{"id":4565,"date":"2014-10-25T00:44:37","date_gmt":"2014-10-24T22:44:37","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=4565"},"modified":"2014-10-25T00:44:37","modified_gmt":"2014-10-24T22:44:37","slug":"wiecej-czajkowskiego-andrzeja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2014\/10\/25\/wiecej-czajkowskiego-andrzeja\/","title":{"rendered":"Wi\u0119cej Czajkowskiego (Andrzeja)"},"content":{"rendered":"

I za nami polska premiera Kupca weneckiego<\/em>. Wspania\u0142a muzyka – to trzeba zn\u00f3w powiedzie\u0107. Inscenizacja problematyczna, a w stosunku do premiery bregenckiej r\u00f3wnie\u017c pod wzgl\u0119dem obsadowym. Ale Keith Warner zrobi\u0142 jedn\u0105 \u0142adn\u0105 rzecz: na zako\u0144czenie, podczas uk\u0142on\u00f3w, przyni\u00f3s\u0142 zza kulis ustawione na sztalugach wielkie zdj\u0119cie kompozytora.<\/p>\n

<\/p>\n

Problematyczno\u015b\u0107 obsadowa polega\u0142a przede wszystkim na tym, \u017ce w roli Shylocka wyst\u0105pi\u0142… Afroamerykanin, Lester Lynch.\u00a0Zachodzi\u0142 tu pewien dysonans sytuacyjny. Artysta w zalinkowanej wczoraj tu audycji z radiowej Dw\u00f3jki powiedzia\u0142, \u017ce rozumie Shylocka, poniewa\u017c wie, co to wykluczenie. Ale to by\u0142o wykluczenie zupe\u0142nie na czym\u015b innym polegaj\u0105ce! To ameryka\u0144skie – na pewno bardziej upokarzaj\u0105ce. \u017bydzi nigdy nie byli niewolnikami, byli osobn\u0105 grup\u0105, nie dopuszczan\u0105 przez wieki do centr\u00f3w miast, nie dopuszczan\u0105 tak\u017ce do wi\u0119kszo\u015bci zawod\u00f3w. To przecie\u017c chrze\u015bcijanie sami sprawili, \u017ce jednymi z zawod\u00f3w dopuszczalnych dla \u017byd\u00f3w by\u0142y te zwi\u0105zane z pieni\u0119dzmi – a potem na nich zwalali wszystkie pretensje w tej dziedzinie. I to jest r\u00f3wnie\u017c widoczne w sztuce Szekspira. Afroamerykanie przeciwnie – t\u0105 w\u0142a\u015bnie dziedzin\u0105 si\u0119 nie zajmowali. Pomin\u0105wszy \u00f3w dysonans (chyba dla dopasowania Jessica – Marisol Montalvo, \u0142adnie zreszt\u0105 \u015bpiewaj\u0105ca\u00a0– by\u0142a Mulatk\u0105), g\u0142osowo Lynch by\u0142 momentami niez\u0142y, ale te\u017c chwilami cienki. W wersji bregenckiej akurat Shylock by\u0142 \u015bwietny, wi\u0119c szkoda, \u017ce nie uda\u0142o si\u0119 go sprowadzi\u0107.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zreszt\u0105 \u015bpiewak\u00f3w by\u0142a inna – z tamtej obsady powt\u00f3rzy\u0142 si\u0119 tylko \u015bwietny Bassanio – Charles Workman (warszawska publiczno\u015b\u0107 pozna\u0142a go r\u00f3wnie\u017c jako znakomitego Eryka w „taplaj\u0105cym si\u0119 Holendrze”), niez\u0142a Nerissa – Verena Gunz oraz Jason Bridges – Lorenzo.<\/p>\n

Antonio, kontratenor, i w tym spektaklu nie by\u0142 mocn\u0105 postaci\u0105 – z pocz\u0105tku wr\u0119cz nie by\u0142o go s\u0142ycha\u0107. A \u015bpiewa\u0142 tym razem Christopher Robson. Bardzo mi si\u0119 za to podoba\u0142a Portia – Sarah Castle. Polakom jak zwykle przypad\u0142o par\u0119 niewielkich r\u00f3l – kr\u00f3ciutko b\u0142ysn\u0119\u0142a Katarzyna Trylnik (Ch\u0142opiec), troch\u0119 d\u0142u\u017cej Dariusz Machej (Ksi\u0105\u017c\u0119 Wenecji). Spektakl prowadzi\u0142 Lionel Friend, ten sam, co dyrygowa\u0142 now\u0105 wersj\u0105 Diab\u0142\u00f3w z Loudun<\/em> Pendereckiego (tak\u017ce w re\u017cyserii Warnera); ciekawe, \u017ce zna\u0142 Czajkowskiego osobi\u015bcie. Ale dyrygent bregencki r\u00f3wnie\u017c by\u0142 lepszy.<\/p>\n

