{"id":4741,"date":"2015-01-28T12:38:18","date_gmt":"2015-01-28T11:38:18","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=4741"},"modified":"2015-01-28T12:38:18","modified_gmt":"2015-01-28T11:38:18","slug":"lisztowskie-polonica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2015\/01\/28\/lisztowskie-polonica\/","title":{"rendered":"Lisztowskie polonica"},"content":{"rendered":"

Polonicum na p\u0142ycie jest w\u0142a\u015bciwie tak naprawd\u0119 jedno, ale dodatkowym s\u0105 polscy wykonawcy. Gdyby mi jej nie przys\u0142ali, nie zauwa\u017cy\u0142abym\u00a0by\u0107 mo\u017ce\u00a0tej ciekawej pozycji<\/a> w szerokiej ofercie Naxosu.<\/p>\n

<\/p>\n

Skrzypek Voytek Proniewicz i pianista Wojciech Waleczek (nie wiem, czemu r\u00f3\u017cne formy tego samego imienia, mo\u017ce dla rozr\u00f3\u017cnienia) nagrali muzyk\u0119 Liszta na ten zestaw instrument\u00f3w. Bardzo to zr\u00f3\u017cnicowany repertuar, pochodz\u0105cy z r\u00f3\u017cnych okres\u00f3w tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n

Najwi\u0119kszym pod wzgl\u0119dem rozmiar\u00f3w punktem tego zestawu jest 22-minutowa, czterocz\u0119\u015bciowa Duo Sonata (sur des th\u00e8mes polonais)<\/em>, powsta\u0142a w latach 1832-35. To ho\u0142d z\u0142o\u017cony nowemu, m\u0142odemu przyjacielowi – Fryderykowi Chopinowi; pierwszy z ca\u0142ej serii zreszt\u0105. Forma jest\u00a0swoistym curiosum<\/a>: prawie ca\u0142a ta sonata\u00a0jest cyklem wariacji na temat Mazurka cis-moll<\/em> op. 6 nr 2. Wst\u0119pne Moderato<\/em>, rozpoczynaj\u0105ce si\u0119 dwukrotnie spowolnionym tematem, pe\u0142ni funkcj\u0119 typowo lisztowskiej wirtuozowskiej introdukcji, a wirtuozerii – i skrzypcowej, i oczywi\u015bcie fortepianowej – jest oczywi\u015bcie du\u017co wi\u0119cej we w\u0142a\u015bciwych wariacjach, czyli drugiej cz\u0119\u015bci. Trzecia cz\u0119\u015b\u0107\u00a0to jej\u00a0dalszy ci\u0105g, raczej wariacja bardziej rozbudowana, na kszta\u0142t fantazji, a\u00a0czwarta, r\u00f3wnie\u017c bezpo\u015brednio\u00a0nast\u0119puj\u0105ca, to swoisty\u00a0marsz oparty r\u00f3wnie\u017c na motywie tego\u017c\u00a0Mazurka<\/em>,\u00a0w kt\u00f3rego cz\u0119\u015bci \u015brodkowej pojawia si\u0119\u00a0inna, liryczna polska melodia ludowa (tutaj <\/a>o jej proweniencji). Utw\u00f3r \u015bwiadczy o tym, jak silne wra\u017cenie wywar\u0142 m\u0142ody polski kompozytor pojawiwszy si\u0119 w Pary\u017cu –\u00a0zar\u00f3wno poprzez sw\u00f3j gigantyczny\u00a0talent, jak i poprzez egzotyk\u0119, czego dowodem jest wzi\u0119cie przez Liszta jako temat w\u0142a\u015bnie mazurka. Mimo i\u017c samo dzie\u0142ko<\/a>, kt\u00f3re pos\u0142u\u017cy\u0142o za inspiracj\u0119, jest ujmuj\u0105co skromne i delikatne,\u00a0Liszt po swojemu wysnu\u0142 z niego ca\u0142\u0105 konstrukcj\u0119 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 popisowi.<\/p>\n

