Bardzo ciekawa jest wystawa „Peiper – papie\u017c awangardy” w warszawskim Muzeum Narodowym, na kt\u00f3r\u0105 w ko\u0144cu dotar\u0142am. Mo\u017cna j\u0105 jeszcze ogl\u0105da\u0107 przez miesi\u0105c, do ko\u0144ca sierpnia.<\/p>\n
<\/p>\n
Mie\u015bci si\u0119 ona w tych samych wn\u0119trzach, w kt\u00f3rych by\u0142a wcze\u015bniej wystawa Bozna\u0144skiej, i niestety musz\u0119 od razu powiedzie\u0107, \u017ce tamta by\u0142a jako\u015b lepiej zorganizowana. W ka\u017cdym razie da\u0142o si\u0119 j\u0105 ogl\u0105da\u0107 bez katalogu czy audioguide’a. Z t\u0105 jest trudniej – nie wszystko jest w ramach samej wystawy opisane czy uzasadnione, niepodpisane s\u0105 wisz\u0105ce plansze, teksty na \u015bcianach s\u0105 do\u015b\u0107 og\u00f3lnikowe. Katalogu, a w\u0142a\u015bciwie poka\u017anej ksi\u0105\u017cki, na razie nie kupi\u0142am (w og\u00f3le mam w domu pal\u0105cy problem braku miejsca), ale si\u0119 zastanawiam, zw\u0142aszcza \u017ce teksty s\u0105 ciekawe.<\/p>\n
Mnie zaciekawi\u0142o osobi\u015bcie najbardziej to, czego nie zna\u0142am wcze\u015bniej, czyli czasy madryckie Peipera i bardzo interesuj\u0105ca atmosfera artystyczna \u00f3wczesnego Madrytu, stolicy kraju neutralnego podczas I wojny \u015bwiatowej. Lizn\u0119\u0142am troch\u0119 tego przy okazji wystawy Soni Delaunay w Londynie<\/a>, kt\u00f3ra w tym \u015brodowisku by\u0142a istotn\u0105 postaci\u0105; i na tej wystawie jest par\u0119 prac Roberta, jej m\u0119\u017ca, i jedna Soni, zreszt\u0105 w formie faksymile (orygina\u0142 wisi jeszcze par\u0119 dni w Londynie). Nie wiedzia\u0142am jednak wcze\u015bniej o tak istotnej tam polskiej obecno\u015bci. O Pankiewiczu wiedzia\u0142o si\u0119 to i owo, ale zna\u0142o si\u0119 raczej jego stron\u0119 bonnardowsko-c\u00e9zanne’owsk\u0105, p\u00f3\u017aniej patronuj\u0105c\u0105 kapistom, a nie t\u0119 fowistowsk\u0105 powsta\u0142\u0105 pod wp\u0142ywem Delaunaya, kiedy to jego obrazy przybra\u0142y r\u00f3wnie t\u0119czow\u0105 kolorystyk\u0119 jak dzie\u0142a Roberta i Soni. Odkryciem dla mnie by\u0142a te\u017c kompletnie mi wcze\u015bniej nieznane postaci W\u0142adys\u0142awa Jahla, Jana Wac\u0142awa Zawadowskiego i Mariana Paszkiewicza, a z drugiej strony tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Nory Borges, siostry Jorgego. No i Piotr Rypson, kurator wystawy, nie by\u0142by sob\u0105, gdyby nie wpu\u015bci\u0142 tam wierszy wizualnych (mieli\u015bmy kiedy\u015b wsp\u00f3lne hobby – poezj\u0119 konkretn\u0105, z tym, \u017ce on zajmowa\u0142 si\u0119 raczej wizualn\u0105 w\u0142a\u015bnie, a ja d\u017awi\u0119kow\u0105) Vicentego Huidobro, z kt\u00f3rych jeden jest poniek\u0105d muzyczny<\/a>.