{"id":5413,"date":"2015-12-06T00:13:40","date_gmt":"2015-12-05T23:13:40","guid":{"rendered":"http:\/\/szwarcman.blog.polityka.pl\/?p=5413"},"modified":"2015-12-06T00:18:47","modified_gmt":"2015-12-05T23:18:47","slug":"mistrz-konstruktywizmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/2015\/12\/06\/mistrz-konstruktywizmu\/","title":{"rendered":"Mistrz konstruktywizmu"},"content":{"rendered":"

W sierpniu min\u0119\u0142o \u0107wier\u0107 wieku od \u015bmierci Andrzeja Dobrowolskiego<\/a>, kompozytora znakomitego, ale ju\u017c niestety troch\u0119 zapomnianego. Dopiero jednak teraz Uniwersytet Muzyczny im. Fryderyka Chopina, gdzie artysta pracowa\u0142 przez wiele lat (za jego czas\u00f3w by\u0142a to Pa\u0144stwowa Wy\u017csza Szko\u0142a Muzyczna), zorganizowa\u0142 konferencj\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 jego tw\u00f3rczo\u015bci z dwoma koncertami towarzysz\u0105cymi.<\/p>\n

<\/p>\n

Studiowa\u0142am u niego kompozycj\u0119, wi\u0119c mog\u0119 za\u015bwiadczy\u0107 o tym, jak znakomitym i otwartym by\u0142 pedagogiem – uczciwie m\u00f3wi\u0105c, by\u0142 jedn\u0105 z nielicznych os\u00f3b, od kt\u00f3rych czego\u015b si\u0119 na tej uczelni nauczy\u0142am. Ale towarzyszy\u0142am te\u017c jako s\u0142uchaczka kolejnym powstaj\u0105cym jego utworom i wiem, jak \u015bwietna i znakomicie zrobiona jest jego muzyka. Niestety, rzadko si\u0119 j\u0105 dzi\u015b grywa. Cho\u0107 w ostatnich latach przypominana jest klasyka polskiej muzyki elektronicznej, powstaj\u0105cej od ko\u0144ca lat 50., kt\u00f3rej on w\u0142a\u015bnie by\u0142 jednym z pionier\u00f3w, pierwszych u\u017cytkownik\u00f3w legendarnego Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia.<\/p>\n

K\u0142opot w tym, \u017ce jego muzyka nie jest \u0142atwa. To sonoryzm w po\u0142\u0105czeniu z matematyczn\u0105 precyzj\u0105 i zami\u0142owaniem do klasycznych form. A tak\u017ce do abstrakcji. Tytu\u0142y jego utwor\u00f3w najcz\u0119\u015bciej zaczyna\u0142y si\u0119: Muzyka na…<\/em> . Z tego typu muzyczn\u0105 abstrakcj\u0105 jest jak z malarskim abstrakcjonizmem: jak kogo\u015b nie bierze, to nie bierze, trudno, natomiast jak kogo\u015b bierze, to bardzo. A warsztat mo\u017cna doceni\u0107 zawsze. Ja jednak prze\u017cy\u0142am na dzisiejszej konferencji par\u0119 zaskocze\u0144.<\/p>\n

Ot\u00f3\u017c Andrzej Dobrowolski rozpoczyna\u0142 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w czasach stalinowskich – tak mu si\u0119 w \u017cyciu z\u0142o\u017cy\u0142o. No i sp\u0142aci\u0142 danin\u0119 na rzecz tych czas\u00f3w: pisa\u0142 pie\u015bni masowe, opracowywa\u0142 ludowe, jego utworem dyplomowym na studiach u Artura Malawskiego by\u0142a Kantata o Pokoju<\/em>, tworzy\u0142 te\u017c muzyk\u0119 pedagogiczn\u0105 i u\u017cytkow\u0105. Muzyk\u0119 autonomiczn\u0105 komponowa\u0142 w stylu neoklasycznym. P\u00f3\u017aniej, ju\u017c w swoim osobistym, awangardowym wcieleniu, odrzuci\u0142 tamte wszystkie produkcje. Niekt\u00f3rych nawet nie mo\u017cna dzi\u015b odnale\u017a\u0107, cho\u0107 wiadomo o ich istnieniu. Tak przynajmniej twierdzi dr Monika Karwaszewska z Gda\u0144ska, kt\u00f3ra o nim w\u0142a\u015bnie pisa\u0142a doktorat.<\/p>\n

