{"id":4914,"date":"2015-04-27T23:57:24","date_gmt":"2015-04-27T21:57:24","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=4914"},"modified":"2015-04-27T23:57:24","modified_gmt":"2015-04-27T21:57:24","slug":"czytanie-ksiag","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2015\/04\/27\/czytanie-ksiag\/","title":{"rendered":"Czytanie Ksi\u0105g"},"content":{"rendered":"

Dziwnym wydarzeniem zako\u0144czy\u0142 si\u0119 dzi\u015b 6. Festiwal Nowa Muzyka \u017bydowska. Koncert? Performance? S\u0142owo i d\u017awi\u0119k? Mo\u017ce po prostu s\u0142uchowisko? Olga Tokarczuk czyta\u0142a fragmenty swojego najnowszego dzie\u0142a Ksi\u0119gi Jakubowe<\/em> ze swoistym muzycznym towarzyszeniem.<\/p>\n

<\/p>\n

Pisarze wcale nierzadko czytaj\u0105 swoje dzie\u0142a na g\u0142os – cz\u0119sto s\u0105 o to proszeni na spotkaniach autorskich i zgadzaj\u0105 si\u0119 na to (cho\u0107 bywa, \u017ce daj\u0105 si\u0119 zast\u0119powa\u0107 aktorom). Bardzo r\u00f3\u017cnie czytaj\u0105. Bywali tacy, co upajali si\u0119 w\u0142asnym g\u0142osem jak Ga\u0142czy\u0144ski<\/a>, i tacy, co czytali z naciskiem jak Czes\u0142aw Mi\u0142osz<\/a>, a bywali tacy, co czytali bardzo prosto i zwyczajnie jak Wis\u0142awa Szymborska<\/a> – nawiasem m\u00f3wi\u0105c niesamowity pomys\u0142 na (bardzo sympatycznej) wystawie „Szuflada Szymborskiej”<\/a> w Kamienicy Szo\u0142ayskich w Krakowie (czynna do ko\u0144ca czerwca): mo\u017cna podnie\u015b\u0107 s\u0142uchawk\u0119 starego aparatu telefonicznego i „zadzwoni\u0107” do Pani Wis\u0142awy, tj. nacisn\u0105\u0107 okre\u015blony numer i us\u0142ysze\u0107 okre\u015blony wiersz.<\/p>\n

Olga Tokarczuk czyta znakomicie. Bez patosu, ale bardzo plastycznie i bezpo\u015brednio. Wszystko od razu widzimy, a to proza bardzo obrazowa. Wyrazista melodia j\u0119zyka, epicko\u015b\u0107, a zarazem dba\u0142o\u015b\u0107 o szczeg\u00f3\u0142y. Przyznam, \u017ce nawet w\u0142a\u015bnie niedawno zgada\u0142o nam si\u0119 z siostr\u0105, \u017ce \u017cadnej z nas nie chce si\u0119 zabiera\u0107 za t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, bo nie lubimy tych fa\u0142szywych Mesjaszy, jak najpierw Sabataj Cwi (o kt\u00f3rym zreszt\u0105 Aleksander Tansman napisa\u0142 oper\u0119), a potem w\u0142a\u015bnie Jakub Frank. (Swoj\u0105 drog\u0105 ciekawe, \u017ce temat tak „chodzi\u0142” – par\u0119 lat temu powsta\u0142 film Daas<\/em> <\/a>r\u00f3wnie\u017c wok\u00f3\u0142 tej postaci.) Ale jak pos\u0142ucha\u0142am tej prozy, to jest ona na tyle smaczna, \u017ce mo\u017ce nawet po ni\u0105 si\u0119gn\u0119 (tylko kiedy znale\u017a\u0107 na to czas?). Jedno mnie tylko w czytaniu autorki bardzo zaskoczy\u0142o: \u017ce nie wie, jak si\u0119 czyta \u017cydowskie imiona; bardzo to dziwne, \u017ce pisz\u0105c o nich nie zainteresowa\u0142a si\u0119 tym. Nie czyta si\u0119 HerSZE\u0142e, tylko HERsze\u0142e, bo to zdrobnienie od Hersza, czyli jelenia (podobnie do niemieckiego Hirsch, zdrobnienie -ele istnieje r\u00f3wnie\u017c w austriackim niemieckim), no i na pewno nie z polskim „\u0142”, tylko z przednioj\u0119zykowoz\u0119bowym.<\/p>\n

