{"id":428,"date":"2009-12-03T23:27:08","date_gmt":"2009-12-03T22:27:08","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=428"},"modified":"2009-12-03T23:27:08","modified_gmt":"2009-12-03T22:27:08","slug":"50-lat-od-wielkiego-bum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2009\/12\/03\/50-lat-od-wielkiego-bum\/","title":{"rendered":"50 lat od Wielkiego Bum"},"content":{"rendered":"

Czy kto\u015b z Was by\u0142 kiedy\u015b na urodzinach utworu muzycznego? Ja te\u017c nie by\u0142am, do dzisiaj. W warszawskim Uniwersytecie Muzycznym obchodzono 50. urodziny pierwszego polskiego autonomicznego utworu na ta\u015bm\u0119, powsta\u0142ego w Studiu Eksperymentalnym Polskiego Radia: Etiudy na jedno uderzenie w talerz<\/em> W\u0142odzimierza Koto\u0144skiego. Mo\u017cna tego nied\u0142ugiego dzie\u0142ka pos\u0142ucha\u0107 na tej stronie<\/a>. Wszystkie d\u017awi\u0119ki brzmi\u0105ce w nim wywodz\u0105 si\u0119 faktycznie z jednego d\u017awi\u0119ku czynela.<\/p>\n

Kompozytor opowiada\u0142, jak w\u00f3wczas pracowano. D\u017awi\u0119ki przepuszczane przez filtr, ze zmianami pr\u0119dko\u015bci czy dynamiki, montowano – na ten dwuminutowy utworek przypad\u0142o, jak twierdzi, z tysi\u0105c sklejek; niekt\u00f3re mia\u0142y ledwie centymetr d\u0142ugo\u015bci. Artystyczna obr\u00f3bka skrawaniem, wyra\u017caj\u0105c si\u0119 w stylu Eugeniusza Rudnika. Ta\u015bm\u0119 ci\u0119\u0142o si\u0119 pod k\u0105tem i skleja\u0142o w\u00f3wczas jeszcze po prostu klejem; dopiero p\u00f3\u017aniej szef Studia Eksperymentalnego J\u00f3zef Patkowski przywi\u00f3z\u0142 z zagranicy mn\u00f3stwo rolek tzw. lepiku. Potem zgrywa\u0142o si\u0119 po dwie warstwy d\u017awi\u0119k\u00f3w; w sumie by\u0142o ich cztery. Oczywi\u015bcie mono, bo w\u00f3wczas jeszcze magnetofon\u00f3w stereo nie by\u0142o. Praca nad utworem trwa\u0142a ze trzy miesi\u0105ce, po 5-8 godzin dziennie. W dziedzinie monta\u017cu, wspomina\u0142 Koto\u0144ski, korzysta\u0142 z do\u015bwiadcze\u0144, jakich nabra\u0142 przy wcze\u015bniejszej pracy w Wytw\u00f3rni Film\u00f3w Dokumentalnych, gdzie robi\u0142 muzyk\u0119.<\/p>\n

Tam spotka\u0142 in\u017cyniera Krzysztofa Szlifirskiego. I on wspomina\u0142 dawne czasy. W WFD odbywa\u0142 praktyk\u0119 dyplomow\u0105 i zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z kompozytorem i dyrygentem Andrzejem Markowskim, kt\u00f3ry w\u00f3wczas tworzy\u0142 tam muzyk\u0119 do filmu pt.\u00a0Historia jednego my\u015bliwca<\/em>, o polskim pilocie w RAF. Tworzyli razem d\u017awi\u0119ki u\u017cywaj\u0105c aparatury pomiarowej. I to w\u0142a\u015bnie Markowski powiedzia\u0142 mu o powstaniu Studia Eksperymentalnego. Szlifirski zg\u0142osi\u0142 si\u0119 tam – i w\u0142a\u015bciwie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce stopniowo zaprojektowa\u0142 to studio: konstruowa\u0142 urz\u0105dzenia przetwarzaj\u0105ce, a nawet metalowe rusztowanie, na kt\u00f3rym umieszcza\u0142o si\u0119 te wszystkie \u017celazne skrzynki.<\/p>\n