Do niekt\u00f3rych utwor\u00f3w jednak dotar\u0142a. Np. do Symfonii nr 1<\/em> (dalszych numer\u00f3w nie by\u0142o) z 1955 r., kt\u00f3ra jest nawet nie tyle neoklasyczna, co neoromantyczna: odtworzony wst\u0119p do cz\u0119\u015bci fina\u0142owej brzmia\u0142 niemal jak wst\u0119p do I Symfonii<\/em> Brahmsa (skojarzy\u0142o mi si\u0119 nie tylko z powodu patosu, ale te\u017c rytmicznych, powolnych uderze\u0144 kot\u0142a). Analizowa\u0142a te\u017c pie\u015bni masowe, kt\u00f3re uwa\u017ca za bardzo ciekawe z powod\u00f3w harmonicznych. Ponadto Maria Rzepecka, pianistka nauczaj\u0105ca w podstaw\u00f3wce na Miodowej, zademonstrowa\u0142a ze swoimi uczennicami cykl utwork\u00f3w Dobrowolskiego na cztery r\u0119ce dla dzieci. I tu ja si\u0119 te\u017c zdumia\u0142am, jak zgrabne to s\u0105 utworki, cho\u0107 co\u015b tam oczywi\u015bcie maj\u0105, powiedzmy, z Prokofiewa. Nie s\u0105 to, wbrew temu, co on chyba uwa\u017ca\u0142, gnioty, ale dzie\u0142ka atrakcyjne. Ja tego wszystkiego kompletnie nie zna\u0142am, a tu okazuje si\u0119, \u017ce by\u0142 mistrzem w ka\u017cdym gatunku, za kt\u00f3ry si\u0119 zabra\u0142.<\/p>\n

Ponadto wykonawcy utwor\u00f3w Dobrowolskiego (na koncertach pi\u0105tkowym i sobotnim dzielili si\u0119 swoimi wra\u017ceniami, a niekt\u00f3rzy – jak Zdzis\u0142aw Piernik, kt\u00f3ry brawurowo zagra\u0142 Muzyk\u0119 na tub\u0119 solo<\/em>, czy Zygmunt Zgraja, mistrz harmonijki ustnej, kt\u00f3ry zachwyci\u0142 jako solista w \u015bwietnej, dynamicznej Muzyce na harmonijk\u0119 ustn\u0105, trzy akordeony i perkusj\u0119<\/em> – wspominali swoje kontakty z kompozytorem: jak wypytywa\u0142 ich dok\u0142adnie o mo\u017cliwo\u015bci instrumentu, wszystko notowa\u0142, a p\u00f3\u017aniej pisa\u0142 tak, \u017ce \u015bwietnie si\u0119 gra\u0142o. Pan Zgraja, w cywilu zreszt\u0105 in\u017cynier g\u00f3rnictwa, podsumowa\u0142 swoj\u0105 opowie\u015b\u0107: – Mia\u0142em m\u00f3wi\u0107 o problemach wykonawczych tego utworu. Mog\u0119 je stre\u015bci\u0107 w jednym zdaniu: nie by\u0142o \u017cadnych problem\u00f3w!<\/em><\/p>\n

