![\"part_450.jpg\"](\"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/part_450.jpg\" "\\"part_450.jpg\\"")
<\/p>\n<\/p>\n
Dok\u0142adnie dziewi\u0119\u0107 lat temu, w 1998 roku w Poznaniu odby\u0142y si\u0119 Dni Arvo Paerta – dwa koncerty w szczelnie wype\u0142nionym Ko\u015bciele Dominikan\u00f3w. Przyjazd kompozytora, jego spotkania ze studentami Akademii Muzycznej, kamery telewizyjne, kt\u00f3re chodzi\u0142y za nim krok w krok. Z tych dw\u00f3ch intensywnych dni Mariusz Grzegorzek stworzy\u0142 film dokumentalny (jest tam te\u017c wywiad z kompozytorem), kt\u00f3ry zalega gdzie\u015b w archiwach TVP.<\/p>\n
Paert – muzyka czysta, jasna, ale wyrastaj\u0105ca z b\u00f3lu. On sam opowiada\u0142, jak – po m\u0142odzie\u0144czej fascynacji awangard\u0105 i po tym, jak zosta\u0142 oskar\u017cony o formalizm, prze\u017cy\u0142 kryzys tw\u00f3rczy, kryzys sensu w og\u00f3le. Z tego kryzysu wyros\u0142a przemiana. Studiowa\u0142 chora\u0142 gregoria\u0144ski, muzyk\u0119 \u015bredniowiecza i renesansu, szuka\u0142 \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142yby podobnie mocne i czyste. Znalaz\u0142. Technik\u0119, jak\u0105 wypracowa\u0142, nazwa\u0142 tintinnabuli<\/em> – dzwoneczki – poniewa\u017c stosowane przez niego zestawienia wsp\u00f3\u0142brzmie\u0144 daj\u0105 efekt dzwon\u00f3w, efekt, jakby odzywa\u0142y si\u0119 dodatkowe alikwoty. Pozosta\u0142 przy tej technice i jest tak, jakby pisa\u0142 wci\u0105\u017c ten sam utw\u00f3r. Jedni podziwiaj\u0105 konsekwencj\u0119, innych to ju\u017c dra\u017cni, ale s\u0105 te\u017c tacy, kt\u00f3rzy po prostu s\u0142uchaj\u0105, a i tacy, dla kt\u00f3rych ta muzyka jest modlitw\u0105.<\/p>\n Paerta spotka\u0142am trzy razy. Pierwszy raz – w 1989 roku, kiedy przyjecha\u0142 do Gda\u0144ska na tamtejsze Spotkania M\u0142odych Kompozytor\u00f3w „Droga”. To by\u0142 taki dziwny czas, on jakby jeszcze czego\u015b si\u0119 obawia\u0142 (by\u0142o to ledwie dziewi\u0119\u0107 lat po jego emigracji na Zach\u00f3d, osiem po uzyskaniu obywatelstwa austriackiego, pierestrojka by\u0142a w trakcie, a w Polsce te\u017c wszystko si\u0119 jeszcze przewala\u0142o). By\u0142 troch\u0119 wycofany, nie\u015bmia\u0142y, w swoim wiecznym burym prochowcu, ale usiad\u0142 raz z nami – by\u0142o nas kilkana\u015bcie os\u00f3b – na spotkaniu i m\u00f3wi\u0142 o sobie. M\u00f3wi\u0142 troch\u0119 jak guru, je\u015bli chodzi o tre\u015b\u0107, ale nie je\u015bli chodzi o form\u0119 – tego, co m\u00f3wi\u0142, nie narzuca\u0142 nikomu, po prostu dzieli\u0142 si\u0119 swymi przemy\u015bleniami i historiami ze swego \u017cycia. Mieli\u015bmy poczucie, \u017ce zostali\u015bmy wybrani, tym bardziej, \u017ce ma\u0142o kto jeszcze wiedzia\u0142 tu o nim i zna\u0142 jego muzyk\u0119. Zna\u0142o go wtedy tylko nasze \u015brodowisko i publiczno\u015b\u0107 Warszawskiej Jesieni, na kt\u00f3rej w 1978 roku Gidon Kremer i Tatiana Grindienko z Litewsk\u0105 Orkiestr\u0105 Kameraln\u0105 zagrali Tabula rasa<\/em> (przy syntezatorze siedzia\u0142 sam Alfred Schnittke) – i to by\u0142 dla wielu z nas szok, \u017ce mo\u017cna pisa\u0107 tak\u0105 muzyk\u0119. Szok zupe\u0142nie innego rodzaju ni\u017c np. podczas prawykonania (dwa lata wcze\u015bniej) Symfonii pie\u015bni \u017ca\u0142osnych<\/em> G\u00f3reckiego – utw\u00f3r Paerta jest o wiele bardziej ascetyczny.