Do\u015b\u0107 por\u00f3wna\u0144 – najwa\u017cniejsza jest muzyka. A ta robi za ka\u017cdym razem wi\u0119ksze wra\u017cenie. Jest bardzo trudna wykonawczo, a i w s\u0142uchaniu niekt\u00f3rym sprawia\u0142a problemy – w przerwie troch\u0119 os\u00f3b wysz\u0142o (ale og\u00f3lnie frekwencja dopisa\u0142a nawet na najwy\u017cszych balkonach). Mnie si\u0119 s\u0142ucha\u0142o jej chyba jeszcze lepiej, objawia\u0142y si\u0119\u00a0nowe konteksty – np. w cudownym epilogu, w owym ksi\u0119\u017cycowym epizodzie, us\u0142ysza\u0142am pewne echa Szymanowskiego, co zreszt\u0105\u00a0wydaje si\u0119\u00a0ca\u0142kowicie naturalne, ale zaskakuje. Bo skojarzenia\u00a0np. z Bergiem – i tu rzuci\u0107 mo\u017cna jeszcze kilkoma nazwiskami, g\u0142\u00f3wnie z kr\u0119gu ekspresjonizmu i og\u00f3lnie entartete Musik<\/em> – s\u0105 oczywiste.<\/p>\n

Tym razem s\u0142uchanie Czajkowskiego orkiestrowego sprawi\u0142o, \u017ce troch\u0119 innym okiem spojrza\u0142am na np. Inwencje fortepianowe<\/em>. W przeddzie\u0144 premiery odby\u0142o si\u0119 w Salach Redutowych Preludium premierowe, w ramach kt\u00f3rego Sonat\u0119 na klarnet i fortepian<\/em> op. 1 gra\u0142 Julian Paprocki z Maciejem Grzybowskim, potem sam Grzybowski wykona\u0142 w\u0142a\u015bnie Inwencje<\/em>, by na koniec zagra\u0107 Siedem sonet\u00f3w Szekspira<\/em> z cudownie \u015bpiewaj\u0105c\u0105 Urszul\u0105 Kryger. Teraz, s\u0142uchaj\u0105c opery, zdarza\u0142o mi si\u0119 s\u0142ysze\u0107 w niej fragmenty podobne do utwor\u00f3w kameralnych, kt\u00f3re jednak w innej instrumentacji mia\u0142y inny nastr\u00f3j, inn\u0105 wymow\u0119 – co rzuca\u0142o z kolei inne \u015bwiat\u0142o na tamte utwory. Np. troch\u0119 si\u0119 zdziwi\u0142am, gdy przeczyta\u0142am w ciekawym om\u00f3wieniu Marcina Gmysa, \u017ce ostatnia Inwencja<\/em>, po\u015bwi\u0119cona Michaelowi Riddallowi, partnerowi Czajkowskiego przez kilka lat (jemu te\u017c zadedykowana jest Sonata klarnetowa<\/em>, a Sonety<\/em> by\u0142y pisane z my\u015bl\u0105 o nim),\u00a0stanowi „wspania\u0142y pomnik wielkiego uczucia, kt\u00f3re wi\u0105za\u0142o Andrzeja z Michaelem”. Na mnie ta Inwencja<\/em> zawsze wywiera\u0142a wra\u017cenie czego\u015b ogromnie smutnego, wr\u0119cz tragicznego, taki krajobraz po totalnej burzy. A w operze ca\u0142kiem podobna muzyka na innych instrumentach brzmi zupe\u0142nie inaczej, ca\u0142kiem lirycznie,\u00a0i jak najbardziej j\u0105 z uczuciami mo\u017cna po\u0142\u0105czy\u0107. Z pewno\u015bci\u0105 jednak te uczucia, i w operze, i w \u017cyciu, nie by\u0142y \u0142atwe.<\/p>\n

Jeszcze trzy spektakle. A potem kiedy Kupiec<\/em> wr\u00f3ci – nie wiem. W ka\u017cdym razie zaistnia\u0142 wreszcie w ojczy\u017anie kompozytora, i niech istnieje.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

I za nami polska premiera Kupca weneckiego. Wspania\u0142a muzyka – to trzeba zn\u00f3w powiedzie\u0107. Inscenizacja problematyczna, a w stosunku do premiery bregenckiej r\u00f3wnie\u017c pod wzgl\u0119dem obsadowym. Ale Keith Warner zrobi\u0142 jedn\u0105 \u0142adn\u0105 rzecz: na zako\u0144czenie, podczas uk\u0142on\u00f3w, przyni\u00f3s\u0142 zza kulis ustawione na sztalugach wielkie zdj\u0119cie kompozytora.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4565"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4565"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4565\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4566,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4565\/revisions\/4566"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4565"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4565"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4565"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}