No, ale chcia\u0142am o czym\u015b innym, czyli o czytaniu tekstu literackiego z muzyk\u0105. Szymborska te\u017c wyst\u0119powa\u0142a z Tomaszem Sta\u0144k\u0105, ale na przemian. Natomiast muzycy wyst\u0119puj\u0105cy z Olg\u0105 Tokarczuk, czyli gitarzysta Micha\u0142 Zygmunt (obs\u0142uguj\u0105cy r\u00f3wnie\u017c elektronik\u0119) i wokalistka Nina Nu (czyli Monika Wierzbicka, znana m.in. z zespo\u0142u \u017bywio\u0142ak), graj\u0105ca r\u00f3wnie\u017c na b\u0119benku i \u015bpiewaj\u0105ca w jakim\u015b zmy\u015blonym j\u0119zyku (z wyj\u0105tkiem jednego momentu po \u0142acinie), najpierw te\u017c grali na przemian z czytaniem, ale p\u00f3\u017aniej ich d\u017awi\u0119ki zacz\u0119\u0142y coraz cz\u0119\u015bciej ingerowa\u0107 w tekst i stawa\u0107 si\u0119 t\u0142em, cho\u0107 nie ilustruj\u0105c go, bez dos\u0142owno\u015bci.<\/p>\n

To jak wczorajsza produkcja Ma\u0142ych Instrument\u00f3w wok\u00f3\u0142 Brunona Schulza, zreszt\u0105 tam te\u017c by\u0142o czytanie tekstu, ale tylko par\u0119 zda\u0144 na pocz\u0105tku i na ko\u0144cu (w wykonaniu Jana Nowickiego). Ale przy tamtych d\u017awi\u0119kach jako\u015b nie mia\u0142o si\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce odnosz\u0105 si\u0119 do Schulza w\u0142a\u015bnie. Tutaj tak nie by\u0142o, po prostu tworzy\u0142y jaki\u015b swoisty nastr\u00f3j, mo\u017ce nie maj\u0105cy wiele wsp\u00f3lnego z tre\u015bci\u0105 ksi\u0105\u017cki, ale to jej nie przeszkadza\u0142o.<\/p>\n

Wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce ta forma okaza\u0142a si\u0119 dla publiczno\u015bci atrakcyjna. Mimo i\u017c warunki nie by\u0142y najwygodniejsze: rzecz mia\u0142a miejsce przy wej\u015bciu na sta\u0142\u0105 ekspozycj\u0119 MH\u017bP, w galerii Las<\/em>, gdzie wisz\u0105 w przestrzeni p\u0142achty z wy\u015bwietlaj\u0105cym si\u0119 ruchomym obrazem lasu, po kt\u00f3rym chodzi i ryczy jele\u0144, biega zaj\u0105c, dostojnie kroczy \u017cubr, przemyka si\u0119 lisek czy wiewi\u00f3rka, a na tym tle s\u0142ynny cytat z Szmuela Agnona o rzekomym pochodzeniu nazwy Polin (to bajka oczywi\u015bcie). Do tej przestrzeni schodzi si\u0119 schodami, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 amfiteatraln\u0105 widowni\u0105 (to ju\u017c pono\u0107 nie pierwszy koncert w tym miejscu); siedzi si\u0119 tam na pufach albo – na podestach – na sk\u0142adanych krzese\u0142kach. Przysn\u0105\u0107 wi\u0119c trudno, trzeba si\u0119 skupi\u0107, a jednocze\u015bnie ma si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 pewnej niecodzienno\u015bci wydarzenia. Co ma dobry wp\u0142yw na odbi\u00f3r.<\/p>\n

PS. Widz\u0119, \u017ce nie odpowiedzia\u0142am dot\u0105d schwarzerpeterowi<\/strong> na ofert\u0119 Pobutkow\u0105 – oczywi\u015bcie bardzo ch\u0119tnie, je\u015bli tylko ma ochot\u0119 \ud83d\ude42<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dziwnym wydarzeniem zako\u0144czy\u0142 si\u0119 dzi\u015b 6. Festiwal Nowa Muzyka \u017bydowska. Koncert? Performance? S\u0142owo i d\u017awi\u0119k? Mo\u017ce po prostu s\u0142uchowisko? Olga Tokarczuk czyta\u0142a fragmenty swojego najnowszego dzie\u0142a Ksi\u0119gi Jakubowe ze swoistym muzycznym towarzyszeniem.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4914"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4914"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4914\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4915,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4914\/revisions\/4915"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4914"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4914"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4914"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}