Jak ju\u017c wcze\u015bniej wspomina\u0142am, na temat wsp\u00f3\u0142czesnych Chin przeci\u0119tny Polak wie niewiele i najcz\u0119\u015bciej porusza si\u0119 w obr\u0119bie stereotyp\u00f3w opieraj\u0105cych si\u0119 na naszych uwarunkowaniach kulturowych. Dlatego obserwowanie dynamicznych zmian, jakie tam si\u0119 odbywaj\u0105, tego nies\u0142ychanego p\u0119du do przodu, przynosi nam\u00a0tak wielki szok. Nasze wyobra\u017cenie (i nie tylko nasze) zatrzyma\u0142o si\u0119 na czasach rewolucji kulturalnej, tymczasem ona ju\u017c dawno min\u0119\u0142a i to, co si\u0119 dzieje w Chinach, przypomina nie tyle socjalizm czy komunizm (kt\u00f3ry zreszt\u0105 wyobra\u017camy sobie tak, jak wyobra\u017camy, z ca\u0142kowicie oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w), co raczej kapitalizm pa\u0144stwowy (z du\u017cym udzia\u0142em uw\u0142aszczonej nomenklatury). I kontrasty spo\u0142eczne tak\u017ce raczej kapitalizm przypominaj\u0105.<\/p>\n
Tak, prawd\u0105 jest, \u017ce konfucjanizm<\/a> wci\u0105\u017c jest podstaw\u0105 funkcjonowania tego spo\u0142ecze\u0144stwa, \u017ce silna jest hierarchizacja, drabina spo\u0142eczna (dlatego system, kt\u00f3ry w naszych oczach jest dyktatur\u0105, dla nich jest bardziej naturalny, a pa\u0144stwo policyjne s\u0142u\u017cy nie tyle represjom, co konieczno\u015bci utrzymania porz\u0105dku w tak licznym spo\u0142ecze\u0144stwie), a w tym uk\u0142adzie dla ka\u017cdej jednostki najwa\u017cniejsza jest rodzina. Jednak Chiny, kt\u00f3re tradycyjnie (o czym \u015bwiadczy budowa Wielkiego Muru)\u00a0zamyka\u0142y si\u0119 na \u015bwiat, teraz si\u0119 otwieraj\u0105 coraz bardziej, patrz\u0105 z ciekawo\u015bci\u0105. Oczywi\u015bcie g\u0142\u00f3wnie z my\u015bl\u0105, jak dla siebie wykorzysta\u0107 – technologie, kultur\u0119, wszystko. Nas mo\u017ce szokowa\u0107 np. nostalgia za europejskim kolonializmem, ale jest to oczywi\u015bcie nostalgia powierzchowna, nie oznacza, \u017ce Chi\u0144czycy chc\u0105 by\u0107 kolonizowani, lecz raczej przywi\u0105zanie do zewn\u0119trznych cech np. architektury. Bardzo to jest widoczne w Szanghaju, ale przyznam, \u017ce dla mnie szokuj\u0105ce jest, co dzieje si\u0119 w Tianjin<\/a>, mie\u015bcie r\u00f3wnie\u017c niegdy\u015b kolonialnym, kt\u00f3re w 1976 r. prze\u017cy\u0142o trz\u0119sienie ziemi. Ot\u00f3\u017c buduje si\u0119 tam od zera budynki jakby \u017cywcem przeniesione z Anglii, Niemiec, Francji. Jeszcze bardziej szokuj\u0105ce s\u0105 liczne „wie\u017ce Eiffla” na wie\u017cowcach i nawet nie wiem, czy one s\u0142u\u017c\u0105 r\u00f3wnie\u017c jako np. anteny, czy s\u0105 po prostu ku ozdobie.<\/p>\n Kultura europejska jest dla Chi\u0144czyk\u00f3w ogromnie atrakcyjna, ale wiedz\u0105 o niej niewiele (i ch\u0119tnie dowiaduj\u0105 si\u0119 wi\u0119cej). \u015awietnym na to przyk\u0142adem s\u0105 s\u0142owa Lang Langa we wspomnianiach wydanych dwa lata temu: „Mi\u0142o\u015b\u0107 Chi\u0144czyk\u00f3w dla muzyki klasycznej jest cz\u0119sto troch\u0119 naiwna. Lubi\u0119 opowiada\u0107 anegdot\u0119 o grupie producent\u00f3w, kt\u00f3rzy spotkali si\u0119 z Vladimirem Ashkenazym, by rozmawia\u0107 o nowym nagraniu walc\u00f3w Chopina. Producenci milczeli, a\u017c Ashkenazy zaproponowa\u0142, \u017ceby wreszcie rozpocz\u0119to zebranie. – A nie powinni\u015bmy zaczeka\u0107 na kompozytora? – spyta\u0142 jeden z producent\u00f3w. (…) Zachwyca mnie, kiedy m\u0142ody cz\u0142owiek mi m\u00f3wi: – Hej, Lang Lang, wiem, \u017ce jeste\u015b w Deutsche Grammophon. Widz\u0119, \u017ce Mozart te\u017c ma z nimi kontrakt. – Podoba mi si\u0119, \u017ce ten cz\u0142owiek mo\u017ce my\u015ble\u0107, \u017ce Mozart jeszcze \u017cyje”.