Inauguracj\u0119 6. Festiwalu Nowa Muzyka \u017bydowska zdominowa\u0142 wspania\u0142y muzyk Alan Bern, legenda nurtu neoklezmerskiego czy, jak m\u00f3wiono r\u00f3wnie\u017c w\u00f3wczas, jazz-klez. Wspomina\u0142 nawet dzi\u015b te pionierskie czasy sprzed ponad 20 lat, kiedy to chcieli z kolegami z zespo\u0142u Brave Old World gra\u0107 now\u0105 muzyk\u0119 \u017cydowsk\u0105. I bardzo si\u0119 ucieszy\u0142, \u017ce powsta\u0142 u nas festiwal w\u0142a\u015bnie o tej nazwie.<\/p>\n
<\/p>\n
Brave Old World to chyba jedyny taki zesp\u00f3\u0142: jego czterej cz\u0142onkowie co jaki\u015b czas, bynajmniej nie za cz\u0119sto niestety, zje\u017cd\u017caj\u0105 si\u0119 z czterech stron \u015bwiata, poniewa\u017c Alan (klawiszowiec, szef i aran\u017cer zespo\u0142u) mieszka w Berlinie, Michael Alpert (skrzypek i \u015bpiewak) w Nowym Jorku, Kurt Bjorling (klarnecista) w Chicago, a Stuart Brotman (basista i cymbalista) – w San Francisco. I mimo to muzykuj\u0105 wsp\u00f3lnie tak, jakby rozstali si\u0119 wczoraj, rozumiej\u0105 si\u0119 bez s\u0142\u00f3w. Na krakowski Festiwal Kultury \u017bydowskiej przyje\u017cd\u017cali jeszcze w latach 90. Ka\u017cdy ponadto robi wiele zupe\u0142nie innych rzeczy na polu muzyki \u017cydowskiej, a Alan stworzy\u0142 i prowadzi Yiddish Summer<\/a> w Weimarze. Ale, jak powiedzia\u0142 mi Alan po koncercie (strasznie mi by\u0142o mi\u0142o, ze rozpozna\u0142 mnie po latach; robi\u0142y\u015bmy z siostr\u0105 wywiad z nim dla „Midrasza”) i co mnie ogromnie ucieszy\u0142o, zesp\u00f3\u0142 wci\u0105\u017c istnieje. Rok temu wykona\u0142 na obchodach<\/a> rocznicy likwidacji getta \u0142\u00f3dzkiego sw\u00f3j pami\u0119tny program tamtejszych pie\u015bni (nagrany na p\u0142yt\u0119; pos\u0142u\u017cy\u0142 te\u017c jako ilustracja do filmu<\/a>). A ca\u0142kiem ostatnio wyst\u0105pi\u0142 w… Carnegie Hall. Uwielbiam ten zesp\u00f3\u0142, a moj\u0105 ulubion\u0105 p\u0142yt\u0105 jest Blood Oranges<\/em>, gdzie, i owszem, m\u0142odzi w\u00f3wczas arty\u015bci czasem odje\u017cd\u017caj\u0105 <\/a>(tu Alan gra na fortepianie), ale tradycja jest w ich muzykowaniu wci\u0105\u017c obecna<\/a>.<\/p>\n Obecne przedsi\u0119wzi\u0119cie by\u0142o troch\u0119 „na wariata”. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 w\u0142a\u015bciwie od zesz\u0142orocznego spotkania (na warszawskim Festiwalu Singera) Alana z klarnecist\u0105 Paw\u0142em Szamburskim, gdzie sobie ch\u0142opcy troch\u0119 poszaleli<\/a> w stylu, by tak rzec, klezmer free…\u00a0 Pomys\u0142 na teraz by\u0142 taki, by do\u0142\u0105czy\u0107 jeszcze basist\u0119 Ksawerego W\u00f3jci\u0144skiego i w triu (Alan na akordeonie) wykona\u0107 program oparty na chasydzkich melodiach z tzw. klanu Modrzyc<\/a>. Ta dynastia chasydzka, kt\u00f3ra do dzi\u015b dzia\u0142a w Stanach i Izraelu, zas\u0142yn\u0119\u0142a z tradycji muzycznych – rodzina Taub\u00f3w by\u0142a pod tym wzgl\u0119dem bardzo utalentowana, a mn\u00f3stwo ich tzw. nigun\u00f3w, czyli melodii \u015bpiewanych i ta\u0144czonych przez chasyd\u00f3w, \u015bpiewa si\u0119 i obecnie. Melodie modrzyckie s\u0105 bardzo s\u0142odkie, ciep\u0142e, swojskie; z dzi\u015b wykonanych wiele by\u0142o „na trzy”, takich chasydzkich walczyk\u00f3w.<\/p>\n Melodie uzgodniono mailowo i tak te\u017c si\u0119 przygotowywano do koncertu, bo pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0119 Alan mia\u0142 z Paw\u0142em i Ksawerym dopiero wczoraj. Wcze\u015bniej polscy muzycy co\u015b tam sobie pr\u00f3bowali podimprowizowywa\u0107, ale – jak z entuzjazmem opowiada\u0142 podczas koncertu Pawe\u0142 – kiedy Alan przyjecha\u0142, wywr\u00f3ci\u0142 im w\u0142a\u015bciwie wszystko do g\u00f3ry nogami, poniewa\u017c zacz\u0105\u0142 opowiada\u0107 im tak pi\u0119kne rzeczy o tym, co jest wa\u017cne w tej muzyce, w jaki spos\u00f3b opowiada ona swoj\u0105 histori\u0119 za pomoc\u0105 zr\u00f3\u017cnicowania artykulacji czy szczeg\u00f3lnych nast\u0119pstw d\u017awi\u0119k\u00f3w – \u017ce jakie\u015b ich wykr\u0119canie przesta\u0142o mie\u0107 sens. W sumie zreszt\u0105 mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce koncert by\u0142 do\u015b\u0107 tradycyjny. Wirtuozeria Alana i w\u0142a\u015bnie jego dog\u0142\u0119bne rozumienie, o co w tym chodzi, wybija\u0142y si\u0119 na pierwszy plan, cho\u0107 by\u0142y momenty, \u017ce i Pawe\u0142 odje\u017cd\u017ca\u0142, a jest to muzyk bardzo uduchowiony<\/a>, kt\u00f3remu \u017cydowskie motywy s\u0105 od lat bliskie; najtrudniejsze zadanie mia\u0142 basista, kt\u00f3ry nie zawsze nad\u0105\u017ca\u0142 za funkcjami i troch\u0119 rze\u017abi\u0142. Mo\u017ce gdyby pograli jeszcze dzie\u0144 d\u0142u\u017cej, lepiej by si\u0119 wyczuwali.<\/p>\n