Jedna taka skrzynka – staro\u017cytny filtr – stan\u0119\u0142a w foyer UM obok paru starych, ale jarych magnetofon\u00f3w studyjnych szpulowych oraz mikrofonu i paru instrument\u00f3w (w tym oczywi\u015bcie talerza). To by\u0142a instalacja pt. Zr\u00f3b sobie Etiud\u0119<\/em>: ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 spr\u00f3bowa\u0107 i dowiedzie\u0107 si\u0119, jak to si\u0119 robi\u0142o. Po drugiej stronie foyer sta\u0142 komputer, na kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107 to samo. Ale tym razem ludzie interesowali si\u0119 raczej tamt\u0105, zabytkow\u0105 stron\u0105.<\/p>\n

I by\u0142 te\u017c koncert. Kilkoro student\u00f3w ju\u017c wcze\u015bniej przygotowa\u0142o utwory na podstawie partytury Etiudy<\/em>, kt\u00f3r\u0105 Koto\u0144ski sporz\u0105dzi\u0142 po zako\u0144czeniu utworu, podmieniaj\u0105c tylko d\u017awi\u0119ki. Etiuda<\/em> tradycyjnie odtworzona zabrzmia\u0142a oczywi\u015bcie na pocz\u0105tek, a po niej kolejny utw\u00f3r Koto\u0144skiego, Mikrostruktury<\/em>, i pochodz\u0105cy z tych czas\u00f3w film Jana Lenicy tak\u017ce z muzyk\u0105 Koto\u0144skiego, Nowy Janko Muzykant<\/a><\/em>. By\u0142a te\u017c perkusyjna improwizacja na temat Etiudy<\/em>, a tak\u017ce kompozycja Edwarda Sielickiego La Belle Epoque<\/em>, wykonana przez kompozytora z udzia\u0142em d\u0119tego instrumentu elektronicznego, tzw. wind controller<\/em>. Wreszcie na koniec zn\u00f3w Koto\u0144ski: Aela<\/em> z 1970 r. (mo\u017cna jej pos\u0142ucha\u0107 tutaj<\/a>) oraz zn\u00f3w talerz: najpierw jedno uderzenie na \u017cywo, a potem kompozycja Koto\u0144skiego, ale tym razem „zagrana” w czasie rzeczywistym na komputerze przez Krzysztofa Czaj\u0119, pomys\u0142odawc\u0119 ca\u0142ego projektu.<\/p>\n

To by\u0142y prawdziwe urodziny. Nawet cz\u0119stowano urodzinowymi cukierkami z talerza firmy Paiste. No i, jak to na urodzinach, by\u0142o familiarnie: impreza nigdzie nie reklamowana, tylko dla os\u00f3b zaproszonych i ewentualnie dla student\u00f3w, jakby si\u0119 kt\u00f3ry zaciekawi\u0142. Tak sobie my\u015bl\u0119, \u017ce jeszcze troch\u0119 os\u00f3b m\u00f3g\u0142 ten wiecz\u00f3r zainteresowa\u0107, no, ale jak impreza rodzinna, to rodzinna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy kto\u015b z Was by\u0142 kiedy\u015b na urodzinach utworu muzycznego? Ja te\u017c nie by\u0142am, do dzisiaj. W warszawskim Uniwersytecie Muzycznym obchodzono 50. urodziny pierwszego polskiego autonomicznego utworu na ta\u015bm\u0119, powsta\u0142ego w Studiu Eksperymentalnym Polskiego Radia: Etiudy na jedno uderzenie w talerz W\u0142odzimierza Koto\u0144skiego. Mo\u017cna tego nied\u0142ugiego dzie\u0142ka pos\u0142ucha\u0107 na tej stronie. Wszystkie d\u017awi\u0119ki brzmi\u0105ce w […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/428"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=428"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/428\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=428"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}