Wci\u0105\u017c zimno. Co robi\u0107 w tak\u0105 pogod\u0119, kiedy ma si\u0119 nagle troch\u0119 czasu i nigdzie nie musi si\u0119 wychodzi\u0107? Najlepiej uda\u0107 si\u0119 w wirtualn\u0105 egzotyczn\u0105 podr\u00f3\u017c. Mo\u017cna i muzyczn\u0105. Jordi Savall co i rusz nas w takowe zabiera. Skorzysta\u0142am wi\u0119c z okazji i przes\u0142ucha\u0142am w ko\u0144cu najnowsze rzeczy, kt\u00f3re do mnie dotar\u0142y.<\/p>\n
Trudno doprawdy za tym Jordim nad\u0105\u017cy\u0107 – wci\u0105\u017c co\u015b nowego wydaje. Teraz te\u017c, ledwie pokaza\u0142 si\u0119 na naszym rynku Istanbul<\/em>, ju\u017c mamy kolejn\u0105 pozycj\u0119 z serii album\u00f3w-ksi\u0105g, a tym razem ksi\u0119ga jest rekordowa: w twardej oprawie mie\u015bci si\u0119 ponad 560 stron i trzy p\u0142yty! Nie to, \u017ceby a\u017c tyle by\u0142o tam tre\u015bci, cho\u0107 jest kilka ciekawych esej\u00f3w historycznych (no i oczywi\u015bcie teksty utwor\u00f3w muzycznych); obj\u0119to\u015b\u0107 jest taka dzi\u0119ki temu, \u017ce ca\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a pomieszczona w siedmiu j\u0119zykach: francuskim, angielskim, okcyta\u0144skim, hiszpa\u0144skim, katalo\u0144skim, niemieckim i w\u0142oskim.<\/p>\n Najpierw jednak mo\u017ce par\u0119 s\u0142\u00f3w o wcze\u015bniejszej p\u0142ycie<\/a> („tylko” jedna CD). Tu Savall zn\u00f3w zaprosi\u0142 muzyk\u00f3w z Orientu – Turk\u00f3w i Ormian, Arab\u00f3w i Izraelczyka (Yair Dalal na ud). No i wiele rzeczy przypomina Jerozolim\u0119<\/em>, zw\u0142aszcza, \u017ce s\u0105 tu i rzeczy sefardyjskie. Jako\u015bciowo pi\u0119knie si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 utwory symbolizuj\u0105ce spo\u0142eczno\u015b\u0107 ormia\u0144sk\u0105, w kt\u00f3rych dominuje mi\u0119kkie i przesmutne brzmienie duduka. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jednak zawarto\u015bci p\u0142yty pochodzi ze zbioru Ksi\u0119ga Nauki i Muzyki<\/em> (wyd. w 1710 r.) Dimitrie Cantemira, mo\u0142dawskiego ksi\u0119cia, kt\u00f3ry przez wiele lat mieszka\u0142 w Stambule i zbiera\u0142 tureck\u0105 muzyk\u0119 tradycyjn\u0105. Savall wykorzysta\u0142 ju\u017c niekt\u00f3re z tych utwor\u00f3w w albumie Orient Occident<\/em>, ale tutaj s\u0105 one na pierwszym planie. W sumie s\u0142ucha si\u0119 tego przyjemnie.<\/p>\n Nowy za\u015b album-ksi\u0119ga to Le Royaume oubli\u00e9<\/a><\/em>, po\u015bwi\u0119cony tragicznym dziejom Okcytanii i katar\u00f3w. Sprawa szlachetna – oddanie ho\u0142du pami\u0119ci wymordowanych wyznawc\u00f3w swoistego po\u0142\u0105czenia chrze\u015bcija\u0144stwa i manicheizmu, wrogich klerowi i Ko\u015bcio\u0142owi (i to by\u0142o oczywi\u015bcie najwi\u0119ksz\u0105 zbrodni\u0105). Og\u00f3lnie troch\u0119 przera\u017ca, gdy sobie wyobrazi\u0107 \u017cycie wed\u0142ug katarskiej wizji \u015bwiata, kt\u00f3ra uznawa\u0142a, \u017ce \u015bwiat jest z natury z\u0142y, \u017ce z\u0142e s\u0105 kontakty fizyczne ludzi i zwierz\u0105t, \u017ce ludzie powinni by\u0107 ubodzy itp. Upraszczam bardzo, ale by\u0142 to jednak \u015bwiatopogl\u0105d fanatyczny, kt\u00f3ry zderzy\u0142 si\u0119 z innym fanatyzmem – i ten mocniejszy musia\u0142 zwyci\u0119\u017cy\u0107. Pozosta\u0142a pi\u0119kna legenda i\u00a0wspania\u0142a tw\u00f3rczo\u015b\u0107 trubadur\u00f3w. Na