<\/p>\n Tak w og\u00f3le to ryzykowna sprawa robi\u0107 wystaw\u0119 plastyczn\u0105 wok\u00f3\u0142 poety jako punktu centralnego. Ale Tadeusz Peiper rzeczywi\u015bcie by\u0142 dla \u015brodowisk plastycznych postaci\u0105 nader istotn\u0105 ze wzgl\u0119du na jego publikacje pocz\u0105wszy od hiszpa\u0144skiego (a w\u0142a\u015bciwie mi\u0119dzynarodowego) „Ultra”, kt\u00f3rego szat\u0119 graficzn\u0105 tworzyli Norah Borges, W\u0142adys\u0142aw Jahl oraz urugwajski artysta Rafael Barradas, do stworzonej przez siebie ju\u017c po powrocie do kraju „Zwrotnicy” (tytu\u0142 wymowny, sugeruj\u0105cy postulat przestawienia polskiej sztuki na nowocze\u015bniejsze tory).<\/p>\n Przestawia\u0142 wi\u0119c Peiper zwrotnic\u0119 czas\u00f3w w towarzystwie futuryst\u00f3w i formist\u00f3w, a w nast\u0119pnej serii, wznowionej po przerwie – konstruktywist\u00f3w spod znaku Bauhausu. (Ciekawe nawiasem m\u00f3wi\u0105c, \u017ce w pierwszej serii „Zwrotnicy” o muzyce pisywa\u0142 Darius Milhaud; w Polsce nie znalaz\u0142 si\u0119 co najmniej r\u00f3wnie awangardowy autor…) Po drodze by\u0142a tam taka plejada postaci rozmaitych, z zagranicznych od Blaise’a Cendrarsa po Tristana Tzar\u0119\u00a0 (zdumiewaj\u0105ce s\u0105 jego teksty o Dada – jeden przytoczony na wystawie –\u00a0 obalaj\u0105ce potoczne widzenie tego kierunku jako totalnego wyg\u0142upu i pokazuj\u0105ce go jako niemal buddyjskie Nic – to samo Nic, kt\u00f3re po dziesi\u0119cioleciach podejmie John Cage w Odczycie o niczym<\/em>). A p\u00f3\u017aniej kolejne pokolenia polskich awangardzist\u00f3w: Strzemi\u0144skiego i Kobro z grup\u0105 a.r. W tych salach z kolei by\u0142a okazja, \u017ceby pokaza\u0107 nie tylko Strzemi\u0144skiego i Kobro, ale te\u017c np. zapomnianego nieco Kazimierza Podsadeckiego, a tak\u017ce mi\u0119dzynarodowe kontakty polskich awangardzist\u00f3w z zachodnimi – ilustracje Hansa Arpa czy Fernanda L\u00e9gera. W tym dziale zreszt\u0105 najbardziej mnie wzruszy\u0142o kilka skromnych suprematycznych rysunk\u00f3w Kazimierza Malewicza.<\/p>\n
![muzyczny<\/a>.<\/p>\nTak w og\u00f3le to ryzykowna sprawa robi\u0107 wystaw\u0119 plastyczn\u0105 wok\u00f3\u0142 poety jako punktu centralnego. Ale Tadeusz Peiper rzeczywi\u015bcie by\u0142 dla \u015brodowisk plastycznych postaci\u0105 nader istotn\u0105 ze wzgl\u0119du na jego publikacje pocz\u0105wszy od hiszpa\u0144skiego (a w\u0142a\u015bciwie mi\u0119dzynarodowego) „Ultra”, kt\u00f3rego szat\u0119 graficzn\u0105 tworzyli Norah Borges, W\u0142adys\u0142aw Jahl oraz urugwajski artysta Rafael Barradas, do stworzonej przez siebie ju\u017c po powrocie do kraju „Zwrotnicy” (tytu\u0142 wymowny, sugeruj\u0105cy postulat przestawienia polskiej sztuki na nowocze\u015bniejsze tory).