{"id":4574,"date":"2014-10-30T23:47:56","date_gmt":"2014-10-30T22:47:56","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=4574"},"modified":"2014-10-31T00:28:42","modified_gmt":"2014-10-30T23:28:42","slug":"ocalale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2014\/10\/30\/ocalale\/","title":{"rendered":"Ocala\u0142e"},"content":{"rendered":"

Dzi\u015b wpis niemuzyczny, bo by\u0142am na wa\u017cnej wystawie<\/a>. Otwarta dzi\u015b zosta\u0142a w \u017bydowskim Instytucie Historycznym\u00a0jako pewne pendant do nowej ekspozycji Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich.<\/p>\n

<\/p>\n

O ile nowe muzeum kusi multimedialno\u015bci\u0105, kopiami i przedmiotami z \u017cycia codziennego, tu mamy po prostu sztuk\u0119. \u017bIH ma bardzo ciekaw\u0105 kolekcj\u0119 malarstwa artyst\u00f3w \u017cydowskich, wiele z nich wisia\u0142o swego czasu na \u015bcianach do\u015b\u0107 bez\u0142adnie i pi\u0119trowo, albo te\u017c le\u017ca\u0142y w magazynach. Teraz zosta\u0142y (oczywi\u015bcie nie wszystkie) pi\u0119knie wyeksponowane i mo\u017cna si\u0119 nimi nacieszy\u0107: wystawa b\u0119dzie trwa\u0107 do ko\u0144ca marca.\u00a0\u015aci\u015blej rzecz bior\u0105c,\u00a0nie zawsze s\u0142owo „nacieszy\u0107 si\u0119” tu pasuje.<\/p>\n

Na pierwszym pi\u0119trze bowiem zgromadzone s\u0105 ocala\u0142e rysunki wojenne, g\u0142\u00f3wnie z getta warszawskiego, zachowane w Archiwum Ringelbluma, kt\u00f3re jest szczeg\u00f3lnie cenn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 zbior\u00f3w \u017bIH. Jest ciemno, \u015bciany s\u0105 czarne, \u015bwiat\u0142o nik\u0142e – tak\u017ce z powod\u00f3w czysto konserwatorskich, rysunki s\u0105 delikatne. W centrum wystawy znajduj\u0105 si\u0119 szkice Geli Seksztajn<\/a>. M\u0142oda malarka, kt\u00f3ra zgin\u0119\u0142a w getcie wraz z m\u0119\u017cem i male\u0144k\u0105 c\u00f3reczk\u0105, napisa\u0142a wstrz\u0105saj\u0105cy testament, kieruj\u0105c swe s\u0142owa do potomno\u015bci – odda\u0142a swoje szkice, g\u0142\u00f3wnie portrety dzieci, do archiwum, by \u015bwiadczy\u0142y o tragedii, jaka ich spotka\u0142a. Jeszcze bardziej wstrz\u0105saj\u0105ce s\u0105 szkice Witolda Lewinsona – o ile Gela rysowa\u0142a dzieci z jeszcze troch\u0119 pe\u0142niejszymi buziami, to u niego s\u0105 to ju\u017c \u017cywe trupy. S\u0105 tu te\u017c rysunki Romana Kramsztyka i innych artyst\u00f3w (jednego z nich, niejakiego Rozenfelda, nawet imienia nie znamy), a spoza Archiwum Ringelbluma – tak\u017ce z getta \u0142\u00f3dzkiego.\u00a0Jest te\u017c troch\u0119 cudem zachowanych obraz\u00f3w olejnych autorstwa Stanis\u0142awy Centnerszwerowej, J\u00f3zefa Kownera (jedyny z tych artyst\u00f3w, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142 wojn\u0119), Izraela Lejzerowicza.<\/p>\n