Jaki\u017c kontrast p\u00f3\u017aniej: Epithalam zu Eduard Rem\u00e9nyi’s Verm\u00e4hlungfeier<\/em><\/a>, napisany w 1872 r. dla zaprzyja\u017anionego skrzypka w\u0119gierskiego na jego \u015blub; utw\u00f3r pocz\u0105tkowo refleksyjny, p\u00f3\u017aniej uroczysty, z pobrzmiewaj\u0105cymi motywami w\u0119gierskimi. O kilka lat wcze\u015bniej powsta\u0142a ballada Die drei Zigeuner<\/em><\/a> (1864), parafraza wcze\u015bniejszej pie\u015bni<\/a> do tekstu Nikolausa Lenaua, napisana w\u0142a\u015bnie dla Rem\u00e9nyi’ego, melancholijna i skoczna na przemian, daj\u0105ca skrzypkowi pole do popisu zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem wirtuozerii, jak wyrazu\u00a0w powolniejszych fragmentach. Z kolei dwie Elegie<\/em> powsta\u0142y w odst\u0119pie dw\u00f3ch lat (1876 i 1878, pierwsza z nich po\u015bwi\u0119cona pami\u0119ci Marii Kalergis) by\u0142y pocz\u0105tkowo dzie\u0142ami fortepianowymi i zosta\u0142y p\u00f3\u017aniej opracowane na skrzypce i fortepian przez Liszta wsp\u00f3lnie z Nandorem Plotenyi, uczniem Rem\u00e9nyi’ego (ten\u017ce Plotenyi opracowywa\u0142 te\u017c walce Chopina). Obie\u00a0s\u0105\u00a0refleksyjne, typowe dla p\u00f3\u017anej tw\u00f3rczo\u015bci Liszta. A na koniec zn\u00f3w powt\u00f3rka z rozrywki: opracowanie, tym razem przez jeszcze m\u0142odszego, s\u0142ynnego w\u0119gierskiego skrzypka Jen\u0151 Hubaya, znanego fortepianowego Valse-Impromptu<\/em> (si\u0142\u0105 rzeczy grane wolniej ni\u017c orygina\u0142) oraz Grand duo concertant sur la Romance de M. Lafont \u201aLe marin\u2019<\/em>\u00a0(1835).<\/span><\/p>\n

Utwor\u00f3w na skrzypce i fortepian, i w og\u00f3le kameralistyki, jest w tw\u00f3rczo\u015bci Liszta stosunkowo niewiele\u00a0– z jednej strony poci\u0105ga\u0142 go przede wszystkim instrument, z kt\u00f3rym by\u0142 najbardziej zwi\u0105zany, czyli fortepian, z drugiej orkiestra. Dlatego te\u017c podobny zestaw utwor\u00f3w jak na p\u0142ycie dw\u00f3ch Wojciech\u00f3w zwykle si\u0119 w innych wykonaniach powtarza. Trzeba jednak powiedzie\u0107, \u017ce polscy muzycy znakomicie si\u0119 sprawdzaj\u0105 zar\u00f3wno w tych czysto popisowych, jak i tych s\u0142u\u017c\u0105cych refleksji utworach. Z przyjemno\u015bci\u0105 s\u0142ucha\u0142am tej p\u0142yty.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polonicum na p\u0142ycie jest w\u0142a\u015bciwie tak naprawd\u0119 jedno, ale dodatkowym s\u0105 polscy wykonawcy. Gdyby mi jej nie przys\u0142ali, nie zauwa\u017cy\u0142abym\u00a0by\u0107 mo\u017ce\u00a0tej ciekawej pozycji w szerokiej ofercie Naxosu.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4741"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4741"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4741\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4743,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4741\/revisions\/4743"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4741"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4741"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4741"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}