<\/p>\n Sam Lang Lang jest klinicznym przyk\u0142adem tego, co si\u0119 w mentalno\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych Chi\u0144czyk\u00f3w dzieje, a z czym wiele ma wsp\u00f3lnego rewolucja kulturalna, lecz w spos\u00f3b negatywny – jako potworna trauma, kt\u00f3r\u0105 prze\u017cyli, zw\u0142aszcza w\u0142a\u015bnie arty\u015bci i ludzie o artystycznych aspiracjach. Jego\u00a0oboje rodzice takie aspiracje (i zdolno\u015bci) mieli: matka chcia\u0142a by\u0107 aktork\u0105, ojciec muzykiem (gra\u0142 na erhu). Rewolucja kulturalna im realizacj\u0119 tych marze\u0144 uniemo\u017cliwi\u0142a. Kiedy wi\u0119c min\u0119\u0142a, a urodzi\u0142 im si\u0119 syn (na dodatek by\u0142 to w\u0142a\u015bnie czas, gdy nakazano rodzinom posiadanie tylko jednego dziecka, dzieci te zosta\u0142y potem nazwane „pokoleniem kr\u00f3lewicz\u00f3w”), zacz\u0119li swoje ambicje \u0142adowa\u0107 w niego. Zw\u0142aszcza ojciec, uznaj\u0105cy si\u0119 za nowego Leopolda Mozarta i terroryzuj\u0105cy malca, kt\u00f3ry zreszt\u0105 tak\u017ce mia\u0142 swoje ambicje i tak samo chcia\u0142 zosta\u0107 numerem jeden. Wida\u0107 tu imperatyw nadrobienia straconego czasu. Kultura \u015bwiatowa by\u0142a dla Chi\u0144czyk\u00f3w po tych koszmarnych latach ziemi\u0105 nieznan\u0105 i dlatego dzi\u015b tym bardziej jest \u017ar\u00f3d\u0142em fascynacji, bardziej mo\u017ce czasem ni\u017c dla nas.<\/p>\n Dlatego uwa\u017cam, \u017ce mo\u017cemy mie\u0107 osi\u0105gni\u0119cia w kontaktach z Chinami nie wstawiaj\u0105c im na si\u0142\u0119 Rubika, ale w\u0142a\u015bnie na polu kultury wysokiej (posta\u0107 Chopina wszystkie chi\u0144skie dzieci znaj\u0105 ze szkolnych czytanek, cho\u0107 nie zawsze, jak wida\u0107, pami\u0119taj\u0105 potem, co napisa\u0142). My\u015bl\u0119, \u017ce IAM, a tak\u017ce\u00a0ludzie z naszej ambasady w Pekinie (to ekipa prawdziwych entuzjast\u00f3w), kt\u00f3ry maj\u0105 te\u017c swoje pomys\u0142y,\u00a0staraj\u0105 si\u0119 i\u015b\u0107 dobr\u0105 drog\u0105. Inna sprawa, \u017ce z Chi\u0144czykami wsp\u00f3\u0142pracuje si\u0119 koszmarnie trudno (co\u00a0wynika zapewne z\u00a0r\u00f3\u017cnych mentalno\u015bci). Ale chyba jednak nie nale\u017cy si\u0119 zra\u017ca\u0107.<\/p>\n Dla tych, co jeszcze nie trafili\u00a0do zdj\u0119\u0107: to sze\u015b\u0107 najnowszych album\u00f3w w Moich obrazkach i trzy w Moich obrazkach 2.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jak ju\u017c wcze\u015bniej wspomina\u0142am, na temat wsp\u00f3\u0142czesnych Chin przeci\u0119tny Polak wie niewiele i najcz\u0119\u015bciej porusza si\u0119 w obr\u0119bie stereotyp\u00f3w opieraj\u0105cych si\u0119 na naszych uwarunkowaniach kulturowych. Dlatego obserwowanie dynamicznych zmian, jakie tam si\u0119 odbywaj\u0105, tego nies\u0142ychanego p\u0119du do przodu, przynosi nam\u00a0tak wielki szok. Nasze wyobra\u017cenie (i nie tylko nasze) zatrzyma\u0142o si\u0119 na czasach rewolucji kulturalnej, tymczasem […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/504"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=504"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/504\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=504"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=504"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=504"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}