tych dzie\u0142ach\u00a0w najwi\u0119kszym stopniu\u00a0opar\u0142 swoj\u0105 kompilacj\u0119 Savall (dominuje Guilhem de Tudela, autor pierwszej cz\u0119\u015bci poematu Chanson de la Croisade Albigeoise<\/em>). Tu ju\u017c egzotycznego Orientu jest du\u017co mniej: na pocz\u0105tku improwizacja na motywach bu\u0142garskich (istnieje teoria, \u017ce ruch katar\u00f3w wywi\u00f3d\u0142 si\u0119 z ruchu bu\u0142garskich bogomilc\u00f3w), potem pojedyncze utwory zn\u00f3w sefardyjskie (tu na pewien czas schronili si\u0119 \u017bydzi hiszpa\u0144scy, p\u00f3ki ich i st\u0105d nie wygoniono) i drobny akcent arabski – Okcytania by\u0142a przez pewien czas\u00a0„lustrzanym odbiciem Al-Andalous” (jak pisze Savall). Na ko\u0144cu za\u015b w zwi\u0105zku z ostatnimi katarami w Konstantynopolu wracamy do muzyki tureckiej.<\/p>\n Trzy albumy to mo\u017ce troch\u0119 za du\u017co, bo ju\u017c w pewnym momencie wydaje si\u0119 nam to wszystko nu\u017c\u0105ce. No i w charakterystycznej savallowskiej manierze, kt\u00f3ra ma wielu zwolennik\u00f3w, ale i przeciwnik\u00f3w. Jednak wielu daje si\u0119 zaczarowa\u0107 takiej muzyce i to przede wszystkim dla nich s\u0105 te p\u0142yty. R\u00f3\u017cne s\u0105 tam zabiegi, kt\u00f3re s\u0105 dla mnie do\u015b\u0107 zabawne: z jednego zreszt\u0105 Savall t\u0142umaczy si\u0119 we wst\u0119pie, \u017ce je\u015bli kt\u00f3ry\u015b z tekst\u00f3w trubadur\u00f3w zachowa\u0142 si\u0119 bez melodii, podk\u0142adali j\u0105 pod inne, co pono\u0107 by\u0142o stosowan\u0105 praktyk\u0105; tak wi\u0119c utw\u00f3r okre\u015blony na p\u0142ycie A per pauc de chantar<\/em> Peire Vidala \u015bpiewane jest na powszechnie znan\u0105 melodi\u0119 Can vei la lauzeta mover<\/em> <\/a>Bernarta de Ventadorna (co zreszt\u0105 nie jest zaznaczone), utw\u00f3r instrumentalny Fanfare de Croisade<\/em> to estampie pt. Seigneur sachiez<\/a><\/em> Thibauta de Champagne (tematycznie si\u0119 to przynajmniej zgadza, bo to pie\u015b\u0144 na krucjat\u0119). Nie bardzo rozumiem te\u017c, dlaczego pod has\u0142em „rada Reims skazuje heretyk\u00f3w” jest grana cudowna Reis glorios<\/a><\/em> Girauta de Borneilh, kt\u00f3ra jest przecie\u017c mi\u0142osn\u0105 alb\u0105. Kiedy indziej swoistym przerywnikiem jest instrumentalna wersja Ave generosa<\/em> <\/a>Hildegardy z Bingen; ma to symbolizowa\u0107 palenie heretyk\u00f3w w Bonn, Kolonii i Moguncji, ale doprawdy nie wiem, co Hildegarda mo\u017ce z tym mie\u0107 wsp\u00f3lnego. Itd. itp.<\/p>\n Ale w sumie o mrozie dzi\u015b uda\u0142o mi si\u0119 zapomnie\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wci\u0105\u017c zimno. Co robi\u0107 w tak\u0105 pogod\u0119, kiedy ma si\u0119 nagle troch\u0119 czasu i nigdzie nie musi si\u0119 wychodzi\u0107? Najlepiej uda\u0107 si\u0119 w wirtualn\u0105 egzotyczn\u0105 podr\u00f3\u017c. Mo\u017cna i muzyczn\u0105. Jordi Savall co i rusz nas w takowe zabiera. Skorzysta\u0142am wi\u0119c z okazji i przes\u0142ucha\u0142am w ko\u0144cu najnowsze rzeczy, kt\u00f3re do mnie dotar\u0142y. Trudno doprawdy za […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/437"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=437"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/437\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}