<\/p>\n Drugi raz spotka\u0142am kompozytora w\u0142a\u015bnie w 1998 roku w Poznaniu, i tym razem mog\u0119 m\u00f3wi\u0107, \u017ce spotka\u0142am go naprawd\u0119. Ju\u017c by\u0142o ca\u0142kiem inaczej, on by\u0142 swobodniejszy, pe\u0142en humoru, by\u0142 ju\u017c zreszt\u0105 uznanym na Zachodzie artyst\u0105, a i tu by\u0142a ca\u0142kiem inna atmosfera. Organizatorzy pozna\u0144skiej imprezy obawiali si\u0119, \u017ce jest niedost\u0119pny i z pretensjami – jak\u017ce si\u0119 mylili. Przyjecha\u0142 cz\u0142owiek ciep\u0142y, bezpo\u015bredni i serdeczny, o dobrotliwym poczuciu humoru. Przemi\u0142e by\u0142y prywatne wieczorne spotkania, ca\u0142e przegadane na r\u00f3\u017cne tematy. Po rosyjsku, jak najbardziej, co dodawa\u0142o tym rozmowom szczeg\u00f3lnego smaczku.<\/p>\n Trzeci raz spotka\u0142am go w 2002 r., kiedy przyjecha\u0142 na Warszawsk\u0105 Jesie\u0144 na wykonanie utworu Cecilia, vergine romana<\/em>. Tym razem czasu na pogaw\u0119dk\u0119 by\u0142o niewiele, bo wpad\u0142 na kr\u00f3ciutko (by\u0142o tylko spotkanie z nim prowadzone przez Andrzeja Ch\u0142opeckiego, ale nie bardzo si\u0119 uda\u0142o), ale jak zwykle by\u0142 bardzo serdeczny. Kiedy po koncercie publiczno\u015b\u0107 zgotowa\u0142a mu owacj\u0119, on wykona\u0142 rozbrajaj\u0105cy gest – na chwil\u0119 usiad\u0142 na pod\u0142odze, demonstruj\u0105c zaskoczenie. Ale w rozmowach kuluarowych ju\u017c odzywa\u0142y si\u0119 g\u0142osy, \u017ce on si\u0119 powiela, pisze w k\u00f3\u0142ko to samo i nic nowego nie stworzy.<\/p>\n Dlatego mia\u0142am obawy, jak zostanie przyj\u0119ty wczoraj w Poznaniu Kanon Pokajanen<\/em>. Dziewi\u0119\u0107 lat temu koncerty Paerta by\u0142y \u015bwi\u0119tem, teraz widzia\u0142am, \u017ce na festiwal Nostalgia chodzi niezbyt du\u017ca grupa os\u00f3b (przedwczoraj na Psalmach pokutnych<\/em> Schnittkego du\u017co \u0142awek u Dominikan\u00f3w by\u0142o pustych). A jednak i tym razem ko\u015bci\u00f3\u0142 si\u0119 wype\u0142ni\u0142. Byli tacy, co wychodzili w \u015brodku (nie ka\u017cdy zniesie ponad godzin\u0119 tych samych wsp\u00f3\u0142brzmie\u0144), ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 potraktowa\u0142a rzecz jak modlitw\u0119 (bo tak w ko\u0144cu by\u0142o) i siedzia\u0142a w absolutnym skupieniu. A wykonanie siedz\u0105cego w kr\u0119gu przed o\u0142tarzem ch\u00f3ru esto\u0144skiego pod dyrekcj\u0105 Tonu Kaljuste by\u0142o rewelacyjne. Mo\u017ce i niekt\u00f3rym si\u0119 Paert znudzi\u0142, ale ju\u017c zawsze b\u0119dzie mia\u0142 swoje miejsce.<\/p>\n Na ilustracji: ok\u0142adka p\u0142yty „Arvo P\u00e4rt: A Portrait”, Naxos, 2005<\/em> <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dok\u0142adnie dziewi\u0119\u0107 lat temu, w 1998 roku w Poznaniu odby\u0142y si\u0119 Dni Arvo Paerta – dwa koncerty w szczelnie wype\u0142nionym Ko\u015bciele Dominikan\u00f3w. Przyjazd kompozytora, jego spotkania ze studentami Akademii Muzycznej, kamery telewizyjne, kt\u00f3re chodzi\u0142y za nim krok w krok. Z tych dw\u00f3ch intensywnych dni Mariusz Grzegorzek stworzy\u0142 film dokumentalny (jest tam te\u017c wywiad z kompozytorem), […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=54"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=54"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=54"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=54"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}