Wchodz\u0105c na g\u00f3r\u0119, chronologicznie si\u0119 cofamy. Jeste\u015bmy w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym. Jest jasno, kolorowo. Z nutk\u0105 melancholii te\u017c, ale po prostu – jak w \u017cyciu. Niekt\u00f3re z tych obraz\u00f3w s\u0105 bardzo znane i sta\u0142y si\u0119 jakby emblematami tej kolekcji, jak np. Nosiwoda<\/em> J\u00f3zefa Badowera<\/a>, Portret kobiety<\/em> Abrahama Gutermana<\/a> czy Widok Kazimierza<\/em> Efraima i Menaszego Seudenbeutel\u00f3w; Kazimierz widnieje tu zreszt\u0105 na ca\u0142ej serii obraz\u00f3w: Saszy Blondera, Samuela Finkelsteina, Artura Markowicza. Bracia bli\u017aniacy Seudenbeutelowie (zgin\u0119li w obozie w Flossenburgu) i Artur Markowicz (zm. 1934) to moi ulubie\u0144cy, a jeszcze wspania\u0142y Maurycy Tr\u0119bacz, a jeszcze rysunki Brunona Schulza, a jeszcze Henryk Berlewi w dw\u00f3ch wcieleniach: portretowym i abstrakcyjnym… To zreszt\u0105 jedyny abstrakcyjny obraz na tej wystawie, na kt\u00f3rej dominuje absolutnie malarstwo przedstawiaj\u0105ce (cho\u0107 w r\u00f3\u017cnych stylach, do impresjonizmu w\u0142\u0105cznie), i jest to zabieg celowy, poniewa\u017c chodzi\u0142o o obraz przedwojennego \u017cycia. By\u0142o te\u017c wielu malarzy, w tym niekt\u00f3rzy z wymienionych (jak Berlewi czy Blonder), kt\u00f3rzy robili wypady w stron\u0119 awangardy – swego czasu w MS2 w \u0141odzi mo\u017cna by\u0142o podziwia\u0107 wspania\u0142\u0105 wystaw\u0119 w\u0142a\u015bnie \u017cydowskiej awangardzie po\u015bwi\u0119con\u0105.<\/p>\n

Je\u015bli chcemy czego\u015b bardziej wsp\u00f3\u0142czesnego, musimy w uzupe\u0142nieniu obejrze\u0107 wystaw\u0119 w Operze Narodowej, kt\u00f3ra trwa kr\u00f3cej: do 23 listopada. Pokazuje ona tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artyst\u00f3w \u017cydowskich po II wojnie \u015bwiatowej – tych, kt\u00f3rzy tak siebie w\u0142a\u015bnie postrzegali. Uroczy surrealizm Erny Rosenstein, m\u0142odzie\u0144cze rze\u017aby Aliny Szapocznikow,\u00a0niezwykle ekspresyjne\u00a0kola\u017ce Mieczys\u0142awa Bermana (wielu z nich nie zna\u0142am, bardzo mnie zaskoczy\u0142y), rado\u015b\u0107 malowania Artura Nachta-Samborskiego, b\u00f3l powojenny Jonasza Sterna, Marka W\u0142odarskiego (Henryka Strenga), Marka Oberlaendera czy Izaaka Celnikiera.<\/p>\n

\u017beby pozosta\u0107 przy temacie \u017cydowskim, szykuj\u0119 si\u0119 te\u017c na \u0141\u00f3d\u017a, bo jest tam znakomita podobno wystawa Teresy \u017barnower\u00f3wny<\/a> w MS1 na Wi\u0119ckowskiego, kt\u00f3ra te\u017c ju\u017c nied\u0142ugo si\u0119 ko\u0144czy, a tak\u017ce Maurycego Gottlieba<\/a> w Pa\u0142acu Herbsta – ta trwa\u0107 b\u0119dzie d\u0142u\u017cej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzi\u015b wpis niemuzyczny, bo by\u0142am na wa\u017cnej wystawie. Otwarta dzi\u015b zosta\u0142a w \u017bydowskim Instytucie Historycznym\u00a0jako pewne pendant do nowej ekspozycji Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4574"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4574"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4574\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4577,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4574\/revisions\/4577"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}