3w, tak\u017ce z Filharmonii Warszawskiej, ocali\u0142 tym samym od \u015bmierci) i „kosmopolit\u0105”, jako jeden z pierwszych or\u0119downik\u00f3w – jak to nazywa\u0142 – Stan\u00f3w Zjednoczonych Europy lub Paneuropy. Takie by\u0142o jego marzenie, kt\u00f3remu po\u015bwi\u0119ci\u0142 wiele energii (dla tej sprawy r\u00f3wnie\u017c chwyci\u0142 za pi\u00f3ro), a kt\u00f3re dzi\u015b si\u0119 spe\u0142nia; w\u0142a\u015bciwie Huberman powinien by\u0107 patronem – jednym z patron\u00f3w – Unii Europejskiej. Co interesuj\u0105ce, skrzypek doszed\u0142 do tego maj\u0105c na wzgl\u0119dzie sprawy czysto praktyczne: zafascynowa\u0142 si\u0119 t\u0105 ide\u0105 po pierwszym pobycie w Stanach Zjednoczonych, gdzie obserwowa\u0142 korzy\u015bci wynikaj\u0105ce ze stanowej\u00a0unii gospodarczej.<\/p>\n

Z nagraniami jest nie za bardzo, wrzuc\u0119 to<\/a>, no i jeszcze to<\/a>, i niestety ckliwy do\u015b\u0107 nokturn<\/a> Chopina (c\u00f3\u017c, tak si\u0119 wtedy gra\u0142o), i Koncert<\/em> Czajkowskiego<\/a>. No i mo\u017ce jeszcze to<\/a> dla udokumentowania polskiego patriotyzmu Hubermana. Bo przy tym ca\u0142ym „syjonizmie” i „kosmopolityzmie” on by\u0142 prawdziwym polskim patriot\u0105; wspomaga\u0142 odrestaurowanie domu Chopina w \u017belazowej Woli, pomaga\u0142 te\u017c Szymanowskiemu.<\/p>\n

Fakt, \u017ce jego skrzypce zabrzmi\u0105 w Cz\u0119stochowie w tamtejszej filharmonii, kt\u00f3ra zosta\u0142a wybudowana na miejscu zburzonej przez hitlerowc\u00f3w synagogi, jest bardzo wymowny. A w Warszawie zabrzmi\u0105 na rzecz powstaj\u0105cego Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich. Bilety, sprzedawane w kasie nr 4,\u00a0s\u0105 do\u015b\u0107 drogie (150, 200 i 250 z\u0142), ale studenci i emeryci p\u0142ac\u0105 po\u0142ow\u0119, a w ko\u0144cu doch\u00f3d idzie na szlachetny cel. Orkiestra TW i Gabriel Chmura tak\u017ce nic za ten koncert nie wezm\u0105, a dyrektor D\u0105browski udost\u0119pni\u0142 sal\u0119 r\u00f3wnie\u017c za darmo. A Bell? S\u0142ysza\u0142am go na \u017cywo jeszcze z poprzednim instrumentem. Ciekawam, jak gra na TYM.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie jest to bardzo poprawna \u0142acina, bo skrzypce za czas\u00f3w rzymskich nie istnia\u0142y. Ale nie szkodzi. Te skrzypce, kt\u00f3re zabrzmi\u0105 20 pa\u017adziernika w Filharmonii Cz\u0119stochowskiej i nast\u0119pnego dnia w Operze Narodowej, maj\u0105 bardzo bujn\u0105 histori\u0119. Mo\u017ce nie a\u017c tak dramatyczn\u0105, jak ta opisana w pami\u0119tnym filmie Purpurowe skrzypce, ale trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce dosta\u0142y si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/406"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=406"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/406\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=406"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=406"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=406"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}