{"id":4884,"date":"2015-04-06T16:20:55","date_gmt":"2015-04-06T14:20:55","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=4884"},"modified":"2015-04-06T23:56:17","modified_gmt":"2015-04-06T21:56:17","slug":"corka-jeftego-a-ifigenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2015\/04\/06\/corka-jeftego-a-ifigenia\/","title":{"rendered":"C\u00f3rka Jeftego a Ifigenia"},"content":{"rendered":"

Ostatnim oratorium Haendla, Jephta<\/em>, zako\u0144czy\u0142y si\u0119 pi\u0119knie tegoroczne Misteria Paschalia. Ma to by\u0107 pierwsze ogniwo cyklu trzech jego oratori\u00f3w, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 wykonywane w Krakowie w\u0142a\u015bnie w Niedziele Wielkanocne.<\/p>\n

<\/p>\n

Po raz kt\u00f3ry\u015b mo\u017cna by\u0142o stwierdzi\u0107, \u017ce Ottavio Dantone to prawdziwa klasa. Wartko, energicznie, emocjonalnie poprowadzi\u0142 to dzie\u0142o; nie obesz\u0142o si\u0119 bez pewnych skr\u00f3t\u00f3w pod koniec, ale drobnych. Tym razem, jak wspomnia\u0142am wcze\u015bniej, wszystko by\u0142o po bo\u017cemu: ch\u00f3r mniejszy od orkiestry, ustawiony z ty\u0142u. I wszystko by\u0142o s\u0142ycha\u0107, cho\u0107 niestety w tej sali im dalej si\u0119 siedzi, tym bardziej trzeba si\u0119 d\u017awi\u0119ku domy\u015bla\u0107.<\/p>\n

Mo\u017cna by\u0142o si\u0119 jednak domy\u015bli\u0107, \u017ce by\u0142o naprawd\u0119 pi\u0119knie. Accademii Bizantinie towarzyszy\u0142 ch\u00f3r Capelli Cracoviensis – i trzeba powiedzie\u0107, \u017ce byli to partnerzy ca\u0142kowicie r\u00f3wnorz\u0119dni. \u015awietny by\u0142 te\u017c zestaw solist\u00f3w (cho\u0107 by\u0142y i minusy). W roli tytu\u0142owej szwedzki tenor Martin Vanberg – pi\u0119kna, \u0142agodna barwa (troch\u0119 pacyfistyczny typ jak na walecznego wodza), niezwyk\u0142a sprawno\u015b\u0107 w biegnikach. Jego \u017con\u0119, kt\u00f3ra nosi tu imi\u0119 Storge, gra\u0142a sugestywnie wspania\u0142a jak zawsze Delphine Galou (m\u00f3j kolega redakcyjny stwierdzi\u0142, \u017ce jej aria Scenes of horror, scenes of woe<\/em> mog\u0142aby dzi\u015b zosta\u0107 przerobiona na przeb\u00f3j). W roli nieszcz\u0119snej c\u00f3rki Jeftego, nazwanej tu Ifis (od Ifigenii oczywi\u015bcie), wyst\u0105pi\u0142a norweska sopranistka Berit Solset, kt\u00f3ra niestety rozpocz\u0119\u0142a kompletnie „od czapy”, mia\u0142a te\u017c p\u00f3\u017aniej niema\u0142o nut po prostu nieczystych, ale g\u0142os ma pi\u0119kny, leciutki i ch\u0142opi\u0119cy niemal. Jej narzeczonym, Hamorem, by\u0142 m\u0142ody kontratenor brytyjski Rupert Entdickap, z g\u0142osem o \u0142adnym wyr\u00f3wnanym brzmieniu; tak\u017ce satysfakcjonuj\u0105cy by\u0142 brytyjski baryton Andrew Ashwin (Zebul).<\/p>\n