Prof. Krzysztof Szlifirski opowiada\u0142 o wsp\u00f3\u0142pracy z Dobrowolskim w Studiu Eksperymentalnym, gdzie powsta\u0142y: Passacaglia z 40 na 5<\/em>, Muzyka na ta\u015bm\u0119 magnetofonow\u0105 nr 1<\/em><\/a>, Muzyka na ta\u015bm\u0119 magnetofonow\u0105 i ob\u00f3j solo<\/em><\/a> i Muzyka na ta\u015bm\u0119 magnetofonow\u0105 i fortepian solo<\/a><\/em>. Przedstawi\u0142 dowcipn\u0105 klasyfikacj\u0119 kompozytor\u00f3w, z kt\u00f3rymi pracowa\u0142 w studiu: wizjonerzy, kt\u00f3rzy przychodzili z og\u00f3ln\u0105 wizj\u0105, a realizator pomaga\u0142 im j\u0105 skonkretyzowa\u0107 (taki by\u0142 Bogus\u0142aw Schaeffer), improwizatorzy, kt\u00f3rzy na bie\u017c\u0105co tworzyli materia\u0142 i decydowali, co z nim robi\u0107 (Krzysztof Penderecki) i konstruktywi\u015bci, kt\u00f3rzy mieli dok\u0142adnie wyrysowany plan ca\u0142o\u015bci i trzeba by\u0142o j\u0105 tylko zrealizowa\u0107 – taki w\u0142a\u015bnie by\u0142 Dobrowolski.<\/p>\n

Na jeden temat mam mieszane uczucia: dr hab. Anna Galikowska-Gajewska z Gda\u0144ska opowiada\u0142a o tym, jak dokona\u0142a interpretacji ruchowej (choreografii?) metod\u0105 Jaques-Dalcroze’a utworu Dobrowolskiego Krabogapa<\/em>. Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce r\u00f3wnie\u017c ten utw\u00f3r zosta\u0142 ruchowo zinterpretowany przez kogo\u015b innego (Zesp\u00f3\u0142 Plastyki Ruchu) na wieczornym koncercie. Ta pierwsza realizacja by\u0142a do\u015b\u0107 prostym odwzorowaniem tego, co dzieje si\u0119 w muzyce; ta druga wchodzi\u0142a z ni\u0105 w dialog. Mnie jednak obie przeszkadza\u0142y. Nie musz\u0119 mie\u0107 obrazka do s\u0142uchania ciekawej muzyki<\/a>.<\/p>\n

Szkoda, \u017ce na tubie nie ma jego p\u00f3\u017aniejszych utwor\u00f3w elektronicznych: S for S<\/em> czy Passacaglia f\u00fcr TX<\/em> – pierwszy z nich powsta\u0142 bodaj w \u00f3wczesnej Jugos\u0142awii, drugi – ju\u017c w Grazu, gdzie Dobrowolski sp\u0119dzi\u0142 ostatnie kilkana\u015bcie lat \u017cycia jako profesor miejscowej uczelni. Inne z jego ostatnich utwor\u00f3w te\u017c by\u0142y bardzo interesuj\u0105ce, jak jeszcze jedna Passacaglia<\/em>, tym razem orkiestrowa, albo ostatnie napisane przez niego dzie\u0142o – Kwartet smyczkowy<\/em>, kt\u00f3ry us\u0142yszeli\u015bmy w pi\u0105tek. Szkoda, \u017ce tak \u0142atwo zapomina si\u0119 o dobrej muzyce. Jutro przed po\u0142udniem b\u0119dziemy wspomina\u0107 Andrzeja Dobrowolskiego jako cz\u0142owieka – z jego rodzin\u0105, kolegami, studentami i przyjaci\u00f3\u0142mi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W sierpniu min\u0119\u0142o \u0107wier\u0107 wieku od \u015bmierci Andrzeja Dobrowolskiego, kompozytora znakomitego, ale ju\u017c niestety troch\u0119 zapomnianego. Dopiero jednak teraz Uniwersytet Muzyczny im. Fryderyka Chopina, gdzie artysta pracowa\u0142 przez wiele lat (za jego czas\u00f3w by\u0142a to Pa\u0144stwowa Wy\u017csza Szko\u0142a Muzyczna), zorganizowa\u0142 konferencj\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 jego tw\u00f3rczo\u015bci z dwoma koncertami towarzysz\u0105cymi.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5413"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5413"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5413\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5419,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5413\/revisions\/5419"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/szwarcman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}