<\/p>\nPrzestawia\u0142 wi\u0119c Peiper zwrotnic\u0119 czas\u00f3w w towarzystwie futuryst\u00f3w i formist\u00f3w, a w nast\u0119pnej serii, wznowionej po przerwie – konstruktywist\u00f3w spod znaku Bauhausu. (Ciekawe nawiasem m\u00f3wi\u0105c, \u017ce w pierwszej serii „Zwrotnicy” o muzyce pisywa\u0142 Darius Milhaud; w Polsce nie znalaz\u0142 si\u0119 co najmniej r\u00f3wnie awangardowy autor…) Po drodze by\u0142a tam taka plejada postaci rozmaitych, z zagranicznych od Blaise’a Cendrarsa po Tristana Tzar\u0119\u00a0 (zdumiewaj\u0105ce s\u0105 jego teksty o Dada – jeden przytoczony na wystawie –\u00a0 obalaj\u0105ce potoczne widzenie tego kierunku jako totalnego wyg\u0142upu i pokazuj\u0105ce go jako niemal buddyjskie Nic – to samo Nic, kt\u00f3re po dziesi\u0119cioleciach podejmie John Cage w Odczycie o niczym<\/em>). A p\u00f3\u017aniej kolejne pokolenia polskich awangardzist\u00f3w: Strzemi\u0144skiego i Kobro z grup\u0105 a.r. W tych salach z kolei by\u0142a okazja, \u017ceby pokaza\u0107 nie tylko Strzemi\u0144skiego i Kobro, ale te\u017c np. zapomnianego nieco Kazimierza Podsadeckiego, a tak\u017ce mi\u0119dzynarodowe kontakty polskich awangardzist\u00f3w z zachodnimi – ilustracje Hansa Arpa czy Fernanda L\u00e9gera. W tym dziale zreszt\u0105 najbardziej mnie wzruszy\u0142o kilka skromnych suprematycznych rysunk\u00f3w Kazimierza Malewicza.<\/p>\nWystawa ucina si\u0119 w latach 30., zamkni\u0119ta ostatnim niemym filmem Charliego Chaplina Modern Times<\/em><\/a>. Dlaczego akurat w ten spos\u00f3b i co to ma wsp\u00f3lnego z Peiperem? Hm, nie wiem, chyba tylko dlatego, \u017ce jego wymowa zgadza si\u0119 z tym, co kurator „chcia\u0142 przez to powiedzie\u0107”: \u017ce \u00f3w post\u0119p, w widzeniu naiwnych m\u0142odych awangardzist\u00f3w wspania\u0142y i \u015bwietlany, w rzeczywisto\u015bci okaza\u0142 si\u0119 zab\u00f3jczy i czyni\u0105cy z ludzi trybiki w bezdusznej maszynie.\u00a0 A uprzedmiotowienie cz\u0142owieka jest pierwszym krokiem do opresji, autorytaryzmu, wreszcie tyranii. Peiperowskie has\u0142o „Miasto, masa, maszyna” z triumfalnego sta\u0142o si\u0119 z\u0142owrogim. W latach 30. poeta si\u0119 wycofuje. Dalszego, tragicznego ci\u0105gu ju\u017c nie ogl\u0105damy. Peiper prze\u017cy\u0142 wojn\u0119, bo w por\u0119 uciek\u0142 na wsch\u00f3d, ale wr\u00f3ciwszy po wojnie do kraju nie wytrzyma\u0142 psychicznie upadku jego idei i jego \u015bwiata.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bardzo ciekawa jest wystawa „Peiper – papie\u017c awangardy” w warszawskim Muzeum Narodowym, na kt\u00f3r\u0105 w ko\u0144cu dotar\u0142am. Mo\u017cna j\u0105 jeszcze ogl\u0105da\u0107 przez miesi\u0105c, do ko\u0144ca sierpnia.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5100"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5100"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5100\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5109,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5100\/revisions\/5109"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5100"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5100"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5100"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"http:\/\/www.ceciliadetorres.com\/img\/VH_Piano.JPG\"){kind=link}