Troch\u0119 si\u0119 wzdrygamy na my\u015bl o wprowadzonym zgodnie z duchem epoki happy endzie: c\u00f3rka Jeftego, podobnie jak Ifigenia, na kt\u00f3rej cze\u015b\u0107 dosta\u0142a u Haendla imi\u0119, zostaje uratowana przez si\u0142\u0119 wy\u017csz\u0105 (w micie greckim przez Artemid\u0119; tu jest to Anio\u0142 – \u015bwietna w tej niewielkiej roli by\u0142a Jolanta Kowalska-Pawlikowska) i przeznaczona na dziewicze \u017cycie. Odbywa si\u0119 to w podobny spos\u00f3b, jak przy ofierze Abrahama, kiedy to w taki sam spos\u00f3b zostaje ocalony (czyli uratowany od \u015bmierci) Izaak. Tymczasem czy c\u00f3rka Jeftego rzeczywi\u015bcie zosta\u0142a zabita? Przecie\u017c\u00a0w Ksi\u0119dze S\u0119dzi\u00f3w nie jest wyra\u017anie napisane, co si\u0119 z ni\u0105 sta\u0142o. Zn\u00f3w powo\u0142am si\u0119 na moj\u0105 siostr\u0119: „Dwunastowieczny rabin Samuel Kimch odczyta\u0142 t\u0119 histori\u0119 inaczej: „Do Pana nale\u017ce\u0107 b\u0119dzie i na ca\u0142opalenie z\u0142o\u017c\u0119 mu to, co wyjdzie na moje spotkanie z drzwi mojego domu” (Sdz 11,13), dopuszczaj\u0105c, \u017ce litera waw w s\u0142owie we-haaliatehu oznacza\u0107 mo\u017ce nie koniecznie \u201ai\u2019, lecz „albo”. A zatem Jefte powiedzia\u0142: „do Pana nale\u017ce\u0107 b\u0119dzie […] albo na ca\u0142opalenie z\u0142o\u017c\u0119 mu”. Tak w\u0142a\u015bnie t\u0142umaczy ten werset Izaak Cylkow. To mo\u017ce oznacza\u0107, \u017ce Jefte po\u015bwi\u0119ci\u0142 c\u00f3rk\u0119 Bogu. Zatem nie wolno jej by\u0142o wyj\u015b\u0107 za m\u0105\u017c ani mie\u0107 potomstwa. Mia\u0142a \u017cy\u0107 w odosobnieniu. Dalszy ci\u0105g uprawomocnia to odczytanie – dziewczyna poprosi\u0142a swego ojca, \u017ceby mog\u0142a z towarzyszkami „op\u0142akiwa\u0107 dziewictwo”. Nie m\u00f3wi, \u017ce musi si\u0119 przygotowa\u0107 na \u015bmier\u0107. W dalszym ci\u0105gu tekst powiada: „A po up\u0142ywie dw\u00f3ch miesi\u0119cy powr\u00f3ci\u0142a do swojego ojca, on za\u015b uczyni\u0142 z ni\u0105 zgodnie ze \u015blubem, jaki z\u0142o\u017cy\u0142. Ona nie obcowa\u0142a z \u017cadnym m\u0119\u017cczyzn\u0105” [dok\u0142adnie: „spe\u0142ni\u0142 \u015blub, jaki z\u0142o\u017cy\u0142, i nie obcowa\u0142a z \u017cadnym m\u0119\u017cczyzn\u0105”]. Nie ma tu mowy o \u015bmierci”. Mo\u017ce wi\u0119c nies\u0142usznie oburzamy si\u0119 na happy end?<\/p>\n

To tyle o Jeftem i jego c\u00f3rce. A teraz wr\u00f3c\u0119 jeszcze na chwil\u0119 do cytowanego tu wcze\u015bniej przez blogowicz\u00f3w wywiadu z Jacobsem w „Gazecie Wyborczej”, jednak\u00a0zajm\u0119 si\u0119\u00a0innym jego fragmentem. Dyrygent powiada tam tak: „Nawet je\u015bli nie jeste\u015bmy zdolni uwierzy\u0107 w Niepokalane Pocz\u0119cie, to jednak wci\u0105\u017c pragniemy Magnificatu<\/em>. Mo\u017ce si\u0119 obawiamy, \u017ce stracimy nasz\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107, nasz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107? Jest obawa, \u017ce religia zniknie, dlatego muzyka religijna jest wci\u0105\u017c grywana, s\u0142uchana, nawet je\u015bli ludzie nie rozumiej\u0105 ju\u017c \u0142aciny i nie ca\u0142kiem nad\u0105\u017caj\u0105 za sensem tekstu. Potrzebujemy te\u017c pilnie argument\u00f3w w kontakcie z ekstremizmem islamskim. Chcemy pokaza\u0107 muzu\u0142manom, \u017ce wprawdzie my, chrze\u015bcijanie, nie modlimy si\u0119 pi\u0119\u0107 razy dziennie z g\u0142ow\u0105 skierowan\u0105 w stron\u0119 Mekki, ale nasze ko\u015bcio\u0142y s\u0105 pe\u0142ne, gdy grana jest Pasja wg \u015bw. Jana<\/em> Bacha”. Takie g\u0142osy s\u0105 zrozumia\u0142e w Europie Zachodniej, gdzie laicyzacja post\u0119puje coraz dalej i gdzie konfrontacja z ekstremizmem islamskim jest ostatnio nader bezpo\u015brednia. Gorzej, \u017ce ta argumentacja jest powtarzana w Polsce, gdzie z uwagi na rol\u0119 Ko\u015bcio\u0142a brzmi absurdalnie. Bardzo podobn\u0105 rzecz powiedzia\u0142 w Dw\u00f3jce Filip Berkowicz zapowiadaj\u0105c festiwal<\/a>. A przecie\u017c to, \u017ce na tegorocznym krakowskim festiwalu b\u0119dzie tylko muzyka religijna, zosta\u0142o ustalone na d\u0142ugo przed dramatem w „Charlie Hebdo”. A dlaczego ko\u015bcio\u0142y (ale przecie\u017c nie tylko)\u00a0s\u0105 pe\u0142ne na Pasji wg \u015bw. Jana<\/em>? Mo\u017ce jednak dlatego, \u017ce to wspania\u0142a muzyka?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ostatnim oratorium Haendla, Jephta, zako\u0144czy\u0142y si\u0119 pi\u0119knie tegoroczne Misteria Paschalia. Ma to by\u0107 pierwsze ogniwo cyklu trzech jego oratori\u00f3w, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 wykonywane w Krakowie w\u0142a\u015bnie w Niedziele Wielkanocne.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4884"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4884"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4884\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4886,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4884\/revisions\/4886"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4884"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4884"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4884"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}